روزنامه اسرائیلی هاآرتص در تحلیلی تازه، تصمیم بنیامین نتانیاهو برای پیشبرد طرح تصرف کامل نوار غزه را «راهبرد سیاهچاله» توصیف کرده و هشدار داده که این مسیر به معنای چشمپوشی از آزادی گروگانها، ضربه به اقتصاد، نابودی مشروعیت بینالمللی اسرائیل و تضعیف آینده این کشور است.
به نوشته این روزنامه که منتقد دولت است، کابینه امنیتی اسرائیل در حال بررسی طرحی است [در زمان انتشار این مطلب طرح در کابینه به تصویب رسیده است] که بر اساس آن ارتش این کشور کنترل کامل غزه را به دست بگیرد. این در حالی است که به باور کارشناسان نظامی، جنگ میتوانست بیش از یک سال پیش پایان یابد، اما با ادامه درگیری، احتمالاً به بیش از دو سال نبرد سنگین خواهد انجامید. این روند با تلفات بیشتر، کسری تاریخی بودجه و انزوای بینالمللی همراه خواهد بود.
هاآرتص میگوید اجرای این طرح به مرگ گروگانهای باقیمانده میانجامد و شکاف عمیقتری در جامعه اسرائیل ایجاد میکند، جز در میان طیف راست افراطی که در ائتلاف حاکم نفوذ بالایی دارد. تحلیل این رسانه نشان میدهد که نتانیاهو با حمایت شرکای راستگرایش به سمت ایجاد حکومت نظامی در غزه و پذیرش مسئولیت زندگی حدود دو میلیون فلسطینی پیش میرود؛ اقدامی که احتمالاً با اسکان شهرکنشینان در مناطق منتخب آغاز خواهد شد.
این روزنامه میافزاید وزیران و نمایندگان راستگرا، بهویژه چهرههایی چون بزالل اسموتریچ، اوریت استروک و ایتامار بنگویر، عملاً جهتگیری اصلی این سیاست را تعیین میکنند و تاکنون چندین معامله آزادی گروگان را با مخالفت خود متوقف کردهاند. به گفته هاآرتص، تجربه ماههای گذشته نشان داده که گفتههای این طیف، در نهایت به اجرا درمیآید.
ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، در این گزارش بهعنوان یکی از منتقدان جدی این طرح معرفی شده است. او این اقدام را «تله استراتژیک» و «سیاهچاله» دانسته و هشدار داده که تصرف کامل غزه پنج ماه طول میکشد و عملیات پاکسازی روی زمین و زیرزمین حدود دو سال ادامه خواهد داشت. این طولانی شدن جنگ، به گفته هاآرتص، میتواند بهانهای برای نتانیاهو باشد تا انتخابات آتی را به تعویق بیندازد.
هاآرتص همچنین نتانیاهو را به پیگیری انگیزههای سیاسی شخصی متهم کرده و مینویسد که او از احساسات ملیگرایانه و ایدئولوژی «مسیحایی-امپریالیستی» در دولت خود برای توجیه ادامه جنگ استفاده میکند. این روزنامه تاکید میکند که در صورت اجرای این طرح، اسرائیل بیش از پیش به سمت الگوی حکومتهای اقتدارگرا مانند ترکیه و مجارستان حرکت خواهد کرد و جایگاه نتانیاهو به نسخهای از ولادیمیر پوتین تشبیه میشود که سیاست فتح و ویرانی را دنبال میکند.
طبق این گزارش، در بیانیه دفتر نخستوزیری آمده است که اسرائیل در جریان این عملیات، کمکهای بشردوستانه را به غیرنظامیان خارج از مناطق جنگی ارائه خواهد داد. همچنین، اکثریت اعضای کابینه امنیتی با پنج اصل پیشنهادی نتانیاهو بهعنوان شروط اسرائیل برای پایان جنگ با حماس موافقت کردهاند. این اصول عبارتاند از: «خلع سلاح کامل حماس، آزادی همه ۵۰ گروگان باقیمانده، که گفته میشود ۲۰ نفر از آنها زنده هستند، غیرنظامیسازی کامل نوار غزه، کنترل امنیتی اسرائیل بر نوار غزه؛ و تشکیل یک دولت غیرنظامی جایگزین که نه حماس باشد و نه تشکیلات خودگردان فلسطین» است.
به گفته این رسانه، دفتر نخستوزیری اسرائیل اعلام کرده است که اکثریت قاطع وزرا طرح جایگزینی که به کابینه امنیتی ارائه شده بود را ناکافی دانستهاند، زیرا قادر به شکست حماس یا بازگرداندن گروگانها نبود. گرچه جزئیات این طرح جایگزین ذکر نشده، اما ظاهراً به پیشنهاد رئیس ستاد ارتش اسرائیل، ایال زمیر، اشاره دارد که با اشغال کامل نوار غزه مخالفت کرده و هشدار داده این اقدام میتواند به یک فاجعه انسانی و تهدیدی برای جان گروگانها منجر شود.
تایمز اسرائیل مینویسد مشخص نیست چرا بیانیه دفتر نخستوزیری تنها به اشغال شهر غزه اشاره کرده و نه کل نوار غزه، در حالی که نتانیاهو پیشتر گفته بود قصد دارد تمام این منطقه را تحت کنترل بگیرد. شهر غزه بخشی از ۲۵ درصد باقیمانده نوار غزه است که هنوز در اختیار ارتش اسرائیل قرار نگرفته و شامل چند اردوگاه پناهندگان در مرکز غزه نیز میشود.
بر اساس این گزارش، تاکید بر شهر غزه نشان میدهد که روند اشغال نظامی بهصورت تدریجی انجام خواهد شد و این عملیات از این شهر آغاز میشود. منابع اسرائیلی پیشبینی میکنند که این اقدام به تخلیه شهر غزه، که حدود ۸۰۰ هزار نفر در آن زندگی میکنند، منجر شود و به این ترتیب مساحت قابل سکونت برای جمعیت دو میلیونی غزه باز هم محدودتر شود.
این مقاله که با امضای شورای سردبیری منتشر شده، با اشاره به کشته شدن حسن نصرالله، رهبر این گروه و تقریبا تمام فرماندهان ارشد، در کنار از دست رفتن بخش بزرگی از زرادخانه موشکی آن در حملات سال گذشته اسرائیل، همچنین محدودیتهای جدید دولتی برای بانک قرضالحسن که نهاد مالی گروه به شمار میآید، حزبالله را گروهی ضعیفشده و در موقعیت دفاعی معرفی میکند.
این مقاله پیشبینی میکند که حزبالله در هفتههای پیشِ رو تمام تلاش خود را برای «به تاخیر انداختن و مانعتراشی در مسیر خلع سلاح، ضعیف نگه داشتن دولت لبنان و ناتوانسازی ارتش لبنان در جنگهایی به نمایندگی جمهوری اسلامی از داخل خاک لبنان هدایت میشوند» به کار خواهد گرفت.
شورای سردبیری این روزنامه در این مقاله در کنار برشمردن نقاط ضعف حزبالله، به توانایی این گروه در بسیج تودههای شیعه و جلب حمایتهای فرقهای مذهبی اشاره میکنند و هشدار میدهند که این نقاط قوت میتواند به مانعی جدی در برابر اهداف دولت لبنان برای احیای حاکمیت ملی تبدیل شود.
آنها نوشتهاند: «اگر حزبالله و همپیمانانش در حزب «امل» بتوانند خلع سلاح را حملهای به شیعیان بازنمایی کنند، احتمالا میتوانند مانع پیشرفت موفقیتآمیز دولت لبنان در اجرای این طرح شوند و به عنوان «وتوی فرقهای» عمل کنند.»
به نظر نویسندگان این مقاله، موضعگیری جمهوری اسلامی در قبال خلع سلاح حزبالله و تلاشهای مستمر آن برای تقویت این گروه در عرصههای سیاسی و نظامی، توانایی حزبالله را در مقاومت در برابر خلع سلاح افزایش میدهد.
مقاله همچنین اشاره دارد که تصمیم حزب امل به پیوستن به حزبالله در ترک جلسات کابینه لبنان در روزهای سهشنبه و پنجشنبه (۱۴ و ۱۶ مرداد)، نشاندهنده تلاش این گروه برای ممانعت از پیشرفت طرحهای دولت لبنان علیه حزبالله است.
والاستریت ژورنال «استمرار فشارها از سوی همه بازیگران» را مهمترین عامل تعیینکننده در عقب راندن حزبالله از حاکمیت لبنان میداند، با اینحال از نظر نویسندگان این در نهایت لبنان است که باید تصمیم بگیرد آیا اراده لازم برای مقاومت در برابر حزبالله و بازسازی حاکمیت ملی خود را دارد یا خیر.
به گزارش وبسایت آکسیوس به نقل از یک مقام اسرائیلی، بر اساس این طرح، ارتش اسرائیل ماموریت خواهد داشت تا کنترل شهر غزه را که محل سکونت حدود ۸۰۰ هزار نفر از ساکنان فلسطینی است، به دست گیرد.
دقایقی پس از انتشار این خبر، دفتر نخست وزیر اسرائیل نیز با صدور بیانیهای تایید کرد که کابینه سیاسی-امنیتی اسرائیل با پیشنهاد بنیامین نتانیاهو، «برای نابودی حماس» موافقت کرده است. بر اساس این تصمیم، ارتش اسرائیل آمادهسازی لازم برای تسلط بر شهر غزه را انجام خواهد داد و همزمان متعهد است که کمکهای بشردوستانه را به غیرنظامیان ساکن خارج از مناطق درگیری ارائه کند.
طبق جزئیاتی که پیشتر درباره این طرح منتشر شده، اجرای عملیات نیازمند تخلیه گسترده جمعیت غیرنظامی از مناطق هدف است. برآوردها نشان میدهد که این اقدام میتواند به جابجایی اجباری صدها هزار نفر منجر شود. ارتش اسرائیل از زمان آغاز جنگ، از ورود به بخشهای وسیعی از شهر غزه خودداری کرده بود، اما این تصمیم جدید نشاندهنده تغییر رویکرد و گذار به مرحلهای تهاجمیتر در عملیات زمینی است.
پیشینه طرح
چند روز پیش، رسانههای عبری و بینالمللی گزارش دادند که نتانیاهو در حال پیشبرد یک برنامه چندمرحلهای برای کنترل گستردهتر غزه است. این برنامه که ممکن است طی چهار تا پنج ماه اجرا شود، علاوه بر تصرف شهر غزه شامل گسترش عملیات در اردوگاههای آوارگان در بخش مرکزی نوار غزه نیز میشود. هدف اعلامشده این طرح، نابودی کامل ساختارهای باقیمانده حماس و افزایش فشار برای آزادی حدود ۵۰ گروگان اسرائیلی عنوان شده است.
بر اساس این گزارشها، بخش نخست عملیات شامل صدور هشدار تخلیه و ایجاد زیرساختهای امدادی در مناطق مرکزی غزه است که تحت کنترل اسرائیل قرار میگیرد. در مراحل بعدی، تهاجم نظامی آغاز شده و همزمان با هماهنگی آمریکا، مراکز توزیع کمکهای بشردوستانه گسترش مییابد.
واکنشها و نگرانیها
این تصمیم در حالی اتخاذ شده که فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل نسبت به تبعات چنین عملیاتی هشدار دادهاند. آنها معتقدند تصرف کامل غزه میتواند به درگیری طولانیمدت، جنگ شهری فرسایشی و افزایش تلفات نیروهای اسرائیلی منجر شود و همچنین جان گروگانها را به خطر اندازد.
از سوی دیگر، سازمان ملل متحد و نهادهای امدادرسان بارها نگرانی خود را نسبت به تشدید بحران انسانی در غزه اعلام کردهاند. تخلیه اجباری جمعیت و محدودیت دسترسی به کمکهای بشردوستانه از جمله چالشهایی است که به گفته کارشناسان میتواند پیامدهای انسانی جدی به همراه داشته باشد.
با این تصمیم، بحران غزه وارد مرحلهای تازه و حساس شده است که نه تنها معادلات نظامی و امنیتی منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد، بلکه تبعات انسانی آن نیز به یکی از مهمترین دغدغههای جامعه بینالمللی تبدیل خواهد شد.
نشست اخیر نخستین دیدار مستقیم میان طرفین از زمان آغاز فعالیت این بنیاد بود و با میانجیگری ایالات متحده با هدف ترغیب دو نهاد به همکاری برای کاهش بحران انسانی در غزه انجام شد.
با وجود تلاشها، این دیدار به پیشرفت ملموسی منجر نشد. سازمان ملل همچنان از همکاری با این بنیاد خودداری میکند و این موسسه را نهادی میداند که با هدف پیشبرد اهداف جنگی دولت اسرائیل شکل گرفته است، نه خدمترسانی به نیازمندان. سازمان ملل همچنین مدعی است که این بنیاد تحت حمایت اسرائیل و آمریکا، با وادار کردن مردم غزه به عبور از خطوط نیروهای ارتش اسرائیل و طی مسافتهای طولانی برای دریافت کمکهای غذایی، امنیت غیرنظامیان را به خطر میاندازد.
فرحان حق، سخنگوی سازمان ملل، در اینباره گفت: «ما برنامهای داریم که بر اصول بیطرفی، بیغرضی، استقلال و انسانیت استوار است. ما به جایی میرویم که نیاز بیشتر است و به نیازمندان پاسخ میدهیم، نه طرفهای جنگ. در غزه، نیروها و شبکههای لازم برای رساندن کمک را داریم و فقط باید بتوانیم این کار را انجام دهیم.»
در این نشست، علاوه بر مورگان اورتگاس، مقام ارشد آمریکایی، و جانی مور، رئیس بنیاد، نمایندگانی از برنامه جهانی غذا، یونیسف، سازمان بینالمللی مهاجرت، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل و کمیته بینالمللی صلیب سرخ حضور داشتند. به گزارش آکسیوس، هرچند توافق عملی حاصل نشد، اما شرکتکنندگان تصمیم گرفتند از حملات رسانهای متقابل علیه یکدیگر بکاهند.
با این حال، بنیاد امدادرسانی غزه در طول روز پنجشنبه همچنان در شبکه اجتماعی ایکس به انتقاد از سازمان ملل ادامه داد. این اختلاف نظرها نشان میدهد که بحران انسانی در غزه همچنان تحتالشعاع مناقشات سیاسی و امنیتی باقی مانده و راهکار مشترکی برای کمکرسانی بیطرفانه هنوز در دسترس نیست.
