پیامدهای حمله اسرائیل به اردوگاه پناهندگان شاطی (ساحل) در شهر غزه
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت که شنیده است حماس با طرح پیشنهادی ایالات متحده برای آتشبس «مثبت برخورد کرده» اما هنوز گزارشی رسمی در این باره دریافت نکرده است. او افزود احتمال دارد توافق آتشبس میان اسرائیل و حماس طی هفته آینده حاصل شود.
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۴ تیر گزارش داد که حماس جمعه اعلام کرد با «روحیهای مثبت» به طرح پیشنهادی آتشبس در غزه که با میانجیگری ایالات متحده ارائه شده پاسخ داده و آماده است وارد گفتوگوهایی برای اجرای این توافق شود. توافقی که شامل آزادی گروگانها و آغاز مذاکرات برای پایان جنگ است.
ترامپ پیشتر از یک «پیشنهاد نهایی» برای آتشبس ۶۰ روزه در جنگ تقریبا ۲۱ ماهه میان اسرائیل و حماس خبر داده و گفته بود منتظر دریافت پاسخ طرفین در ساعات آینده است.
حماس در بیانیهای که در وبسایت رسمی این گروه منتشر شد، اعلام کرد: «جنبش حماس مشورتهای داخلی و رایزنی با گروهها و نیروهای فلسطینی را درباره پیشنهاد جدید ارائهشده از سوی میانجیها برای توقف تجاوز علیه مردم ما در غزه به پایان رسانده است. حماس پاسخ خود را با روحیهای مثبت به میانجیهای برادر ارائه داده و کاملا آماده است که با جدیت، وارد دور جدیدی از مذاکرات برای تعیین سازوکار اجرایی این چارچوب شود.»
با این حال، یک مقام فلسطینی وابسته به گروههای همپیمان حماس هشدار داد که همچنان نگرانیهایی درباره کمکهای بشردوستانه، عبور از گذرگاه رفح و نیز شفاف نبودن جدول زمانی خروج نیروهای اسرائیلی وجود دارد.
ترامپ سهشنبه گفته بود که اسرائیل با «شرایط لازم برای نهاییسازی» آتشبس ۶۰ روزه موافقت کرده و طی این دوره، تلاشهایی برای پایان دادن به جنگ ادامه خواهد یافت.
با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل که قرار است دوشنبه در واشینگتن با ترامپ دیدار کند، هنوز بهصورت علنی درباره این طرح اظهارنظر نکرده و اختلافات میان دو طرف پابرجاست.
نتانیاهو بارها تاکید کرده که خلع سلاح حماس شرط اصلی اسرائیل است؛ شرطی که این گروه فلسطینی تاکنون حاضر به پذیرش آن نشده است.
رسانههای اسرائیلی از قول یک مقام رسمی گزارش دادهاند که اسرائیل پاسخ حماس را دریافت کرده و در حال بررسی آن است.
ترامپ: پاسخ مثبت حماس خبر خوبی است
ترامپ عصر جمعه در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای مخصوص ریاستجمهوری (ایرفورس وان) در جواب پرسشی مبهم درباره پاسخ حماس گفت: «آنها (حماس) گفتهاند که پاسخ مثبتی دادهاند؟ خب، این خوب است. بله، من این را شنیدهام ولی هنوز کسی چیزی رسمی به من نگفته. فکر میکنم پاسخشان مثبت خواهد بود. ما باید این موضوع را تمام کنیم. حماس ... ما باید درباره غزه کاری بکنیم. داریم همین کار را هم میکنیم.»
او در ادامه گفت: «میدانید، ما مقدار زیادی کمک میفرستیم - پول زیاد و کمک زیاد. در غیر این صورت، مردم در وضعیت بسیار وخیمی قرار خواهند گرفت. ولی بله، فکر میکنم واکنش مثبت بوده؛ واکنشی خوب.»
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد: «ممکن است هفته آینده توافقی درباره غزه صورت بگیرد. (خبرنگار: چقدر امیدوارید؟) من خیلی امیدوارم. اما میدانید، این مسائل هر روز تغییر میکند. این سالها دائم در حال تغییر بوده. از وقتی که من آمدم، خیلی از مسائل در وضعیت بدی بودند ... چه درباره غزه، یا حتی درباره ایران ... میتوانید بگویید که من مساله ایران را به ارث بردم و کارهایی در موردش کردیم. میدانید که ما تعداد زیادی از گروگانها را از غزه آزاد کردیم - خیلی زیاد. متاسفانه ما وقتی وارد کار شدیم با آن وضعیت مواجه شدیم.»
موانع باقیمانده، حملات شبانه و فشار خانوادههای گروگانها
همزمان با امیدواریها برای توافق، مقامهای محلی در غزه اعلام کردند دستکم ۱۳۸ فلسطینی طی ۲۴ ساعت گذشته در حملات اسرائیل جان باختهاند.
بهگفته منابع بیمارستان ناصر در خانیونس، ارتش اسرائیل حدود ساعت دو بامداد جمعه، به یک اردوگاه چادری در غرب این شهر حمله هوایی کرده و ۱۵ نفر از آوارگان را کشته است.
ارتش اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد طی ۲۴ ساعت گذشته، ۱۰۰ موضع را در سراسر غزه هدف قرار داده و در خانیونس نیز مواضع حماس را تخریب کرده و تجهیزات نظامی این گروه را ضبط کرده است.
در تلآویو، همزمان با روز استقلال آمریکا، خانوادهها و دوستان گروگانهای اسرائیلی با برگزاری تجمعی در برابر ساختمان سفارت آمریکا از ترامپ خواستند برای دستیابی به توافقی که همه گروگانها را آزاد کند، فشار بیاورد.
بر میز شام نمادینی که برگزارکنندگان این تجمع تدارک دیده بودند، ۵۰ صندلی خالی برای گروگانها قرار داده شده بود. بنری نیز با تصویری از این پست ترامپ در شبکه تروثسوشال در محل نصب شده بود: «توافق در غزه را نهایی کنید. گروگانها را برگردانید!»
یکی از حاضران در تجمع که پیراهنی با تصویر آویناتان اور (یکی از کارکنانش که در جشنواره موسیقی نووا در هفتم اکتبر گروگان گرفته شده به تن داشت)، گفت: «فقط تو (ترامپ) میتوانی این توافق را انجام بدهی. ما فقط یک توافق زیبا میخواهیم - توافقی زیبا برای گروگانها.»
مقامهای آگاه از مذاکرات پیشتر گفته بودند که در صورت توافق، ۱۰ گروگان زنده و اجساد ۱۸ گروگان دیگر در طول آتشبس ۶۰ روزه تحویل خواهند شد.
اما سومین سفرش به لبنان در دسامبر ۲۰۲۴، به بازداشتی ششروزه در شرایط غیرانسانی، بازجویی، تحقیر، شکنجه روانی و بیخبری کامل از دنیای بیرون انجامید. روزنامه جروزالم پست در گزراش تازهای به ماجراهای او پرداخته است.
دن براتمن که تابعیت آمریکا، اسرائیل و آفریقای جنوبی دارد و بهتازگی برای دریافت پاسپورت کانادایی نیز اقدام کرده، خود را «خبرنگار شهروندی» مینامد که تلاش میکند واقعیتهایی را ثبت کند که رسانههای جریان اصلی نادیده میگیرند.
او پیشتر به ایران سفر کرده و با جامعه یهودیان تهران و اصفهان دیدار کرده بود، به افغانستان تحت حکومت طالبان رفته بود، و در سوریه با یکی از شش یهودی باقیمانده این کشور گفتوگو کرده بود.
اما آنچه در لبنان بر سر او آمد، نقطه عطفی در فعالیت رسانهایاش شد؛ تجربهای که هنوز از سوی هیچ نهاد بینالمللی یا رسانهای بهطور گسترده بازتاب نیافته است.
بازداشت پس از پرسش درباره ارتش اسرائیل
در بازگشت از سوریه و هنگام ورود به فرودگاه بیروت، مامور مرزی با کنجکاوی بیش از حد به صفحه رایانه خیره شد و سپس از براتمن پرسید: «آیا در ارتش اسرائیل خدمت کردهای؟» او که تا آن لحظه چیزی پنهان نکرده بود، با صداقت پاسخ داد: «بله، من در اسرائیل زندگی کردهام و مانند همه شهروندان، خدمت سربازی انجام دادهام.»
از همان لحظه، گوشی موبایل، کیف پول و ساعت او ضبط شد. او به سلولی فاقد نور طبیعی، فاقد دسترسی به سرویس بهداشتی، و فاقد امکانات اولیه منتقل شد. در طول بازداشت، حتی برای ادرار ناچار به استفاده از بطریهای خالی آب بود.
راهنمای تور او، که از احتمال خطر مطلع شده بود، لبنان را ترک کرد اما پیش از خروج، به کنسولگری آمریکا خبر داد که براتمن شهروند آمریکاست، به امید آنکه از شکنجهاش جلوگیری شود.
بازجویی، تهدید، تحقیر
در مراحل بعدی بازداشت، براتمن به بازجویی برده شد؛ جایی که ماموران با یافتن عکسی از او در حال انجام مناسک یهودی، آن را «مدرکی علیه او» تلقی کردند.
آنها حتی از فهرست مخاطبان گوشیاش برای یافتن افرادی با پیشینه یهودی استفاده کردند و از اعضای گروه توریستیاش خواستند نام مادرانشان را بنویسند؛ ترفندی شناختهشده برای شناسایی یهودیان در جهان عرب.
ماموران امنیتی از او خواستند بیانیهای را به زبان عربی امضا کند. او ابتدا امتناع کرد، اما پس از ترجمهای ناقص از طریق گوگل، برای پرهیز از تشدید وضعیت، ناگزیر امضا کرد.
در شب اول، نگهبان وارد سلول شد و با لبخند گفت: «همه چیز حل شده، سفارت تماس گرفته، بهزودی سوار هواپیما میشوی.» این جمله، بارها در روزهای بعد تکرار شد و به گفته براتمن، بخشی از «شکنجه روانی سیستماتیک» بود.
شکنجه زندانیان دیگر؛ سکوت سفارت
در روز دوم، براتمن در مقر اداره امنیت لبنان صدای شکنجه دیگر زندانیان، عمدتا سوری، را شنید. در یکی از موارد، شاهد «رولت روسی» با یک فلسطینی-سوری بود: کیسهای بر سر او کشیده شد، اسلحهای با یک گلوله به شقیقهاش چسبانده شد، ماشه کشیده شد... اما شلیک نکرد.
با وجود شهروندی آمریکایی، هیچ وکیلی در اختیار براتمن قرار نگرفت. او میگوید سفارت آمریکا با فهرستی از وکلا وارد شد اما هرگز لیستی به او نداد. حتی زمانی که بیمار شد و از انگلی در رودهاش رنج میبرد، وعده دارو داده شد اما هرگز عمل نشد.
در روز سوم، نمایندگان سفارت آمریکا بالاخره او را ملاقات کردند. ماموران لبنانی پیش از ورود نمایندگان سفارت، دستبندهایش را باز کردند تا آثار بازداشت خشن دیده نشود، اما براتمن با نشان دادن زخمهای مچهایش، وضعیت را افشا کرد.
او میگوید: «سفارت گفت کاخ سفید نمیخواهد اسرائیل از بازداشت من مطلع شود، شاید از ترس واکنشهای منطقهای. من حتی نمیدانستم خانوادهام از سرنوشت من خبر دارند یا نه.»
آزادی تحت فشار دیپلماتیک
در روز پنجم، قاضی حکم آزادی او را صادر کرد، اما ماموران با بهانه «فرآیند اداری خروج از کشور» باز هم آزادیاش را به تعویق انداختند.
او میدانست که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در ریاض حضور دارد و با رئیسجمهوری لبنان دیدار خواهد کرد. براتمن میگوید: «میدانستم در چنین شرایطی، دولت لبنان نمیتواند یک آمریکایی را در زندان نگه دارد.»
سرانجام شب همان روز، نگهبان با تلفن همراهش وارد سلول شد و گفت: «اجازه صادر شده، بلیط پروازت را بگیر.» اما نگهبان گفت که صبح زود بیدار نمیشود و پرواز او به ناچار ۲۴ ساعت دیگر به تعویق افتاد.
تجربهای که فراموش نمیشود
براتمن میگوید اگرچه جسمش سالم بازگشت، اما زخمهای روانی آن تجربه هنوز همراهش است. هفتهها پس از بازگشت، از شنیدن صدای پا پشت در، دچار حمله عصبی میشد. او به یک وکیل حقوق بشری مراجعه کرده و در حال بررسی شکایت از دولت لبنان در دادگاه لاهه است.
او میپرسد: «چرا وقتی من بدون محاکمه در شرایط غیرانسانی بازداشت شدم، هیچکس به فرودگاه نیامد؟ چرا نمایندهای مثل الکساندریا اوکازیو کورتز، که به استقبال محمود خلیل رفت، برای من سکوت کرد؟ چرا سناتور ایالتی من هیچ تماسی نگرفت؟ آیا جان من بیارزشتر است؟»
ایران، یهودیان، و ترس از ارتباط
براتمن پیشتر به ایران سفر کرده بود. با مجوز رسمی، به دیدار جامعه یهودیان تهران و اصفهان رفته بود. او میگوید: «در مدارس یهودی، مدیر باید مسلمان باشد. آموزش درباره هولوکاست ممنوع است. جامعه یهودی ایران بهشدت تحت کنترل است و برای هر گفتوگوی ساده با یک خارجی، باید از حکومت اجازه بگیرند.»
او در خیابان فلسطین تهران با بزرگترین کنیسه کشور آشنا شد. رستورانهای کُوشر اجازه تبلیغ ندارند و مزوزا از درهای ورودی حذف شده. براتمن میگوید بسیاری از یهودیان ایران، با وجود علاقه به مهاجرت به اسرائیل، بهدلیل ترس از فقر و خطر، ماندهاند.
هر یهودی، یک اسرائیلی بالقوه است
براتمن در پاسخ به این پرسش که آیا دشمنی کشورهای منطقه با اسرائیل است یا یهودیان، میگوید: «در ظاهر میگویند ما با یهودیان مشکلی نداریم، فقط با اسرائیل مخالفیم. اما در عمل، هر یهودی برای آنها یک اسرائیلی بالقوه است.»
او در پایان تاکید میکند که راه تغییر از پایین آغاز میشود؛ از مردم. و کلید صلح، ساختن پلهای انسانی است: «اگر مردم ایران و لبنان با مردم اسرائیل تماس مستقیم داشته باشند، متوجه خواهند شد که طرف مقابل انسان است. همین، رژیمها را تهدید میکند. به همین دلیل است که تماس انسانی، در این کشورها جرم است.»
براتمن میگوید: «ما نباید از هم بترسیم. مردم این کشورها قربانیاند، شاید حتی بیشتر از ما.»
این مقام آگاه از روند مذاکرات آتشبس در غزه، جمعه به رویترز گفت: «ما پاسخ خود را به میانجیها، قطر و مصر، تحویل دادیم.»
او که نامش فاش نشده، افزود: «پاسخ حماس مثبت است و فکر میکنم باید به دستیابی به توافق کمک کند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پیشتر یک «پیشنهاد نهایی» برای آتشبس ۶۰ روزه در جنگ غزه ارائه داده و اعلام کرده بود که انتظار دارد طرفها در ساعات آینده پاسخ دهند.
جنگ غزه تقریبا از ۲۱ ماه پیش و پس از آن حماس در حملهای ناگهانی به اسرائیل، حدود ۱۲۰۰ نفر (اکثرا غیرنظامی) را کشت و ۲۵۱ نفر دیگر را به اسارت برد تاکنون در جریان است.
ترامپ سهشنبه گفته بود که اسرائیل با «شرایط لازم برای نهایی کردن» یک آتشبس ۶۰ روزه موافقت کرده و در این دوره، تلاشهایی برای پایان دادن به جنگ در نوار غزه صورت خواهد گرفت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هنوز درباره این اظهارات ترامپ اظهارنظری نکرده و در بیانیههای علنی، دو طرف همچنان اختلافات زیادی دارند.
نتانیاهو بارها گفته است که حماس باید خلع سلاح شود، موضعی که این گروه شبهنظامی تاکنون حاضر به بحث درباره آن نشده است.
قرار است نتانیاهو دوشنبه با ترامپ در واشنگتن دیدار کند. ترامپ بامداد جمعه به وقت آمریکا، در پاسخ به این پرسش که آیا حماس با چارچوب توافق جدید آتشبس موافقت کرده، گفت: «ما ظرف ۲۴ ساعت آینده خواهیم دانست.»
ترامپ گفته که در موضوع آتشبس سریع در غزه با نتانیاهو «قاطع» خواهد بود، و در عین حال تاکید کرده که رهبر اسرائیل نیز خواهان آتشبس است.
او به خبرنگاران گفت: «امیدواریم این اتفاق بیفتد. و امیدواریم که این هفته رخ دهد. ما میخواهیم گروگانها آزاد شوند.»
کنترل عملیاتی حدود ۶۵ درصد از نوار غزه توسط اسرائیل
پس از تشدید اقدامات نظامی در سراسر نوار غزه، ارتش اسرائیل جمعه اعلام کرد که اکنون کنترل عملیاتی حدود ۶۵ درصد از نوار غزه را در اختیار دارد.
در طول هفته گذشته، نیروهای اسرائیلی بیش از ۱۰۰ عضو حماس از جمله فرمانده ارشد این گروه به نام حاکم العیسی را از بین بردهاند.
از آغاز جنگ تاکنون، نیروی هوایی اسرائیل بیش از ۷ هزار و ۵۰۰ هدف شبهنظامیان مسلح فلسطینی از جمله سایتهای تسلیحاتی، تونلها و پرتابگرهای موشکرا هدف قرار داده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرده که عملیات نظامی خود را در راستای اهداف جنگی و برای حفاظت از غیرنظامیان اسرائیلی ادامه خواهد داد.
به گفته مقامات بهداشت محلی، حملات اسرائیل در ۲۴ ساعت گذشته دستکم ۱۳۸ فلسطینی را در غزه کشته است.
تداوم تظاهرات خانوادههای گروگانها
در تلآویو، خانوادهها و دوستان گروگانهایی که همچنان در غزه نگهداری میشوند، در میان تظاهرکنندگانی بودند که در روز استقلال آمریکا مقابل ساختمان سفارت این کشور تجمع کردند.
آنان از ترامپ خواستند برای آزادی همه گروگانها توافق آتشبس در غزه را نهایی کند.
جنگ تلافیجویانه اسرائیل علیه حماس، نوار غزه را که این گروه شبهنظامی برای نزدیک به دو دهه بر آن حکومت میکرد، ویران کرده است.
این جنگ بیشتر از ۲ میلیون نفر از ساکنان غزه را آواره کرده و موجب گسترش گرسنگی شده است.
همچنین بیش از ۵۷ هزار فلسطینی در تقریبا دو سال درگیری کشته شدهاند که به گفته مقامات بهداشت محلی، بیشتر آنها غیرنظامی بودهاند.
