امید شمس، حقوقدان و تحلیلگر امور بینالملل به ایران اینترنشنال گفت: «به طور کلی فشارها بر جمهوری اسلامی بعد از سفر دونالد ترامپ به منطقه خاورمیانه وارد مرحله جدیدی شده است.»
او افزود: «گمان میرود آمریکا تنشهای دیگر کشورها با جمهوری اسلامی را مدیریت کرده بود تا این سفر ترامپ به خوبی انجام شود.»
شهران طبری، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، درباره تهدیدات کمسابقه اروپا علیه ایران در جریان مذاکرات نمایندگان وزارت خارجه جمهوری اسلامی با سه کشور اروپایی در استانبول میگوید: «جمهوری اسلامی نتوانست اروپا را به سمت خود جذب کند و پس از آنکه از سوی بریتانیا بهعنوان تهدیدی برای امنیت ملی معرفی شد، اروپا را بیش از پیش از خود دور کرد.»
طبری افزود: «در مقابل، میبینیم که بریتانیا پیوندهای خود با اروپا و آمریکا را تقویت کرده است.»
سفر چهار روزه اخیر دونالد ترامپ به سه کشور حاشیه خلیج فارس، گمانهزنیها درباره تغییر اولویتهای سیاست خارجی آمریکا را افزایش داده است.
مرتضی انواری، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا و تحلیلگر مسائل بینالملل به ایران اینترنشنال گفت که خاورمیانه به زمین بازی اقتصادی دو ابرقدرت اقتصادی جهان، آمریکا و چین تبدیل شده است.
روحالله رحیمپور، تحلیلگر سیاسی به ایران اینترنشنال گفت: «موضوع غنیسازی اورانیوم پاشنهآشیل مذاکرات است و میتواند روند گفتوگوها را به مسیری نامطلوب برای هر دو طرف سوق دهد.»
او افزود: «آمریکا بر توقف کامل هرگونه غنیسازی در ایران اصرار دارد، در حالی که ایران این موضوع را یک پروژه امنیتی و تضمینی برای بقا و استمرار نظام میداند.»
به گفته رحیمپور، ایران بر این باور است که در صورت لغو دائمی غنیسازی، برگ برندهای را که برای مقابله با تهدیدهای خارجی در اختیار دارد، از دست خواهد داد.
مسعود منیری، کارشناس انرژی هستهای، نیز معتقد است: «اگر آمریکا و ایران همچنان بر خطوط قرمز خود پافشاری کنند، نمیتوان انتظار داشت که مذاکرات اخیر میان دو کشور به نتیجهای برسد. تنها راهحل ممکن، همان توافقی است که در قالب برجام حاصل شده بود.»
هنگامه قاضیانی یکی از نخستین بازیگران حامی خیزش «زن، زندگی، آزادی» است که با وجود سرکوب هنرمندان معترض از سوی جمهوری اسلامی و تجربه فشارهای مختلف از جمله احضار، بازداشت و زندان در ۹۰۰ روز گذشته، همچنان در مسیر دادخواهی گام برمیدارد و به نمادی از مقاومت در برابر ظلم بدل شده است.
قاضیانی در نخستین هفتههای جنبش «زن، زندگی، آزادی»، جمهوری اسلامی را «حکومت بچهکش» نامید و پس از انتشار تصاویر بدون حجاب اجباری از خود در «کف خیابان»، برای مدتی زندانی شد؛ اما همچنان به مبارزات مدنیاش ادامه داد.
این بازیگر معترض در واپسین روزهای اردیبهشت و در آستانه ۵۵ سالگی، به دیدار خانوادههای دادخواه رفت و کنار آنها و هممسیر با دادخواهیشان ایستاد.
خانوادههای یلدا آقافضلی، متین نادرخانی، سپهر اعظمی و شهریار محمدی، چهار تن از جانباختگان جنبش مهسا (ژینا) امینی، برخی از کسانی هستند که قاضیانی با آنها دیدار کرد.
مینا سلطانی (دایه مینا)، مادر دادخواه شهریار محمدی، با انتشار عکسی بدون حجاب اجباری از دیدار خود با قاضیانی گفت همراهی این بازیگر با دادخواهان یکی از نشانههایی است که ثابت میکند جنبش «ژن، ژیان، ئازادی» خاموش نشده است.
هنرمندان حامی خیزش
از نخستین روزهای شکلگیری خیزش انقلابی، بسیاری از چهرههای شناختهشده عرصههای مختلف، از جمله هنرمندان، به صف مبارزه علیه جمهوری اسلامی پیوستند و صدای آزادیخواهی و اعتراض به دستگاه سرکوب را جهانی کردند.
در این میان، شماری از زنان مطرح سینمای ایران با قیچی کردن موها یا برداشتن حجاب اجباری از سر و انتشار عکسهایشان در شبکههای اجتماعی، از جنبش اعتراضی زنان با شعار «زن، زندگی، آزادی» حمایت کردند. اقدامی که بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت.
کتایون ریاحی جزو نخستین بازیگرانی بود که اواخر شهریور ۱۴۰۱ و بهدنبال قتل حکومتی ژینا در بازداشت پلیس گشت ارشاد، حجاب اجباری را از سر برداشت و بدون این پوشش تحمیلی با ایراناینترنشنال گفتوگو کرد.
علاوه بر ریاحی و قاضیانی، ترانه علیدوستی، افسانه بایگان، فاطمه معتمدآریا، مریم بوبانی، باران کوثری، رخشان بنیاعتماد، آبان عسکری، آناهیتا همتی، لیلا نقدیپری و آبان عسکری، برخی دیگر از زنان عضو جامعه هنری بودند که از اعتراضات مردمی پشتیبانی کردند.
در این بین، صدها هنرمند بهدلیل مخالفت با حجاب اجباری و پشتیبانی از اعتراضات مردمی، با پروندهسازی دستگاههای امنیتی و قضایی و احکامی همچون حبس، محرومیت از کار، محرومیت از فعالیت در شبکههای اجتماعی و مجازاتهای نامتعارفی چون «مراجعه به مراکز روانپزشکی» مواجه شدند.
رسول صدرعاملی، سخنگوی خانه سینما، شهریور ۱۴۰۳ از باز بودن پرونده قضایی برای ۳۰۰ سینماگر در ایران بهدنبال حمایت از اعتراضات مردمی خبر داد و گفت جشن سال خانه سینما بهدلیل عدم فعالیت این هنرمندان برگزار نمیشود.
برخی از این هنرمندان معترض با گذشت زمان و پس از تحمل مشقتهای فراوان به کار بازگشتند و شماری دیگر از جمله قاضیانی همچنان از ادامه فعالیت محرومند یا خود از شهرت و ثروت چشم پوشیدند و با دنیای حرفهای بازیگری و هنر خداحافظی کردند.
محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد دولت ابراهیم رئیسی، فروردین ۱۴۰۲ و در چارچوب پیشبرد سیاست «توابسازی» در میان هنرمندان معترض، شرط بازگشت آنها به «فضای کار» را «اظهار پشیمانی» اعلام کرد.
با این حال، بسیاری از هنرمندان معترض «اظهار پشیمانی نکردند» و در مسیر مبارزه و دادخواهی ایستادند؛ دادخواهی کسانی همچون یلدا آقافضلی، معترض ۱۹ سالهای که با خوشحالی به دوستش گفت ماموران امنیتی و بازجویان در پروندهاش نوشتند «متهم اظهار پشیمانی نکرد» و چند روز بعد از آزادی به شکل مشکوکی جان باخت.
تولد هنرمند مردمی
قاضیانی متولد ۳۰ اردیبهشت ۱۳۴۹ و دانشآموخته رشته فلسفه غرب در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه سان فرانسیسکو آمریکا است.
این بازیگر از سال ۱۳۷۹ در بیش از ۴۰ فیلم سینمایی، سریال و تئاتر به ایفای نقش پرداخت و بهخاطر بازی در فیلمهای «به همین سادگی» و «روزهای زندگی»، در سالهای ۱۳۸۶ و ۱۳۹۰ بهعنوان بهترین بازیگر زن سینمای ایران انتخاب شد.
او سال ۱۳۹۴ در مقام خواننده با اجرای قطعاتی با تنظیم رضا تاجبخش، کنسرت موسیقی زنان را در تالار وحدت به روی صحنه برد.
کتاب «سرزمین مرد سرخپوست، قانون مرد سفیدپوست»، نوشته ویلکومب واشبرن سال ۱۳۹۹ با ترجمه قاضیانی از سوی «نشر ثالث» منتشر شد.
خروش هنگامه و «بچهکش» نامیدن حکومت
قاضیانی یکی از نخستین بازیگرانی بود که پس از آغاز جنبش مهسا، ابتدا در شبکههای اجتماعی و سپس در خیابان با اعتراضات مردم علیه حکومت همراه شد.
این بازیگر معترض ۲۶ آبان ۱۴۰۱ و یک روز پس از کشته شدن کیان پیرفلک، در اینستاگرام خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی نوشت: «از ظلم به بچههای فلسطین گفتید، اما به نام حکومت بچهکش نامتان در تاریخ ثبت شد.»
او اضافه کرد: «۵۲ کودک را در زمان کوتاهی به قتل رساندید... چقدر کودک و نوجوان و جوان کشتید، خون ریختن کافی نیست؟ بیزارم از نامتان، چهره کریه تاریخیتان.»
قاضیانی دو روز بعد و پس از آنکه قوه قضاییه از احضار او به دادستانی خبر داد، ویدیویی در حمایت از خیزش انقلابی مردم در اینستاگرام منتشر کرد که نشان میداد بدون حجاب اجباری در خیابان ایستاده و موهای خود را از پشت میبندد.
این زن معترض همراه با این ویدیو نوشت: «شاید این آخرین پست من باشد. از این لحظه به بعد، هر اتفاقی برایم بیفتد، بدانید که من تا آخرین نفس کنار مردم ایران هستم.»
زندان و مقاومت
قاضیانی ۲۹ آبان ۱۴۰۱ و پس از انتشار این فیلم با اتهامات «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت کشور و فعالیت تبلیغی علیه نظام» بازداشت و ششم آذر ۱۴۰۱ با سپردن وثیقه از زندان اوین آزاد شد.
پس از آن در ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲، اعتمادآنلاین خبر داد تصویر قاضیانی، یکی از بازیگران اصلی مجموعه «آمستردام»، از تبلیغات شهری این سریال در سطح شهر حذف شده است.
او سوم آبان همان سال در واکنش به خبر ممنوع از کار شدنش از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی نوشت: «قبلتر در سلول انفرادی زندان اوین و قبل از اجرای حکم دادگاه با جهان بازیگری خداحافظی کردم و دوباره در پستی اینستاگرامی آن را گفتم.»
قاضیانی با یادآوری این موضوع نوشت: «حالا چرا پس از یک سال، حس این را دارید که شما مرا ممنوعالکار کردید؟ نشانه مهم شخصیت هنری من، در حفظ عزت نفس و قدرت ارادهام است.»
او دو روز بعد در ششم آبان در واکنش به قتل حکومتی «آرمیتا گراوند»، تازهترین قربانی حجاب اجباری در آن زمان، نوشت: «آبان عجیب تشنه خون است. کنار خون تنت میایستم و زمان از ما بهتر میداند قصه چیست و صبر آسمان کی به سر میرسد.»
این بازیگر مردمی در ادامه بارها به نقص حقوق شهروندان، قانون جدید حجاب اجباری و صدور احکام اعدام برای زندانیان سیاسی اعتراض کرد و با ماندن در مسیر مبارزه و ایستادن کنار دادخواهان، سمت درست تاریخ ماند.
مسئولین جمهوری اسلامی هنوز از سخنرانی ترامپ در ریاض که وضعیت فاجعهبار ایران را با پیشرفت کشورهای عربی منطقه مقایسه کرد، خشمگین هستند. در روزهای گذشته از پزشکیان تا عراقچی و بسیاری از فرماندهان ارشد سپاه که از صحبتهای ترامپ ناراحت شده بودند، تلاش کردند به این سخنان پاسخ دهند.
با این حال مشخص بود که آنها جوابی برای ارائه ندارند.
با وضعیت فعلی آب و برق، گرانی و تورم در ایران، خامنهای هم روز شنبه نتواست جلوی خودش را بگیرد و به صحبتهای ترامپ پاسخ داد. ولی همانطور که انتظار میرفت، جوابی خاص به حرفهای ترامپ نداشت. او گفت که حرفهای ترامپ ارزش پاسخ دادن ندارد اما برخی از مردم بلافاصله بعد از صحبتهای خامنهای گفتند که ترامپ در مورد وضعیت فاجعهبار ایران حرفهایی زده است، مثل اینکه گفته مردم ایران برق ندارند و اگر مسئولین جمهوری اسلامی فکر میکنند که ترامپ دروغ میگوید، باید ثابت کنند که چنین چیزی نیست.
خب، اینکه خامنهای میگوید حرفهای ترامپ ارزش جواب دادن ندارد، مردم اینطور برداشت میکنند که خامنهای جوابی برای این حرفها ندارد وگرنه جواب میداد. در واقع او سعی کرد پاسخی بدهد، اما تنها حرفهای همیشگی خود را تکرار کرد. خامنهای شروع کرد و تلاش کرد بهطور دستوپا شکسته در برخی موارد جوابهایی به حرفهای ترامپ بدهد، ولی چون از نظر آمار و ارقام دست خالی بود، بیشتر به کلیگویی پرداخت. او گفت که جمهوری اسلامی برخلاف آنچه که ترامپ گفته، پیشرفت کرده است، اما مردم میپرسند این پیشرفت کجاست؟ چرا ما هیچگونه نشانهای از آن نمیبینیم؟ اگر پیشرفتی در کار است، ما باید در زندگی روزمرهمان اثرات آن را ببینیم. پس چرا نمیبینیم؟
مردم میپرسند اگر شما به قلهای که میگویید رسیدهاید، چرا ما هرجا که نگاه میکنیم، این قله را نمیبینیم؟ برخی هم با تمسخر میگویند خامنهای میگوید به قله رسیدهایم، ولی قلهای که حتی آب و برق هم ندارد.
در مورد نادرستی حرفهای خامنهای سه نکته مهم وجود دارد: اول، اینکه آیا الگوی پیشرفت کشورهای همسایه جنوبی ایران در خلیج فارس جواب داده یا نه، خود مردم آن کشورها باید نظر دهند، نه ما. اکثریت مردم کشورهای عربی نظیر عربستان، امارات و قطر از الگوی حکومت خود راضی هستند. درآمدشان بالا است، امکانات زندگی دارند و روز به روز در سطح جهانی احترام بیشتری کسب میکنند. در حالی که خامنهای، تلاش میکند مردم ایران را به ضرب شلاق به بهشت ببرد، زندگی آنان را به جهنم تبدیل کرده است.
نکته دوم اینکه اگر شما میگویید مدل حکومتداری این کشورها موفق نبوده، مدل حکومت خودتان در این ۴۷ سال کجا موفق بوده؟ جز در ساخت موشک و پهپاد، که آنها را به سمت اسرائیل و کشورهای منطقه شلیک میکنید یا به روسیه میدهید تا در اوکراین مردم غیرنظامی را هدف قرار دهند؟ شما در کدام شاخصهای رشد و توسعه وضع بهتری دارید؟ حتی در نظام درمان، که حسین سلامی گفته یکی از بهترینهای دنیاست، آمار و ارقام نشان میدهد که اینطور نیست. حتی کشورهای این منطقه که شما آنها را الگوی پیشرفت نمیدانید، در زمینه درمان وضعیت بهتری دارند.
نکته سوم اینکه وقتی شما میگویید الگوی پیشرفت این کشورها موفق نبوده، بهتر است این سوال را از خود مردم ایران بپرسید. بسیاری از مردم قبل از انقلاب وضعیت بهتری از نظر رفاه و پیشرفت داشتند، ولی اکنون حسرت کشورهای منطقه را میخورند. در این سفر اخیر ترامپ به منطقه، بسیاری از مردم ایران با حسرت گفتند که چرا به دلیل جمهوری اسلامی عقب ماندهایم و کشورهای همسایه به جلو رفتهاند.
خامنهای همچنین گفته که الگوی پیشرفت این کشورها بدون حمایت آمریکا موفق نمیشود. ولی سؤال این است که کی قرار است این الگوها را خراب کند؟ صدام حسین که توسط آمریکا سرنگون شد، یا شما که هنوز تلاش میکنید ثبات و پیشرفت این کشورها را به هم بزنید؟ این کشورها از تهدید شما احساس خطر میکنند و به همین دلیل برای دفاع از خود، قراردادهای تسلیحاتی با آمریکا میبندند.
سفر ترامپ به عربستان و سخنرانیهایش در این کشورها برای جمهوری اسلامی بسیار دردناک بود. این کشورها پیشرفت کردهاند و مردم ایران این پیشرفت را میبینند و مقایسه میکنند. این موضوع خامنهای را بسیار خشمگین کرده است، چون مردم ایران با مقایسه وضعیت خود با کشورهای منطقه به این نتیجه میرسند که جمهوری اسلامی هیچگونه پیشرفتی نداشته است. این احساس مقایسه مردم با وضعیت همسایگان باعث خشم شدید در مسئولین جمهوری اسلامی شده است.