یک مقام بینالمللی آگاه از مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی درباره «گفتوگوهای فنی» پیشرو به روزنامه اسرائیل هیوم گفت احتمال میرود تهران خواستار نظارت روسیه و چین بر رآکتورهای ایران شود، اما آمریکا با این پیشنهاد مخالفت خواهد کرد.
یک مقام آگاه گفت انتظار میرود آمریکا خواستار خارجکردن سانتریفیوژهای پیشرفتهای باشد که در ایران برای غنیسازی سریع استفاده میشوند.
طبق این گزارش، یکی از پیشنهادهایی که احتمالا مطرح خواهد شد، حضور دائمی کارشناسان بینالمللی در سایتهای فعال هستهای ایران، تاسیسات غنیسازی و رآکتورهای غیرنظامی آینده است. روسیه و چین پیشنهاد دادهاند که برای ایران رآکتور برای ایران بسازند و جمهوری اسلامی نیز پیشنهاد کرده کارشناسان این دو کشور بر آن نظارت کنند.
این مقام آگاه از مذاکرات تهران و واشینگتن گفت آنتظار میرود آمریکا در کنار بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، خواهان حضور ناظران تکمیلی باشد.
یکی از مسائل حساس در ارتباط با برنامه هستهای تهران، سانتریفیوژهای پیشرفتهای است که توانایی غنیسازی سریع تا سطح بالا را دارند.
جمهوری اسلامی میگوید این دستگاهها تنها در حال نگهداری هستند و وجود سایتهای مخفی غنیسازی را رد میکند.
به گزارش اسرائیل هیوم، با این حال، آمریکا احتمالا خواستار خارجکردن آنها از خاک ایران و بازرسی از سایتهایی خواهد بود که مظنون به فعالیتهای پنهانی هستند، تا اطمینان حاصل شود هیچ تاسیسات مخفیای باقی نمانده است.
تعدادی از مدالآوران آسیایی و ملی ایران در رشته دوومیدانی به همراه مربیان تیم ملی، در نامهای به دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان و همچنین خسرویوفا، رییس کمیته ملی المپیک، خواستار برکناری احسان حدادی از ریاست فدراسیون بهدلیل داشتن گرینکارت آمریکا و محکومیت در پرونده تجاوز شدند.
در بخشی از این نامه آمده، با توجه به تخلفات شامل «دارابودن گرین کارت از بزرگترين دشمن خارجی کشور (آمریکا)، دارا بودن محکومیت موثر قضایی (تجاوز) در شعبه ۲۹ دیوان عالی کشور و عدم دریافت تاییدیه از مراجع ذیصلاح» مطابق با قوانین جاری کشور، منشور المپیک و اساسنامه کمیته ملی المپیک، نسبت با برکناری حدادی اقدام شود.
پیش از این هم اهالی این رشته در نامه به پزشکیان این موضوع را درخواست کردهاند.
همچنین جمعی از ورزشکاران، مربیان و پیشکسوتان دوومیدانی در هفته پایانی اسفندماه سال گذشته با تجمع مقابل ساختمان وزارت ورزش، خواستار برکناری احسان حدادی از فدراسیون دو و میدانی شده بودند.
موسسه تحقیقاتی آلما در اسرائیل در گزارشی به فعالیت جمهوری اسلامی در قالب نیروی قدس سپاه پاسداران و حزبالله لبنان در اردن پرداخته و اهداف این عملیات و پیامدهای آن در منطقه را بررسی کرده است.
براساس گزارشی که موسسه تحقیقاتی آلمان منتشر کرده، سالهاست که اردن به یکی از صحنههای عملیاتی اصلی جمهوری اسلامی ایران و حزبالله لبنان بدل شده و همین موضوع تاثیر مستقیمی بر تحولات کرانه باختری و شرق بیتالمقدس داشته است.
بهگفته موسسه آلما، جمهوری اسلامی و حزبالله بیش از ۲۵ سال است که بهصورت مستمر در اردن فعالیت میکنند و این تلاشها از مه ۲۰۰۰، همزمان با خروج ارتش اسرائیل از جنوب لبنان، شدت یافته است.
هدف: بیثبات کردن اردن و حمله به اسرائیل
در گزارش موسسه آلما گفته شده است که «این این فعالیتها دو هدف اصلی را دنبال میکنند: نخست، بیثباتسازی حاکمیت اردن، از جمله از طریق انجام عملیاتهای تروریستی در داخل این کشور بهمنظور ایجاد زمینهای برای نفوذ محور شیعی در اردن؛ و دوم، انجام عملیات مستقیم تروریستی علیه اسرائیل از خاک اردن و نیز حمایت از فعالیتهای تروریستی در کرانه باختری. درواقع اردن در این وضعیت نقش کشور ترانزیت را ایفا میکند، از جمله در قاچاق تسلیحات به داخل کرانه باختری، که هدف نهایی آن، آسیب زدن جدی به روابط امان و تلآویو است.»
برپایه این گزارش، تلاشهای جمهوری اسلامی و حزبالله در این حوزه از طریق ارتباط مستقیم با طیفهای مختلفی در اردن، از جمله اخوانالمسلمین و فلسطینیان ساکن اردوگاههای پناهندگان، صورت میگیرد. این ارتباط بهطور غیرمستقیم از طریق سازمانهای فلسطینی مستقر در لبنان و همچنین شیعیانی که به دلایل تجاری یا زیارتی به اماکن مقدس شیعه در اردن سفر میکنند، نیز دنبال میشود.
بهنوشته موسسه آلما، «یگان ۳۹۰۰، یک واحد مشترک متشکل از نیروهای حزبالله و شاخه فلسطین نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که فرماندهی آن را محمد سعید ایزدی، معروف به «حاج رمضان» بر عهده دارد. ماموریت اصلی این یگان، همکاری با گروههای تروریستی فلسطینی برای انجام عملیات علیه اهداف و منافع اسرائیل در سراسر جهان است. این همکاری شامل ارائه حمایت مالی، انتقال دانش فنی و تامین تجهیزات میشود.»
حملات اسرائیل و اردن
در این گزارش افزوده شده است: «در اول آوریل امسال، یک ساختمان ۹ طبقه در منطقه ضاحیه بیروت هدف حمله هوایی قرار گرفت. هدف این حمله، حسن بدیر، معروف به «حاج ربیع»، از چهرههای ارشد یگان ۳۹۰۰ بود. او از عوامل اصلی هدایتکننده عناصر حماس محسوب میشد و در تلاش برای سازماندهی حملهای گسترده علیه غیرنظامیان اسرائیلی در آیندهای نزدیک بود. محل دقیق این حمله فاش نشده است.»
طبق این گزارش، «در ۱۵ آوریل گزارش شد که سازمان اطلاعات اردن موفق به کشف و خنثیسازی یک زیرساخت تروریستی گسترده شده که فعالیت آن از سال ۲۰۲۱ آغاز شده بود و بخشی از برنامههای عملیاتیاش در آستانه اجرا قرار داشت. در جریان این عملیات، ۱۶ نفر از اعضای این شبکه بازداشت شدند. به نظر میرسد که اعضای این شبکه وابسته به جنبش اخوانالمسلمین در اردن بودهاند. آنها آموزشهای نظامی را در لبنان دیده و از سوی عوامل حماس-لبنان، حمایت مالی و آموزش فنی دریافت کرده بودند.»
موسسه آلما در گزارش خود احتمال داده است که این عوامل حماس، در راستای منافع شاخه فلسطین نیروی قدس و یگان ۳۹۰۰ حزبالله فعالیت میکردهاند. به گزارش روزنامه الشرقالاوسط، علاوه بر اعضای حماس در لبنان، نیروهای حزبالله نیز در آموزش این افراد نقش داشتهاند.
این موسسه در عین حال تاکید کرده است که ارتباط مستقیمی میان ترور حسن بدیر، بهعنوان کسی که «در حال هدایت یک حمله قریبالوقوع علیه غیرنظامیان اسرائیلی» بود، و زیرساخت تروریستی اردن کشف نشده است. شاخه فلسطین در نیروی قدس و یگان ۳۹۰۰ بهصورت همزمان در چندین جبهه فعالیت دارد و احتمال دارد علت اصلی هدف قرار گرفتن بدیع، فعالیت او در زمینهای دیگر بوده باشد.
بهنوشته موسسه آلما، «زیرساخت تروریستی شناساییشده در اردن، شامل چهار هسته عملیاتی اصلی بود که به فعالیتهای زیر مشغول بودند:
۱- یک هسته مسئول قاچاق و انبار مواد منفجره از جمله C4، TNT و SEMTEX-H، همچنین سلاحهای خودکار و یک راکت آماده پرتاب کاتیوشا که در منطقه مرجالحمام در اردن پنهان شده بود؛
۲- هستهای دیگر، فرآیند تولید راکتهای کوتاهبرد (با برد ۳ تا ۵ کیلومتر) را در کارخانهای در شهر زرقاء و انبارهایی در امان آغاز کرده بود. این مراکز شامل کارگاههایی برای ساخت راکت بودند که بر اساس تجهیزات کشفشده، قابلیت تولید ۳۰۰ راکت را داشتند؛
۳- هسته سوم در حال توسعه پهپادها بود و نمونه اولیهای را با کمک اطلاعات خارجی طراحی کرده بود؛
۴- هسته چهارم بر جذب نیروهای جدید تمرکز داشت که برای آموزشهای تخصصی به خارج از اردن اعزام میشدند.
موسسه آلما در پایان گزارش خود نوشته است: «اردن همواره در استراتژی کلان جمهوری اسلامی اهمیت ویژهای داشته و امروز با توجه به تحولات اخیر، بار دیگر بهعنوان یک حوزه جایگزین برجسته شده است. سقوط حکومت اسد در سوریه و نتایج جنگ اخیر در لبنان موجب شده که جمهوری اسلامی تا حدی دسترسی مستقیم به جبهه سوریه علیه اسرائیل را از دست بدهد. در جبهه لبنان نیز تهران بر بازسازی و تقویت توان نظامی حزبالله متمرکز شده اما این اقدام با چالشهای متعدد ناشی از جنگ مواجه شده است. در این شرایط، ویژگیهای جغرافیایی و سیاسی اردن، این کشور را به جایگزینی مناسب در راهبرد منطقهای جمهوری اسلامی تبدیل کرده است.»
همزمان با گفتوگوی ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه با سلطان عمان درباره مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا، کرملین اعلام کرد که استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، قرار است در هفته جاری و پیش از آغاز دور تازه مذاکرات با جمهوری اسلامی، به مسکو سفر کند.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی پوتین، گفت که رییسجمهوری روسیه روز سهشنبه، دوم اردیبهشت، در دیدار با هیثم بن طارق آل سعید، سلطان عمان، در مسکو، درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی گفتوگو کرده است.
این دومین دیدار حضوری پوتین با یکی از رهبران خاورمیانه در کمتر از یک هفته گذشته بود. پیش از آن، امیر قطر در ۲۸ فروردین به مسکو رفته بود و هفته گذشته نیز وزیر امور خارجه جمهوری، پیش از دومین دور مذاکرات تهران و واشینگتن در رم، به روسیه سفر کرده بود.
عمان در مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا نقش میانجی را ایفا میکند.
یوری اوشاکوف، به جزییات گفتوگوی رییسجمهوری روسیه و سلطان عمان اشاره نکرد و صرفا گفت: «ما درباره پیشرفت مذاکرات میان نمایندگان ایران و آمریکا گفتوگو کردیم. خواهیم دید نتیجه چه خواهد شد. ما با همتایان ایرانی خود در ارتباط نزدیک هستیم و هرجا بتوانیم، کمک میکنیم.»
سفر دوباره ویتکاف به روسیه قبل از مذاکره با عراقچی
اوشاکو همچنین اعلام کرد که استیو ویتکاف، نماینده ویژه رییسجمهوری آمریکا در خاورمیانه، بار دیگر پیش از مذاکره با عباس عراقچی در مسقط، پایتخت عمان، به مسکو خواهد رفت و با ولادیمیر پوتین دیدار خواهد کرد.
پیشتر نیز ویتکاف و پوتین، یک روز پیش از آغاز مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا در مسقط با یکدیگر دیدار کرده بودند.
عباس عراقچی پس از دیدار با رییسجمهوری و وزیر امور خارجه روسیه، از مسکو خواست که نقشی فعالتر در مذاکرات تهران و واشینگتن ایفا کند.
او سهشنبه دوم اردیبهشت به چین رفت تا دیگر متحد جمهوری اسلامی را در جریان دو دور مذاکرات خود با استیو ویتکاف قرار دهد.
با پایان دور دوم مذاکرات تهران و واشینگتن در تاریخ ۳۱ فروردین در رم، هیئت جمهوری اسلامی به سرپرستی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و هیئت آمریکایی به سرپرستی استیون ویتکاف، نماینده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه، توافق کردند تا مذاکرات در سطح «فنی و کارشناسی» چهارشنبه سوم اردیبهشت در مسقط، پایتخت عمان برگزار شود.
دور سوم مذاکرات در سطح ارشد نیز شنبه ششم اردیبهشت برگزار خواهد شد.
یعقوب رضازاده، عضو هیات رییسه کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، سهشنبه دوم اردیبهشت گفت مذاکرات بر اساس هشت محور مشخص پیگیری میشود و تا هفت یا هشت هفته آینده ادامه خواهد داشت.
هشدار مقامهای پیشین دولت آمریکا
در حالی که مذاکرات هستهای میان واشینگتن و تهران بهآرامی پیش میرود، دو مقام پیشین آمریکایی هشدار دادند که این روند در آستانه یک نقطه عطف حساس قرار دارد، نقطهای که مقامات ایران ممکن است از آن برای گرفتن امتیازهای گسترده یا خریدن زمان بهرهبرداری کند.
کریستوفر فورد، دستیار پیشین وزیر امور خارجه آمریکا در امور امنیت بینالمللی و عدم اشاعه در دولت اول ترامپ، دوشنبه هشدار داد که شکاف میان آنچه ایالات متحده خواهان آن است و آنچه جمهوری اسلامی حاضر به پذیرش آن است، ممکن است بیش از اندازه عمیق باشد که بتوان آن را پر کرد.
اظهارات فورد در کنفرانس بینالمللی سیاست هستهای مطرح شد که به میزبانی اندیشکده بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی در واشینگتن برگزار شد.
لغو نشست عراقچی؛ هشدار درباره رویکرد تهران
این نشست با عنوان «از برجام تا آینده نامعلوم: ارزیابی چشمانداز دیپلماسی با ایران» در حالی برگزار ش که همزمان نشست مجازی جداگانهای با حضور عباس عراقچی بهطور ناگهانی لغو شد.
عراقچی در روز شنبه به فهرست سخنرانان کنفرانس سیاست هستهای بنیاد کارنگی اضافه شده بود. اما صبح روز برگزاری، این اندیشکده اعلام کرد که این نشست لغو شده، زیرا هیئت ایرانی خواستار تغییرات دقیقه آخری شده بود که امکان پرسش از سوی مجری و مخاطبان را سلب میکرد.
فورد این ماجرا را نمونهای گویا از شیوه دیپلماسی ایرانی توصیف کرد.
او گفت: «کارنگی در ۲۴ ساعت گذشته طعم کوچکی از سبک مذاکره ایرانی را چشیده است. همان بازی فریبکارانهی طعمه و تعویض. او میدانست چه میکند، و من بابت اینکه شما سر حرفتان ایستادید، تحسینتان میکنم.»
ریچارد نفیو، یکی از طراحان تحریمهای آمریکا علیه ایران در دوران ریاستجمهوری اوباما و پژوهشگر کنونی در موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، نیز نگرانیهای فورد را تکرار کرد و رویکرد فعلی ایران را «فرصتطلبانه» خواند.
نفیو، که پیشتر از مذاکرهکنندگان آمریکا بوده است، گفت که جمهوری اسلامی در حال آزمودن امکان کسب رفع تحریمها در ازای حداقل امتیازهای هستهای است و شاید از اختلافات داخلی در دولت ترامپ بر سر سختگیرانه یا نرم بودن توافق دلگرم شده باشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جزو نخستین رهبران جهان بود که شامگاه دوشنبه اعلام کرد همراه با همسرش ملانیا، در مراسم خاکسپاری پاپ فرانسیس شرکت خواهند کرد.
خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین (کشور زادگاه پاپ فرانسیس) نیز گفت در این مراسم حضور خواهد داشت.
رهبران شماری از کشورهای اروپایی مانند اولاف شولتس، صدراعظم آلمان، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، پادشاه فیلیپ و ملکه ماتیلد از بلژیک، کارین کلر-سوتر، رییسجمهوری سوئیس، ادگارز رینکویچس، رییسجمهوری لتونی، گیتاناس ناوسدا، رییسجمهوری لیتوانی و ایلیه بولوژان، رییسجمهوری موقت رومانی برای شرکت در این مراسم اعلام آمادگی کردهاند.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا نیز گفت در مراسم خاکسپاری پاپ فرانسیس شرکت خواهد کرد.
به گفته واتیکان، مراسم تشییع و خاکسپاری صبح شنبه شش اردیبهشت در رم برگزار خواهد شد.
جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، به منظور ماندن در رم، برنامههای از پیش تعیینشده خود را برای سفر به ازبکستان و قزاقستان در روزهای آینده لغو کرد تا همراه با رییسجمهوری این کشور در مراسم خاکسپاری پاپ شرکت کند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین نیز در این مراسم شرکت خواهد کرد، اما ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، چنین برنامهای ندارد.
لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رییسجمهوری برزیل و همسرش و همچنین خوزه راموشهورتا، رییسجمهوری تیمور شرقی نیز قرار است در این مراسم حضور داشته باشند.
مقامات حکومت جدید سوریه دو عضو ارشد گروه فلسطینی جهاد اسلامی را که در حملات اکتبر ۲۰۲۳ علیه اسرائیل شرکت داشت، بازداشت کردهاند. این خبر را شاخه نظامی این گروه و یکی از مقامات رسمی سوری سهشنبه، سوم اردیبهشت، تایید کردند.
گردانهای القدس، شاخه نظامی جهاد اسلامی، در بیانیهای اعلام کرد که خالد خالد، مسئول عملیات این گروه در سوریه، و یاسر الزعفری، رییس کمیته سازماندهی آن، از پنج روز پیش در بازداشت نیروهای امنیتی سوریه قرار دارند.
در این این بیانیه از نحوه بازداشت دو عضو ارشد گروه جهاد اسلامی انتقاد و گفته شده که این دو بدون هیچ توضیحی و «به شکلی که از برادران انتظار نمیرفت» بازداشت شدهاند. گروه جهاد اسلامی خواستار آزادی فوری دو عضو ارشد خود شده است.
یکی از مقامات وزارت کشور سوریه ضمن تایید بازداشت این دو نفر، از ارائه اطلاعات بیشتر درباره دلایل این اقدام خودداری کرد. همچنین یک منبع فلسطینی در دمشق نیز بازداشت این افراد را تایید کرد.
گروه جهاد اسلامی که در جریان حمله هماهنگشده با حماس، گروه حاکم بر غزه، علیه اسرائیل در سال ۲۰۲۳ مشارکت داشت، یکی از دریافتکنندگان اصلی کمکهای مالی و فنی جمهوری اسلامی بهشمار میرود و سالهاست دفاتر خارجی آن در سوریه و لبنان فعالیت دارند.
تغییرات ژئوپلیتیکی و ضربات به متحدان جهاد اسلامی
اما متحدان منطقهای این گروه طی ماههای گذشته با ضربات سنگینی مواجه شدهاند. عملیات گسترده نظامی اسرائیل در سال گذشته، حزبالله لبنان را که تحت حمایت جمهوری اسلامی قرار دارد، تضعیف کرد. همچنین، بشار اسد، رییسجمهوری پیشین سوریه و از متحدان نزدیک تهران، از قدرت برکنار شده و به روسیه گریخته است.
رهبری جدید سوریه روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی را قطع کرده و در تلاش است تا حمایتهای منطقهای و بینالمللی برای بازسازی سوریه را جلب کند.
خبرگزاری رویترز ماه گذشته گزارش داد که آمریکا فهرستی از شرایط را برای کاهش بخشی از تحریمها در اختیار سوریه قرار داده است. منابع آگاه گفتهاند که یکی از این شروط، فاصلهگیری دولت سوریه از گروههای فلسطینی مورد حمایت جمهوری اسلامی، از جمله جهاد اسلامی است.
اسرائیل در سالهای گذشته بهطور مداوم مواضع جهاد اسلامی در خاک سوریه را هدف قرار داده است. ماه گذشته، ارتش اسرائیل اعلام کرد ساختمانی در حومه دمشق را که بهعنوان مرکز فرماندهی جهاد اسلامی مورد استفاده قرار میگرفته، هدف حمله قرار داده اما این گروه حمله به مرکز فرماندهی خود در سوریه را تکذیب کرده است.