دست‌کم ۱۰۴ نفر طی ماه گذشته در ایران اعدام شدند

محمدباقر بختیار با انتشار تصاویری از برخوردهای خشونت‌بار بر بدن خود اعلام کرد سخت‌ترین شکنجه برای او و دیگر زندانیان سیاسی، هم‌بند بودن با دزدان و اختلاسگران حکومتی بوده است.

علی‌رضا بختیار، پسر محمدباقر بختیار، شنبه دوم فروردین با انتشار ویدیویی از آثار شکنجه بر بدن پدرش، در حساب ایکس خود نوشت: «این بزدلان که شهامتشان را از رهبرشان به ارث برده‌ا‌ند، تنها مرد ایستادن رو‌به‌روی مردم بی‌‌سلاح در خیابان‌ها هستند. این را برای تمام نااهلانی بفرستید که به اسم شهدا و جانبازان به سرکوب مردم می‌‌پردازند.»

او تاکید کرد: «بی‌شک، بزرگترین خیانت‌کار به خون این عزیزان، همین حاکمیت و بالاخص شخص علی‌ خامنه‌ای است.»

محمدباقر بختیار پیش از این در جریان تجمع اعتراضی ۲۵ بهمن برای «رفع حصر رهبران جنبش سبز» بازداشت و ۲۷ اسفند به قید وثیقه تا زمان اعلام رای دادگاه تجدیدنظر از زندان آزاد شد.

علی‌رضا بختیار همان روز در ایکس نوشت: «محمدباقر بختیار تا آخر تعهد نیروهای امنیتی‌ برای آزادی را امضا نکردند. از این رو، بعد از فرستاده شدن پرونده ایشان به شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب، به ۲.۵ سال زندان، ۶ ماه تعزیری و ۲ سال تعلیقی، محکوم شده‌اند.»

او افزود: «گرچه آسیب‌های جسمانی متعددی به ایشان وارد شده است، اما روحیه‌ای بسیار قوی دارند.»

در پی اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری خرداد ۱۳۸۸ که به «جنبش سبز» مشهور شد، میرحسین موسوی و مهدی کروبی، دو نامزد معترض به‌همراه همسرانشان، زهرا رهنورد و فاطمه کروبی، از اسفند ۱۳۸۹ حصر خانگی شدند.

فاطمه کروبی مدتی بعد در سال ۱۳۹۰ از حصر خارج شد.

حسین کروبی، فرزند مهدی کروبی، ۲۷ اسفند ۱۴۰۳ خبر داد با دستور رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، حصر پدرش لغو شده است.

محمدباقر بختیار از فرماندهان پیشین سپاه پاسداران بود که از سال ۱۳۶۸ به جمع منتقدان جمهوری اسلامی پیوست و در افشای جنایت کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷ نیز نقش داشت.

بختیار ۲۷ اسفند با انتشار یک پیام صوتی پس از آزادی از زندان، بار دیگر از سیاست‌های سرکوبگرانه رهبر جمهوری اسلامی انتقاد کرد.

او در این پیام گفت: «آقای خامنه‌ای، خون این همه مظلوم شما و حوزه قدرتت را خواهد گرفت. با این بازی‌ها و تاکتیک‌هایی که عوض می‌کنید، در محتوا هیچ‌چیز عوض نخواهد شد و مردم روز به روز برای تغییر مصمم‌تر می‌شوند.»

بختیار اضافه کرد: «کسی که رهبر این جامعه است، هزینه اعتراض را بالا برده و می‌خواهد با کشتار و داغ و درفش، مردم را ساکت کند.»

جمهوری اسلامی در ماه‌های گذشته سرکوب فعالان سیاسی، مدنی، رسانه‌ای و صنفی را شدت بخشیده است.

مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، ۲۳ اسفند در گزارش خود به شورای حقوق بشر سازمان ملل، از مواردی چون افزایش چشمگیر آمار اعدام‌ها و تشدید سرکوب و سانسور رسانه‌ای در ایران ابراز نگرانی کرد و تبعیض‌های گسترده علیه زنان و اقلیت‌های قومی و مذهبی را مورد انتقاد قرار داد.

احمد کرمی‌اسد، رییس پلیس راه کشور، شنبه دوم فروردین گفت از زمان آغاز سفرهای نوروزی در ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ تا روز نخست فروردین، ۲۱ هزار و ۲۹۳ مورد تصادف درون و برون شهری ثبت شده که مرگ ۱۸۵ نفر و جراحت پنج هزار و ۴۲۴ تن دیگر را در پی داشته است.

هر سال با آغاز سفرهای نوروزی، آمار تصادفات جاده‌ای و مرگ و میر ناشی از آن به‌طور چشم‌گیری در ایران افزایش می‌یابد.

در حوادث رانندگی سال ۱۴۰۲ بیش از ۲۰ هزار نفر کشته شدند که به گفته سازمان پزشکی قانونی، این عدد رکورد ۱۲ ساله مرگ‌ و میر تصادفات جاده‌ای را شکست.

رییس پلیس راه ایران در جدیدترین اطلاع‌رسانی خود گفت ترددها در محورهای مختلف کشور سه درصد نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته به ویژه در تعطیلات نوروزی افزایش داشته است.

100%

کرمی‌اسد «نبود توجه به جلو» را با ۴۵ درصد، مهم‌ترین علت تصادف‌ها خواند و گفت «ناتوانی در کنترل وسیله نقلیه»، «واژگونی وسیله نقلیه» و «انحراف به چپ»، دیگر عوامل اصلی در بروز حوادث جاده‌ای هستند.

پیش از این و در ۲۶ اسفند، محمداسماعیل قیداری، سرپرست دانشگاه علوم پزشکی بهشتی، اعلام کرد تصادفات رانندگی پس از بیماری‌های قلبی و عروقی و سرطان‌ها، سومین عامل مرگ و میر در ایران به شمار می‌رود.

رسانه‌ها و مقام‌ها در ایران برای نشان دادن بزرگی آمار قربانیان سوانح جاده‌ای، آن را با رخدادهای فاجعه‌بار عظیمی مانند زلزله بم در سال ۱۳۸۲ مقایسه می‌کنند. در این زلزله، حدود ۲۶ هزار نفر کشته شدند که این آمار تقریبا برابر با تعداد کشته‌های تصادفات جاده‌ای در یک سال در ایران است.

حسین کرمان‌پور، رییس مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، پیش‌تر آمار سالانه تلفات تصادفات جاده‌ای را معادل سقوط ۱۰۰ هواپیمای بوئینگ خوانده بود.

در سال‌های گذشته بسیاری از کارشناسان و شماری از مسئولان، جان‌باختگان حوادث ترافیکی و رانندگی را قربانیان بی‌کیفیتی خودروها و راه‌ها دانسته‌اند.

او جمعه اول فروردین در مصاحبه با پادکست تاکر کارلسون در پاسخ به این پرسش که آیا مقامات جمهوری اسلامی به نامه ترامپ واکنشی نشان ‌داده‌اند، گفت: «من مجاز نیستم که درباره جزییات صحبت کنم اما آن‌ها آشکارا از مسیر کانال‌های غیررسمی، از طریق کشورهای متعدد و مسیرهای ارتباطی مختلف، واکنش نشان داده‌اند.»

ویتکاف افزود: «فکر می‌کنم این مساله واقعا این شانس را دارد که به‌صورت دیپلماتیک حل شود. نه به این دلیل که مستقیم با کسی در ایران صحبت کرده‌ام بلکه از نظر منطقی، به نظر می‌رسد که این مسیر باید از طریق دیپلماسی حل شود.»

او تاکید کرد ترامپ از جنگ پرهیز می‌کند اما در صورت لزوم از نیروی نظامی برای جلوگیری از وقوع جنگ استفاده خواهد کرد.

هم‌زمان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنرانی اول فروردین خود بار دیگر گفت که آمریکا در مواجهه با حکومت ایران هرگز با تهدید به جایی نخواهد رسید.

او مجددا تهدید کرد اگر درگیری نظامی دربگیرد، جمهوری اسلامی پاسخ خواهد داد.

خامنه‌ای اضافه کرد: «ما شروع‌کننده هیچ جنگی نیستیم اما اگر کسی خباثتی کند، سیلی سختی خواهد خورد.»

او بدون اشاره به مصادیق گفت مقامات آمریکایی سخنان متناقضی بیان می‌کنند.

خامنه‌ای به‌صورت مستقیم به نامه فرستاده شده از سوی ترامپ اشاره نکرد. او در سخنرانی ۲۲ اسفند ۱۴۰۳ خود گفته بود این نامه را دریافت نکرده است.

در انتظار پاسخ رسمی تهران

فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه در ادامه گفت‌وگوی خود با تاکر کارلسون گفت: «رییس‌جمهوری نامه‌ای به ایرانی‌ها فرستاده است. قاعدتا باید این طور می‌بود که ایرانی‌ها به ترامپ نامه بنویسند.»

به گفته او، پدافند هوایی ایران در حمله اسرائیل «به‌شدت آسیب دیده» است: «آن‌ها امروز در برابر حمله آسیب‌پذیر هستند.»

ویتکاف افزود: «اگر از نیروی قاطع استفاده کنیم، برای آن‌ها بسیار بسیار بد خواهد بود. اگر ایرانی‌ها به این سخنان گوش می‌دهند، باید بدانند که سخنان من یک تهدید نیست. این رییس‌جمهوری است که اختیار صدور چنین دستوری را دارد. بنابراین، در چنین شرایطی طبیعی خواهد بود که ایرانی‌ها به رییس‌جمهوری مراجعه کنند و بخواهند از طریق دیپلماتیک این مساله را حل کنند.»

محتوای نامه ترامپ

ویتکاف درباره متن نامه ترامپ گفت: «مضمون کلی آن این بود که هیچ دلیلی وجود ندارد که ما مسائل را از طریق نظامی حل کنیم. باید گفت‌وگو کنیم. باید سوءتفاهم‌ها را برطرف کنیم. باید یک برنامه راستی‌آزمایی ایجاد کنیم تا هیچ‌کس نگران نظامی شدن برنامه هسته‌ای ایران نباشد. و من (ترامپ) دوست دارم که به آن نقطه برسیم زیرا جایگزین آن، جایگزین خوبی نخواهد بود.»

به گفته فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، ترامپ اذعان کرده آماده است تا فرصتی برای پاک کردن تمام این مسائل با ایران فراهم کند: «فرصتی که ایران دوباره به جهان بازگردد، یک کشور بزرگ شود، دیگر تحت تحریم نباشد و بتواند اقتصاد خود را توسعه دهد. اقتصاد ایران زمانی اقتصادی عالی بود اما امروز آن‌ها در حال خفه شدن هستند.»

پاسخ جمهوری اسلامی
مقامات جمهوری اسلامی تاکنون تایید نکرده‌اند که پس از نامه ترامپ، پیامی به کاخ سفید داده‌اند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۳۰ اسفند در برنامه‌ نوروزی صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت نامه ترامپ بیشتر جنبه تهدید دارد اما «او ادعا می‌کند فرصت‌هایی هم وجود دارد».

به گفته عراقچی، جمهوری اسلامی هر دو بُعد تهدید و فرصت را خواهد دید و به این نامه جواب خواهد داد.

او افزود: «ما در شرایط فشار، تهدید و افزایش تحریم قطعا مذاکره مستقیم نخواهیم کرد. پاسخ نامه ترامپ را ظرف روزهای آینده می‌دهیم و از طریق مقتضی ارسال می‌کنیم.»

پیش از او نیز اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۷ اسفند گفته بود فعلا تصمیمی برای انتشار رسانه‌ای نامه ترامپ برای رهبر جمهوری اسلامی گرفته نشده و پاسخ این نامه «بعد از تکمیل بررسی‌ها از طریق مقتضی» داده می‌شود.

احیای سیاست فشار حداکثری دولت آمریکا علیه جمهوری اسلامی با ورود دوباره دونالد ترامپ به کاخ سفید، عرصه را برای اقتصاد ایران تنگ‌تر کرده است.

اگرچه بانک مرکزی تورم نقطه به نقطه در ماه گذشته را ۴۵ درصد عنوان کرده اما گزارش‌های رسانه‌های محلی رشد قیمت‌ها را بسیار بالاتر از آمارهای رسمی عنوان می‌کنند و عملا قیمت خوراکی‌ها، دارو و دیگر اقلام ضروری خانوارها دو برابر شده است.

از طرف دیگر سال ۱۴۰۳ در حالی به پایان رسید که نرخ دلار تا حدود ۱۰۰ هزار تومان اوج گرفت که نسبت به ابتدای سال، ۶۵ درصد جهش داشت.

به این ترتیب شتاب افت ارزش ریال طی روزهای گذشته اوج گرفت.

در این میان، آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد دارایی‌های خارجی آن به سرعت تخلیه شده و به یک-‌چهارم ابتدای ۱۴۰‌۳ و یک‌دهم ابتدای سال قبل آن سقوط کرده است.

در حوزه تجارت خارجی، آخرین آمار بانک مرکزی نشان از بحران جدی در درآمدهای ارزی کشور در نیمه ابتدایی سال ۱۴۰۳ دارد.

هنوز گزارشی درباره نیمه دوم سال گذشته منتشر نشده است.

وضعیت تجارت خارجی ایران

در دوره یاد شده، مجموع تراز تجارت نفتی، کالا و خدمات ایران اگرچه مثبت ۱۱.۵ میلیارد دلار بوده اما کشور با ۱۲.۵ میلیارد دلار فرار سرمایه نیز مواجه بوده است.

بدین ترتیب، عملا تراز ورود و خروج ارز، حتی با احتساب واردات شمش طلا به کشور، منفی شده است.

100%

با توجه به افت چشمگیر صادرات نفت ایران به چین در نیمه دوم سال مالی ۱۴۰۳، انتظار می‌رود این وضعیت برای کل سال نیز بدتر شده باشد؛ مخصوصا این‌که بیش از نیمی از کل صادرات کشور مربوط به نفت، محصولات نفتی و گاز بوده است.

طبق آمارهای گمرکی، ایران در ۱۱ ماه سال مالی ۱۴۰۳ در ازای صادرات کالا و نفت حدود ۹۳ تن شمش طلا به ارزش ۷.۳ میلیارد دلار وارد کرده که سه برابر سال قبل از آن بوده است.

بیش از ۵۵ درصد این رقم از ترکیه خریداری شده است.

به زبان ساده‌تر، ۱۳ درصد از کل صادرات نفتی و غیرنفتی کشور با طلا تهاتر شده و ورود ارزهای خارجی به کشور به شدت محدود شده است. علت امر، ناتوانی جمهوری اسلامی در دریافت پول کالاها و نفت صادراتی و انتقال آن به کشور است.

100%

بدهی دولتی

در این میان، آخرین آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهند بدهی دولت به نظام بانکی در ماه اسفند نسبت به ابتدای سال قبل ۴۱ درصد جهش کرده است.

دولت برای جبران کسری بودجه طی سال‌های گذشته همواره دست به استقراض گسترده از نظام بانکی و صندوق توسعه ملی و همچنین انتشار اوراق قرضه زده است.

بر اساس برآورد صندوق بین‌المللی پول، کل بدهی دولت ایران به بالای ۱۲۰ میلیارد دلار، معادل یک‌سوم اقتصاد کشور اوج گرفته است.

کل بدهی خارجی ایران، اعم از دولتی و غیردولتی، کمتر از ۱۰ میلیارد دلار، معادل دو درصد از اقتصاد ایران است که نشان از انزوای شدید کشور و عدم تمایل نهادهای مالی بین‌المللی به اعطای وام به پروژه‌های داخلی ایران دارد.

این شاخص طی سال‌های گذشته همواره سیر نزولی داشته است.

در مقام مقایسه، حدود دو دهه پیش و در غیاب تحریم‌ها، نسبت بدهی خارجی ایران به تولید ناخالص ایران بالای ۱۲ درصد بود که بخش اعظم آن مربوط به توسعه پروژه‌های نفت و گاز از سوی شرکت‌های خارجی می‌شد.

جهش‌های پیاپی در افزایش بدهی دولت به نهادهای داخلی باعث اوج‌گیری نقدینگی و در نتیجه تورم در کشور شده است. نقدینگی در ایران طی یک سال گذشته ۲۸ درصد رشد کرده است.

100%

نتیجه این‌که، شمار روزافزونی از شهروندان ایرانی در باتلاق فقر گرفتار شده و بنابر گفته‌های برخی مقامات دولتی و نمایندگان مجلس، یک‌سوم جمعیت ایران زیر خط فقر مطلق هستند. البته بر اساس خط فقر تعیین شده از سوی بانک جهانی درباره حداقل درآمدها، عملا ۸۰ درصد خانوارهای ایران زیر خط فقر هستند و درآمدی کمتر از ۶۰۰ دلار در ماه دارند.

بحران آب و انرژی

ایران از تابستان ۱۴۰۳ برای اولین بار در تمام فصول سال با کسری برق و گاز مواجه شد.

کسری برق در اوج مصرف تابستانی ایران حدود ۲۰ درصد و کسری گاز در اوج مصرف زمستان به ۲۵ درصد جهش کرد و مقامات ایران می‌گویند کسری انرژی در کشور در سال ۱۴۰۴ افزایش خواهد داشت.

گزارش فعالان صنعتی حاکی است که از ابتدای تابستان ۲۰۲۴ حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از ظرفیت صنایع به خاطر بحران کسری انرژی تعطیل شد.

ایران از دو سال پیش نیز با کسری بنزین و گازوئیل مواجه شده است و در غیاب پروژه‌های پالایشگاهی جدید، انتظار می‌رود کسری سوخت خودرو در کشور روند صعودی پرشتابی بگیرد.

در این میان، بحران آب کشور نیز به وضعیت حادی رسیده و حتی سدهای پایتخت کشور تنها هفت درصد ظرفیت خود، ذخایر آب دارند.

مقامات جمهوری اسلامی نسبت به بحران آب در تابستان امسال هشدار می‌دهند.

بخشی از علت افت ذخایر آبی سدهای کشور مربوط به استفاده بیش از حد ذخایر آبی برای تولید برق است؛ به‌طوری که در سال ۱۴۰۱ ایران تولید برق آبی را ۲۴ درصد افزایش داد و با وجود کاهش بارندگی‌ها، تولید سالانه برق آبی را در همان سطح ۱۷ تراوات ساعت نگه داشت تا بخشی از کسری شدید برق کشور را جبران کند.

خبرگزاری فرانسه جمعه اول فروردین نوشت ناو هواپیمابر کارل وینسون که از اقیانوس آرام به سوی خاورمیانه حرکت کرده، در هفته‌های آینده به ناوگان آمریکا در منطقه خواهد پیوست.

این ناو پیش از این در رزمایش‌هایی مشترک با ژاپن و کره جنوبی در دریای زرد و دریای ژاپن شرکت کرده و قرار بود طی سه هفته آینده به پایگاه خود در سن‌دیگو بازگردد.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، همچنین تصمیم گرفته است عملیات ناو هواپیمابر ترومن را در خاورمیانه تمدید کند.

افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه، پیامی آشکار برای بازدارندگی جمهوری اسلامی است که حامی اصلی حوثی‌ها محسوب می‌شود.

ترامپ ۲۹ اسفند در رسانه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت که اگرچه حمایت نظامی جمهوری اسلامی از حوثی‌ها کاهش یافته است اما تهران همچنان مقادیر زیادی تجهیزات و تدارکات برای این گروه ارسال می‌کند.

رییس‌جمهوری آمریکا از جمهوری اسلامی خواسته است فورا ارسال تجهیزات برای حوثی‌ها را متوقف کند.

ترامپ که پیش‌تر و مکرر به جمهوری اسلامی در این زمینه هشدار داده بود، اضافه کرد: «خسارت‌های سنگینی به حوثی‌ها وارد شده است و این روند شدت خواهد گرفت. این نبرد از ابتدا نابرابر بوده و هرگز عادلانه نخواهد بود. آن‌ها به‌طور کامل نابود خواهند شد.»

رییس‌جمهوری آمریکا ۲۵ اسفند در پیامی که به فارسی هم منتشر کرد، هشدار داد از این پس هر حمله‌ای از سوی حوثی‌های یمن به‌عنوان حمله‌ای با سلاح و هدایت جمهوری اسلامی تلقی خواهد شد.

سه روز بعد، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه خود خبر داد جمهوری اسلامی از حوثی‌های یمن خواسته است تنش‌ها را کاهش دهند.

طبق این گزارش، دو مقام ارشد جمهوری اسلامی گفته‌اند که ایران پیامی شفاهی به فرستاده حوثی‌ها در تهران منتقل کرده است تا تنش‌ها کاهش یابد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز از عمان خواسته است تا مشابه این پیام در مسقط، پایتخت این کشور، به نماینده حوثی‌ها منتقل شود.