نیویورک تایمز در گزارشی نوشت که از نظر مقامات ارشد اسرائیلی هیچ زمانی بهتر از وضعیت کنونی برای از بین بردن تاسیسات اتمی ایران نیست و نامه ترامپ به خامنهای، گامی آغازین است تا مشخص شود آیا آسیبپذیری جدید تهران، جمهوری اسلامی را به مذاکره متمایل خواهد کرد یا نه.
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، از نظر مقامات ارشد اسرائیل، هرگز لحظهای بهتر از زمان فعلی برای از بین بردن تاسیسات اصلی هستهای ایران وجود نخواهد داشت و مقامهای نظامی ایالات متحده معتقدند که اسرائیل برای انجام چنین کاری قطعا به حمایت و تجهیزات آمریکا نیاز دارد.
به نوشته این نشریه، به نظر میرسد نامهای که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، میگوید برای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی فرستاده است، گامی آغازین باشد تا مشخص شود آیا آسیبپذیری جدید تهران، جمهوری اسلامی را به مذاکره متمایل خواهد کرد یا نه.
یک روز پیش از گزارش نیویورک تایمز، نشریه اسرائیلهیوم نیز در گزارشی نوشت حمله همهجانبه اسرائیل به تاسیسات اتمی ایران نیاز به همکاری آمریکا و آمادهسازی منطقهای گسترده دارد و در صورت این حمله، ممکن است جمهوری اسلامی، جمهوری آذربایجان را هدف قرار دهد.
این نشریه یک هفته پیش هم نوشته بود مواردی چون تضعیف حزبالله لبنان، از بین رفتن پدافند هوایی جمهوری اسلامی و هماهنگی بین دولتهای ترامپ و بنیامین نتانیاهو، اسرائیل را در آستانه یک فرصت طلایی و تصمیم سرنوشتساز برای حمله به تاسیسات اتمی ایران قرار داده است.
نیویورک تایمز با اشاره به گفتوگوهای مقامات حکومت ایران درباره نامه ترامپ و سخنان سابق مسعود پزشکیان، رییس دولت و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی درباره مذاکره با آمریکا، یادآوری کرد که «در نظام سیاسی از هم پاشیده ایران»، خامنهای حرف آخر را میزند.
در این گزارش به سخنان قبلی خامنهای درباره آمریکا اشاره شده است.
ترامپ در مصاحبهای با شبکه فاکس بیزنس که قرار است یکشنبه پخش شود، اعلام کرده است نامهای برای خامنهای ارسال کرده و پیشنهاد مذاکراتی را برای دستیابی به توافقی در مورد برنامه هستهای این کشور مطرح کرده است اما در عین حال هشدار داده که در غیر این صورت، گزینه نظامی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
با وجود این، نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد در نیویورک اعلام کرد که هیچ نامهای از ترامپ دریافت نشده است.
ترامپ ساعاتی پس از پخش بخشی از گفتوگویش با شبکه فاکس بیزنس، در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید تاکید کرد برخورد با مسئله جمهوری اسلامی به مراحل آخر رسیده و با مذاکره یا اقدام نظامی، «این مشکل» حل خواهد شد.
در کنسرتی کوچک در برلین، هانا کامکار با چشمانی بسته آواز میخواند؛ با صدایی که سالها در وطنش سرکوب شده است. جمهوری اسلامی طی چهار دهه گذشته، آواز زنان را ممنوع کرد و آنها را با ابزارهای قضایی و امنیتی به سکوت واداشت، اما هانا و زنان دیگر این سد را شکستند.
هانا کامکار، خواننده، نوازنده و بازیگر ۴۴ ساله که حالا مدتی است از ایران خارج شده و در آلمان ساکن است، به ایراناینترنشنال میگوید کنسرتی که پس از مهاجرت در آلمان داشت، برایش بیشتر شبیه به یک دورهمی بود: «قبلتر، شیرینی جسارت و همراهی عزیزانم در وطن، زیر زبانم رفته بود و در برلین، دیگر کاملا آرام بودم.»
این آرامش، ثمره مسیر دشواری است که او و بسیاری از زنان ایرانی برای به گوش رساندن صدایشان پیمودهاند.
ممنوعیت آواز زنان در ایران، سیاستی ریشهدار در ساختار جمهوری اسلامی است که از انقلاب ۵۷ آغاز شد و تا امروز، با شدت و اشکال مختلف، ادامه دارد.
چهار دهه سرکوب
پس از انقلاب ۱۳۵۷، جمهوری اسلامی با استناد به تفاسیر فقهی، آوازخوانی زنان را در حضور مردان حرام اعلام کرد. این تصمیم، نقطه پایانی بود بر فعالیت رسمی خوانندگان زنی که پیش از انقلاب در عرصه موسیقی ایران حضور داشتند.
با این تحولات، آثار دهها خواننده زن از رسانههای رسمی حذف و صدایشان به حاشیه رانده شد.
هانا که در خانوادهای موسیقیدان بزرگ شده، از کودکی با این واقعیت تلخ آشنا شد: «در تماشای کنسرت زیرزمینی سیما بینا، اولین بار فهمیدم که زنان نمیتوانند به شکل عمومی تکخوانی کنند. پدرم برایم توضیح داد اما برای من این دلیل موجه نبود و دلم میخواست بخوانم.»
در دهه ۶۰، سرکوب به اوج خود رسید. خوانندگان زن یا مجبور به ترک حرفه خود شدند یا به خارج از ایران مهاجرت کردند.
در دهه ۷۰ و با گشایش نسبی فضا، برخی زنان توانستند بهصورت همخوان یا در گروههای کُر فعالیت کنند اما تکخوانی همچنان خط قرمز بود.
هانا این محدودیت را نپذیرفت.
او میگوید: «من هیچوقت زیر بار همخوانی نرفتم. اگر هم این کار را کرده بودم، نمایشی بود؛ در واقع تکخوانی میکردم اما خواننده مرد دیگری در کنارم لب میزد.»
این ترفند، یکی از راههای دور زدن ممنوعیتها بود که زنان خواننده خلاقانه در ایران به کار میگرفتند.
تلاشها و مقاومتها، شکستن دیوار سکوت
زنان ایرانی در برابر سرکوب، هیچگاه تسلیم نشدند.
پرستو احمدی، ۲۱ آذر همراه گروهی از هنرمندان کنسرتی را در یک کاروانسرا در قم اجرا کرد. اجرایی که با نام «کنسرت فرضی» یا «کنسرت کاروانسرا» در یوتیوب به اشتراک گذاشت و احمدی در آن، بدون حجاب اجباری ظاهر شد و واکنشها و تحسینهای فراوان را هم به دنبال داشت.
کنسرت احمدی اگرچه نمایشی تمامعیار از یک اجرای کامل و شجاعانه بود اما او ادامهدهنده راهی شد که قبلتر، زنان خواننده دیگری، هموارش کرده بودند.
یکی از این زنان، هانا بود که از همان جوانی تصمیم گرفت راه خود را برود. او تکخوانی را سال ۱۳۸۰ با تئاتر نیمروز خوابآلود آغاز کرد؛ اگرچه اولین تجربه تلخش در مواجهه با سرکوبهای حکومت، سه سال قبل آن اتفاق افتاده بود: «در ۱۷-۱۸ سالگی، با تئاتر رویای شب نیمه تابستان و بهعنوان نوازنده دف روی صحنه رفتم. در یکی از شبهای اجرا، انصار حزبالله به سالن ریختند و خطاب به ما فریاد زدند: "بیا پایین، ساکت شو". تئاتر را به هم ریختند و فردایش نمایش متوقف شد.»
این اتفاق که هانا آن را «به شکلی وصفناشدنی غمانگیز» توصیف میکند، آغاز رویارویی او با محدودیتها و ممنوعیتهایی بود که بعدها بارها تکرار شد.
با این حال، مقاومت هانا تنها به تئاتر محدود نشد. او در سال ۲۰۱۰ میلادی در کنسرتی در هلند تکخوانی کرد و در ایران، به اجراهای زیرزمینی روی آورد. اوج این جسارت، کنسرت پنهانی خرداد ۱۴۰۳ در تهران بود؛ اجرایی زیرزمینی که بدون حجاب اجباری برگزار شد و در هر سانس آن ۱۵۰ نفر حضور داشتند.
هانا حس این کنسرت را «شیرین، مثل چای و عسل» وصف میکند.
این کنسرت، نمونهای از تلاش زنان برای بازپسگیری صدایشان در داخل کشور بود اما این مقاومت، بیهزینه نبود. هانا میگوید بعدها کنسرتش لو رفت ولی قبل از بازجوییها، پاسپورت المثنی گرفت و سریع از ایران خارج شد.
زنان دیگری مانند زارا اسماعیلی و هیوا سیفیزاده نیز راههای مشابهی را پیمودند. برخی در کنسرتهای زیرزمینی و اجراهای خیابانی خواندند، برخی ویدیوهای آواز خود را در فضای مجازی منتشر کردند و عدهای مهاجرت را برگزیدند.
هانا این طغیان جمعی را ستایش میکند و میگوید در سالهای اخیر، سدها و تابوهای زیادی در آوازخوانی زنان شکسته شده و حالا دخترها چه داخل ایران بمانند و چه مهاجرت کنند، کار خودشان را کردهاند.
این خواننده معتقد است این مبارزه مانند سیلی است که هر لحظه قویتر میشود، چون نسل تازه و خشمگینی در حال ظهور است که به هیچ شکلی زیر لوای «آقا بالاسر» نمیرود.
پس از شکلگیری جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، این مقاومت پررنگتر شد؛ زنانی که نه تنها حجاب اجباری از سر برداشتند، بلکه تصمیم گرفتند سکوت تحمیلی بر صدایشان را نیز بشکنند.
برخوردهای قضایی، هزینه سنگین آواز
تلاش زنان برای خواندن در فضای عمومی یا انتشار صدایشان در رسانههای اجتماعی، اغلب با واکنش شدید نهادهای امنیتی و قضایی همراه بوده است.
جمهوری اسلامی با ابزارهای مختلف از جمله اعمال فشار از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صداوسیما و نهادهای امنیتی، بر این ممنوعیت نظارت دارد.
هانا میگوید نخستین تجربه دادگاهی شدنش در آذر ۹۶ و پس از اجرای نمایش «ترانههای قدیمی: پیکان جوانان» بود. بعد از این برخورد قضایی، دردسرهایش بیشتر شد.
او تیر ۱۴۰۲ در مراسم تولد ۸۳ سالگی عباس کیارستمی بدون حجاب اجباری آواز خواند و نتیجهاش این بود که پروندهاش قطورتر و بازجوییهایش بیشتر شد. فشارهایی که در نهایت او را به مهاجرت واداشت.
موارد مشابه او اما کم نیست. در ماهها و سالهای گذشته خوانندگان زن زیادی مانند نگار معظم، بیتا رسولی و بیتا حاجیصادقیان به دلیل اجراهای غیررسمی یا انتشار ویدیو در فضای مجازی، احضار، تهدید و حتی بازداشت شدهاند.
نام و هویت بسیاری از این زنان هم نامشخص است. مانند چهار خواننده زن دیجی در شهرستان میناب که تیر ۱۴۰۱ و دو ماه قبل از شکلگیری خیزش انقلابی به جرم خواندن در عروسیها بازداشت شدند.
این برخوردها نشان میدهند ممنوعیت آواز زنان تنها یک قانون روی کاغذ نیست بلکه با ابزارهای قضایی و امنیتی به شدت اجرا میشود. سرکوبهایی که به گفته هانا، هدف آن «خفه کردن زنان ایرانی» است.
گستردگی آواز زنان، یک جهان ناپیدا
بیش از چهار دهه سرکوب، حضور زنان را تنها در عرصه عمومی موسیقی محدود نکرده، بلکه بر کیفیت و ابعاد هنری آوازشان نیز اثر گذاشته است.
به گفته هانا، زنان خواننده هنوز اعتمادبهنفس مردان را ندارند و هنوز در خواندنشان ترس وجود دارد و هنوز «گلویشان رها نشده».
اما او به نکته امیدوارکنندهای هم اشاره میکند: «با وجود این مشکلات، تنوع صدای زنان شگفتانگیز است و هر زنی که میخواند، جنس صدای خودش را دارد. اگر ممنوعیتها کنار برود، با دایره بزرگی از صداها روبهرو خواهیم شد که هیچوقت از شنیدنشان خسته نمیشویم.»
هانا، آواز سنتی مردان در ایران را به چند الگوی محدود خلاصه میداند: «یا صدای استاد شجریان است یا بنان. اما صدای زنان از نظر تنوع، گستردگی فراوانی دارد.»
این تنوع، ظرفیتی است که در سایه ممنوعیتها مهار شده اما هرگز از بین نرفته است.
مهاجرت، آزادی در تبعید
مهاجرت برای هانا، یک نقطه عطف است. او در توصیف لحظه خروجش میگوید تا وقتی از گیت سپاه پاسداران در فرودگاه رد نشده بود، باورش نمیشد که این اتفاق، شدنی است. در هواپیما هم تا توانست، زمین زیر پایش را تماشا کرد چون نمیدانست چه زمانی میتواند به خاکش برگردد.
با این حال، هانا میگوید که این آزادی برایش با دلتنگی همراه بود: «در استانبول، لحظاتی کشنده از دلتنگی برای ایران داشتم اما در اوج غم، نوری به قلبم تابیده بود که حالا میتوانم کارهایی را که دوست داشتهام، در آزادی انجام دهم.»
این تجربه مشترک بسیاری از خوانندگان زنی است که برای دنبال کردن رویاهایشان مجبور به ترک وطن شدند. کسانی چون سارا نائینی، سوگند و دریا دادور که راه قدیمیترهایی مانند هایده، مهستی، گوگوش و بسیاری دیگر را رفتند تا بتوانند در فضایی آزاد بخوانند.
هانا تاکید میکند مبارزه در داخل و خارج از ایران، هر دو ارزشمند است: «در هر دو صورت، ما به ناکام کردن سیستم در خفه کردن صدایمان ادامه میدهیم.»
صدایی که خاموش نمیشود
ممنوعیت آواز زنان، همانند حجاب اجباری و دیگر اشکال سرکوب، بخشی از دیانای جمهوری اسلامی است.
حکومت ایران، برخلاف بسیاری از کشورهای دیگر منطقه، هرگونه تغییر در جایگاه زنان را تهدیدی برای بقای خود میداند. این ممنوعیت نهتنها ریشه در احکام شرعی و تفاسیر فقهی دارد بلکه به ابزاری سیاسی برای کنترل زنان تبدیل شده است.
اما مقاومت زنان، این ساختار را به چالش کشیده است.
هانا میگوید: «۲۰ سال پیش دوستی به من گفت "هانا، تو مثل ماشین کوکی هستی، حتی وقتی به دیوار میخوری، برمیگردی و راهت را ادامه میدهی". در تمام این سالها بارها به دیوار خوردم اما در جا نزدم.»
با وجود تمام این سرکوبها، زنان ایرانی همچنان به خواندن ادامه میدهند و صدای آنها در خانهها، در کنسرتهای زیرزمینی، در ویدیوهای آنلاین و در مهاجرت شنیده شده و حالا بیش از قبل، به شکلی شجاعانه به عرصه عمومی آمده است.
داستان هانا، پرستو، زارا، هیوا و بسیاری دیگر نشان میدهد که سرکوب، اگرچه میتواند حضور فیزیکی زنان را محدود کند اما قادر به خاموش کردن صدای آنها نیست.
به گزارش رویترز، عملیات نیروهای امنیتی سوریه برای سرکوب شورش شماری از هواداران بشار اسد از فرقه علوی، برای دومین روز پیاپی ادامه یافت که در نتیجه آن، دهها نفر کشته شدهاند. در شبکههای اجتماعی هم ویدیوهایی از کشتار گروهی در شهرک علوینشین المختاریه منتشر شده است.
بنا به گزارش رویترز که بامداد شنبه منتشر شد، تصاویر پخششده از شهرک المختاریه اجساد دستکم ۲۰ مرد را در کنار جادهای در مرکز شهر نشان میدهد که برخی از آنها غرق در خون هستند. رویترز توانست محل این تصاویر را تایید کند، اما زمان و فرد فیلمبردار مشخص نیست.
فعالان علوی که خواستند نامشان فاش نشود به رویترز گفتند نیروهای وابسته به حکومت اسلامگرای دمشق را مسئول این کشتار هستند.
به گزارش دیدهبان حقوق بشر سوریه، در دو روز گذشته بیش از ۱۸۰ نفر در درگیریهای منطقهی ساحلی غرب سوریه که بهطور سنتی محل سکونت اقلیت علوی است، کشته شدهاند.
احمد الشرع، رییسجمهور موقت سوریه، در اولین واکنش خود به این خشونتها گفت که نیروهای دولتی بقایای حکومت برکنارشدهی بشار اسد را تعقیب و به دادگاه خواهند کشاند. او همچنین وعده داد که هر فردی که به غیرنظامیان حمله کند، مسئول شناخته خواهد شد.
وی در یک سخنرانی ضبطشده اعلام کرد: «ما به تعقیب بقایای حکومت ساقطشده ادامه خواهیم داد ... آنها را به دادگاهی عادلانه خواهیم سپرد و سلاحها را تنها در اختیار دولت نگه خواهیم داشت. هیچ سلاح سرگردانی در سوریه باقی نخواهد ماند.»
مقامات سوریه اعلام کردند که درگیریها زمانی آغاز شد که شماری از نیروهای وفادار به اسد، حملهای مرگبار و از پیش برنامهریزیشده را علیه نیروهای امنیتی این کشور در روز پنجشنبه انجام دادند.
شورش علیه دولت جدید سوریه
به گزارش رویترز، این خشونتها تلاشهای احمد الشرع برای تحکیم قدرت را با مشکل مواجه کرده است، بهویژه در شرایطی که دولت او در تلاش است تحریمهای آمریکا را لغو کند و با چالشهای امنیتی گستردهتر دستوپنجه نرم میکند.
از جمله این چالشها، تنش در جنوب غرب سوریه است، جایی که اسرائیل اعلام کرده اجازه استقرار نیروهای دمشق را نخواهد داد. همچنین، منطقهی شمال شرق سوریه که غنی از نفت است و همچنان خارج از کنترل دولت مرکزی قرار دارد و تحت ادارهی نیروهای کرد تحت حمایت آمریکا است.
خبرگزاری دولتی سوریه سانا، به نقل از یک منبع امنیتی، گزارش داد که «تخلفات فردی» پس از هجوم گروههای سازماننیافته به منطقهی ساحلی و پس از حملات علیه نیروهای امنیتی رخ داده است. او در ادامه گفت «ما در تلاش هستیم تا این تخلفات را متوقف کنیم.»
همچنین، گزارش شده که شیخ شعبان منصور، روحانی برجسته علوی ۸۶ ساله، روز جمعه همراه پسرش در روستای سحلب در غرب سوریه کشته شده است. دو منبع علوی اعلام کردند که ساکنان این منطقه، نیروهای وابسته به دمشق را مسئول قتل این روحانی میدانند.
واکنش بینالمللی
جمعه، مردم در دمشق و شهرهای دیگر برای حمایت از دولت به خیابانها آمدند. عربستان سعودی و ترکیه، که هر دو از متحدان دولت جدید سوریه هستند، حمایت خود را اعلام کردند.
در همین حال، عربستان سعودی گروههای مسلحی را که نیروهای امنیتی سوریه را هدف قرار میدهند، محکوم کرد.
ترکیه، از متحدان نزدیک دولت جدید سوریه، نیز حمایت خود را از دمشق اعلام کرد و هشدار داد: «تنشها در لاذقیه و مناطق اطراف و حملات به نیروهای امنیتی، میتواند تلاشها برای هدایت سوریه به آیندهای متحد و همبسته را تضعیف کند.»
نماینده سازمان ملل در امور سوریه نیز از درگیریها و کشته شدن غیرنظامیان ابراز نگرانی کرد.
روسیه، که در گذشته از حامیان اصلی اسد بود اما اکنون به دنبال ایجاد روابط با دولت جدید سوریه است، از رهبران این کشور خواست که خونریزی را متوقف کنند.
ایران، که زمانی نزدیکترین متحد اسد محسوب میشد، اعلام کرد که «بهشدت با ناامنی، خشونت، کشتار و آسیب رساندن به غیرنظامیان بیگناه از هر گروه و قبیلهای مخالف است.»
جاشوا لاندیس، رییس مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه اوکلاهما، هشدار داد: «هرج و مرج و تشدید قتلها، اعتماد کشورهای خارجی و مردم سوریه به دولت جدید را تضعیف خواهد کرد و توانایی آن برای عبور از این مرحلهی دشوار را زیر سوال خواهد برد.»
اعلام حکومت نظامی و عملیات سرکوب
تنشها روز پنجشنبه زمانی شدت گرفت که مقامات اعلام کردند شبهنظامیان وفادار به اسد حملاتی را علیه گشتهای امنیتی و ایستهای بازرسی در منطقهی جبله و روستاهای اطراف آن آغاز کردند.
موسی العمر، شخصیت رسانهای سوری نزدیک به دولت جدید، به رویترز گفت که دهها هزار نیروی امنیتی جدید سوریه به سواحل اعزام شدهاند و تا شب جمعه، نظم تقریبا برقرار شده است.
او افزود: «این سرکوب پیامی است برای همه که دولت قادر به حلوفصل نظامی هرگونه بحران در هر زمانی است، حتی در شرایطی که بهدنبال راهحلهای مسالمتآمیز باشد.»
روز جمعه، حکومت نظامی در شهرهای ساحلی طرطوس و لاذقیه اعلام شد و نیروهای امنیتی عملیات پاکسازی را در این دو شهر و کوهستانهای اطراف آغاز کردند.
فعالان علوی میگویند که از زمان سرنگونی اسد در دسامبر گذشته، جامعهی علوی بهویژه در مناطق روستایی حمص و لاذقیه مورد حمله و خشونت قرار گرفته است.
درحالیکه احمد الشرع قول داده که دولتی فراگیر تشکیل دهد، اما تاکنون هیچ نشست رسمی میان او و رهبران ارشد علوی برگزار نشده است، درحالیکه او با سایر گروههای اقلیت دیدار داشته است.
شورای اسلامی علویها، گروهی از روحانیون علوی، دولت را مسئول این خشونتها دانست و گفت: «جنگجویان به بهانهی مبارزه با بقایای رژیم به سواحل اعزام شدهاند، اما هدف واقعی آنها ایجاد وحشت و کشتار سوریهاست.» این شورا خواستار قرار گرفتن منطقه تحت حمایت سازمان ملل متحد شد.
به گزارش رویترز، نقشهها نشان میدهند هزاران نیروی اوکراینی که تابستان گذشته در یک یورش ناگهانی، بخش وسیعی از منطقه کورسک در روسیه را تصرف کردند، اکنون به محاصره تقریبا کامل نیروهای روسی درآمدهاند و دسترسیشان به مسیرهای اصلی برای دریافت تدارکات قطع شده است.
به نوشته رویترز، این وضعیت ضربهای بزرگ برای کییف محسوب میشود که امیدوار بود حضور خود در این منطقه را به عنوان اهرم فشاری علیه مسکو در هرگونه مذاکرات صلح استفاده کند.
بر اساس این گزارش، وضعیت نیروهای اوکراینی در کورسک در سه روز گذشته به شدت وخیم شده است. نیروهای روسی، در جریان یک پاتک موفق شدند بخشی از مناطق ازدسترفته را بازپس بگیرند و نیروی اوکراینی را تقریبا به دو پاره تقسیم کرده و گروه اصلی را از مسیرهای تامین تدارکاتشان جدا کنند.
این وضعیت بحرانی برای اوکراین در حالی رخ میدهد که واشینگتن تبادل اطلاعات اطلاعاتی با کییف را متوقف کرده است.
به گزارش رویترز، در این شرایط، این احتمال وجود دارد که نیروهای اوکراینی مجبور به یک عقبنشینی سخت و دشوار به داخل اوکراین شوند، یا اینکه خطر اسارت یا کشته شدن را بپذیرند.
این شکست در میدان نبرد در زمانی رخ میدهد که کییف تحت فشار فزایندهی ایالات متحده برای پذیرش آتشبس با مسکو قرار دارد، درحالیکه نیروهای روسی در برخی بخشهای خط مقدم در داخل اوکراین با وجود حملات متقابل اوکراینها، به پیشروی خود ادامه میدهند.
وضعیت وخیم در کورسک
پاسی پاروینن، تحلیلگر نظامی گروه "بلک برد" مستقر در فنلاند، با اشاره به وضعیت کورسک به رویترز گفت: «وضعیت برای اوکراین در کورسک بسیار بد است. دیگر فاصله زیادی نمانده تا نیروهای اوکراینی یا کاملا محاصره شوند یا مجبور به عقبنشینی گردند. و این عقبنشینی به معنای عبور از یک گذرگاه مرگبار است که در آن نیروهای اوکراینی دائما در معرض تهدید پهپادها و توپخانه روسی خواهند بود.»
او به رویترز گفت وضعیت میتواند بدتر شود و «اگر نیروهای اوکراینی نتوانند به سرعت وضعیت را تغییر دهند، ممکن است شاهد بسته شدن کامل حلقهی محاصره در منطقه کورسک باشند.»
هنوز وزارت دفاع روسیه یا ارتش اوکراین خبر رسمی دربارهی پیشروی روسیه ارائه نکردهاند، زیرا هر دو طرف معمولا تغییرات در میدان نبرد را با تاخیر گزارش میکنند.
یان ماتویف، تحلیلگر نظامی دیگر، در تلگرام گفت که اوکراین در برابر یک تصمیم دشوار قرار دارد: «تنها دلیلی که میتوان برای حفظ این سرپل ذکر کرد، انگیزههای سیاسی است. برای استفاده از باقیمانده این سرپل به عنوان برگ چانهزنی و البته عقبنشینی همیشه به معنای شکست است.»
جنگ اوکراین داخل خاک روسیه
حملهی اوکراین به کورسک در آگوست گذشته، جدیترین حمله به خاک روسیه از زمان تهاجم نازیها به اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۴۱ محسوب میشود. هدف از این حمله، کشاندن جنگ به میان شهروندان عادی روسیه بود، همان افرادی که کرملین سعی کرده بود از عواقب جنگ در داخل اوکراین مصون نگه دارد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، گفت این حمله با هدف کاهش فشار از روی نیروهای اوکراینی در جبههی شرقی انجام شده است، به این امید که مسکو را مجبور کند بخشی از منابع خود را برای دفاع از خاک روسیه اختصاص دهد.
به نوشته رویترز، این حمله برای مسکو خجالتآور بود و سوالات ناخوشایندی دربارهی توانایی روسیه در حفاظت از مرزهای خود ایجاد کرد.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، بارها اعلام کرده که نیروهایش کنترل کامل کورسک را بهزور بازپس خواهند گرفت و هرگونه پیشنهاد برای گنجاندن این منطقه در مذاکرات آینده را رد کرده است.
سهچهارم نیروهای اوکراینی محاصره شدهاند
بر اساس نقشههای دیپ استیت، یک منبع معتبر نظامی اوکراینی، تا روز جمعه تقریبا سهچهارم نیروهای اوکراینی که در داخل روسیه مستقر بودند، تقریبا کاملا محاصره شدهاند.
طبق این گزارش، نیروهای باقیماندهی اوکراینی از طریق یک کریدور زمینی به عرض حدود ۱ کیلومتر که در باریکترین نقطهاش کمتر از ۵۰۰ متر عرض دارد، هنوز به سایر نیروهای اوکراینی نزدیک مرز روسیه متصل هستند، اما نیروهای روسی در حال پیشروی برای قطع این مسیر نیز هستند.
بر اساس گزارش دیپاستیت، نیروهای روسی در نزدیکی شهرک کوریلووکا پیشروی کردهاند و همچنین در حال فشار بر مواضع اوکراین در منطقهی مرزی با استان سومی به عنوان بخشی از همین عملیات هستند و تلاش میکنند مسیرهای تامین تدارکات نیروهای اوکراینی را در کورسک مسدود کنند.
در گزارش دیپاستیت گفته شده است: «روسیه در زمینهی پهپادها، اعم از شناسایی و تهاجمی، برتری دارد و بیشترین استفاده از پهپادهای افپیوی صورت میگیرد که عمدتا برای کنترل آتش روی هر چیزی که از داخل یا به سمت منطقه کورسک حرکت میکند، به کار میروند.»
یوری پودولیاکا، وبلاگنویس جنگی روس، گفت که نیروهای روسیه در جنوب شهر سودژا که در داخل منطقهی تقریبا محاصرهشده قرار دارد، رخنه کردهاند.
او در کانال تلگرامی خود نوشت: «نیروهای مسلح روسیه یک شکاف عمیق به عمق ۴ کیلومتر ایجاد کردهاند و عملا به مسیر تامین تدارکات جایگزین سودژا دسترسی پیدا کردهاند.»
حملات متقابل اوکراین
اوگن دیکیی، تحلیلگر نظامی اوکراین و فرمانده سابق، گفت که نیروهای اوکراینی طی یک یا دو روز گذشته در محورهای منتهی به سودژا وضعیت خود را بهبود بخشیدهاند.
او به رادیو انوی اوکراین گفت: «فقط دیروز، ما یک سری حملات متقابل دیگر در آن منطقه انجام دادیم. اکنون نوبت ماست که به عقبه و خطوط تدارکاتی آنها ضربه بزنیم. باید دید که این حملهی متقابل تا چه حد موفق خواهد بود.»
ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین، در گزارش شبانهی خود در جمعه اعلام کرد در ۲۴ ساعت گذشته، نیروهای اوکراینی ۲۹ حملهی روسیه در منطقه کورسک را دفع کردهاند. بر اساس این گزارش، نیروهای روسیه ۲۲ حملهی هوایی انجام دادهاند.
به گزارش رویترز، شرکت هوافضای آمریکایی مکسار تکنولوژیز، اعلام کرد با توجه به اینکه دولت دونالد ترامپ تبادل اطلاعات با کییف را به حالت تعلیق درآورده است، این شرکت دسترسی کاربران اوکراینی به تصاویر ماهوارهای در یکی از پلتفرمهای دولتی ایالات متحده را غیرفعال کرده است.
شرکت مکسار جمعه با انتشار بیانیهای اعلام کرد قراردادهایی با دولت آمریکا و دهها کشور همپیمان و شریک آمریکا دارد و تاکید کرد هر مشتری خودش تصمیم میگیرد چگونه از این دادهها استفاده کند و آنها را با چه طرفهایی اشتراک بگذارد.
این شرکت در بیانیه خود توضیح داد که قرارداد مورد بحث، یک برنامه دولتی ایالات متحده به نام سامانه تحویل اطلاعات جغرافیایی پیشرفته جهانی است که دسترسی به تصاویر ماهوارهای تجاری جمعآوریشده از سوی آمریکا را ارائه میدهد.
مکسار اعلام کرد: «دولت ایالات متحده تصمیم گرفته است حسابهای اوکراینی در سامانه تحویل اطلاعات جغرافیایی پیشرفته جهانی را بهطور موقت تعلیق کند.»
آژانس ملی اطلاعات جغرافیایی-فضایی ایالات متحده هم در پاسخ به پرسش رویترز، خبر این قطع دسترسی را تائید کرده است.
سخنگوی آژانس اطلاعات جغرافیایی-فضایی آمریکا به رویترز گفت: «مطابق با دستورالعمل دولت در مورد حمایت از اوکراین، این آژانس دسترسی به سامانه تحویل اطلاعات جغرافیایی پیشرفته جهانی را که درگاه اصلی دسترسی به تصاویر تجاری خریداریشده توسط دولت آمریکا است، بهطور موقت تعلیق کرده است.»
به گزارش رویترز، رسانه نظامی میلیتارنی، نخستین بار درباره این اقدام مکسار اطلاعرسانی کرد.
مکسار در بیانیه خود تاکید کرد: «ما به تعهدات قراردادی خود بسیار پایبند هستیم و تغییری در سایر برنامههای مشتریان مکسار ایجاد نشده است.»
اعلام رسمی قطع تبادل اطلاعات با اوکراین
جان راتکلیف، مدیر سیا، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، چهارشنبه اعلام کرد که واشنگتن تبادل اطلاعات با اوکراین را متوقف کرده است، اقدامی که فشار بیشتری بر دولت ولودیمیر زلنسکی وارد میکند تا با دولت ترامپ در برگزاری مذاکرات صلح با روسیه همکاری کند.
او در گفتوگو با شبکه فاکس بیزنس گفت: «فکر میکنم وقفهای که پس از واکنش رییسجمهوری اوکراین پیش آمد، موقتی باشد. ما همچنان در کنار اوکراین خواهیم بود تا با تجاوزات مقابله کنیم، اما هدف اصلی این است که زمینه را برای پیشبرد مذاکرات صلح فراهم کنیم.»
قطع همکاری اطلاعاتی و امنیتی آمریکا و اوکراین توانایی نظامی اوکراین برای هدف قرار دادن نیروهای روسیه را بهطور جدی تضعیف میکند.
به گزارش رویترز ، هنوز مشخص نیست این محدودیتها تا چه حد گسترده هستند، اما به گفته یکی از منابع این خبرگزاری، این قطع همکاری «جزیی» بوده، اما توضیح بیشتری در این زمینه نداد.
مایک والتز، مشاور امنیت ملی آمریکا، هم چهارشنبه ۱۵ اسفند اعلام کرده بود کاخ سفید «یک گام به عقب برداشته» و در حال بازنگری در تمامی ابعاد روابط اطلاعاتی خود با اوکراین است.
ترامپ هم شامگاه سهشنبه ۱۴ اسفند، در کنگره آمریکا گفت: «نامهای مهم از رییسجمهوری اوکراین دریافت کردم. در این نامه آمده که اوکراین آماده است تا پشت میز مذاکره بنشیند و هرچه سریعتر صلحی محکم برقرار کند.»
با این حال، سخنگوی ریاستجمهوری اوکراین چهارشنبه ۱۵ اسفند،اعلام کرد که ولودیمیر زلنسکی درباره آمادگی به منظور مذاکره با روسیه، هیچ پیامی برای رییسجمهوری آمریکا ارسال نکرده است و اشاره دونالد ترامپ در سخنرانیاش، به یک پست منتشرشده در شبکه اجتماعی ایکس بوده است.
ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا، اعلام کرد سه فرد و چهار شرکت را در ارتباط با شبکههای تامین سلاح سپاه تحریم کرد که در نقض فاحش حقوق بشر داخل ایران و انجام فعالیتهای بیثباتکننده در خاورمیانه و جهان نقش داشتهاند و مطابق سیاستهای تهران صلح و امنیت بینالمللی را تضعیف کردهاند.
جولی، با اشاره به اینکه تحریمهای جدید را تحت مقررات ویژه اقدامات اقتصادی علیه افراد و نهادهای ایرانی اعمال کرده است، گفت «حکومت ایران همچنان به نادیده گرفتن آشکار حقوق بشر ادامه میدهد، مردم خود را بهطور سیستماتیک سرکوب میکند و بیثباتی را فراتر از مرزهایش گسترش میدهد.»
به گفته وزیر خارجه کانادا، مقامات جمهوری اسلامی با «سرکوب وحشیانه معترضان مسالمتآمیز و بازداشت و اعدام خودسرانه مخالفان، همچنان صداهای آزادی را با خشونت و ارعاب خاموش میکنند.»
او با تاکید بر ابعاد بینالمللی اقدامات حکومت ایران، گفت «این نقضهای فاحش حقوق بشر محدود به مردم داخل ایران نمیشود و حکومت ایران با حمایت از گروههای تروریستی، امنیت منطقهای و جهانی را نیز تهدید میکند.»
مشمولان تحریمهای جدید
افراد و نهادهای تحریمشده، کسانی هستند که در شبکههای تامین و تدارکات فناوریهای پیشرفته که تولید و فروش تسلیحات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را پشتیبانی میکنند، نقش دارند. این تجهیزات شامل تسلیحاتی است که ایران برای استفاده در جنگ غیرقانونی روسیه علیه اوکراین تامین کرده است.
حسین هاتفی اردکانی، مهدی گوگردچیان، حسین پورفرزانه سه فرد تحریم شده و شرکت کاوان الکترونیک بهراد، شرکت بسامد الکترونیک پویا، شرکت مهندسی طیف تدبیر و دفتر طراحی سامانههای قوای محرکه فرزانگان، چهار نهاد تحریم شده از سوی کانادا هستند.
حسین هاتفی اردکانی، رییس یک شبکه تامین بینالمللی است که شرکتهای کاوان الکترونیک بهراد، بسامد الکترونیک پویا و تیف تدبیر آریا را شامل میشود.
مهدی گوگردچیان، مدیرعامل و عضو هیاتمدیره هسا، صنایع هواپیماسازی ایران است.
حسین پورفرزانه، مهندس ارشد دفتر طراحی پیشرانه فرزانگان است.
شرکتهای کاوان الکترونیک بهراد، مهندسی بسامد الکترونیک پویا و مهندسی تیف تدبیر آریا هم شرکتهای تامین تجهیزات هستند.
دفتر طراحی سامانههای پیشرانه فرزانگان هم یک شرکت فناوری است که با سپاه کار میکند.
نقش بیثباتکننده ایران در منطقه و جهان
بنا بر اعلام وزارت خاجه کانادا، این تحریمها همسو با اقدامات متحدان کانادا از جمله ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا، اتخاذ و اعلام شده است.
کانادا میگوید با وجود تلاشهای مستمر جامعه بینالمللی در طول دهههای گذشته برای مقابله با اقداماتی که تهدیدی جدی برای صلح و امنیت بینالمللی محسوب میشوند، «حکومت ایران همچنان یک بازیگر بیثباتکننده در خاورمیانه باقی مانده و از طریق فعالیتهای نظامی خود و همچنین حمایت از شبکهای از شبهنظامیان غیردولتی و گروههای تروریستی همسو، به اقدامات مخرب خود ادامه میدهد.»
بنا بر اعلام وزارت خارجه کانادا، «ایران و گروههای نیابتی آن، خطر تشدید غیرقابلکنترل خشونت در منطقه را افزایش دادهاند و حملات مداوم آنها علیه کشورهای همسایه، اسرائیل، و نیروهای آمریکایی و متحدان در منطقه، تنشها را تشدید کرده است.»
در بیانیه وزارت خارجه کانادا برای تحریم، با اشاره به دو حمله ایران به اسرائیل در سال ۱۴۰۳، تاکید شده«حکومت ایران به توسعه شبکههای خود برای تامین و تبادل فناوری تسلیحاتی ادامه داده و هماهنگی عملیاتی میان گروههای نیابتی خود را افزایش داده است.»
موضع کانادا در برابر اقدامات ایران
وزارت خارجه کانادا با تاکید بر اینکه ایران چه از طریق نیروهای مسلح خود و چه از طریق حمایت از متحدان و نیروهای نیابتیاش، تهدیدی برای صلح و امنیت بینالمللی محسوب میشود، گفت «کانادا قاطعانه به اقدامات ایران پاسخ خواهد داد و در کنار کسانی خواهد ایستاد که شجاعانه در برابر سرکوب رژیم ایران مقاومت میکنند و برای حقوق بشر و عدالت مبارزه میکنند.»
ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا، در اینباره گفت: «اقدامات حکومت ایران گویای همه چیز است. جهان سالهاست میبیند چگونه حکومت ایران دستورکار خود را بر اساس خشونت، ترس و تبلیغات دروغین پیش میبرد. کانادا علیه رژیمی که بیتوجهی کامل به صلح و امنیت منطقهای دارد و باعث تشدید تنشها و خشونت بیشتر میشود، اقدام میکند.»
سابقه تحریمهای کانادا علیه جمهوریاسلامی
با احتساب تحریمهای جدید، کانادا تاکنون ۲۰۸ فرد ایرانی و ۲۵۴ نهاد ایرانی را تحت تحریم قرار داده است.
در سال ۲۰۱۲، کانادا تحت قانون مصونیت دولتی، حکومت ایران را به عنوان یک «حامی دولتی تروریسم» معرفی کرد. این اقدام، به همراه قانون عدالت برای قربانیان تروریسم، به قربانیان اجازه میدهد علیه ایران به دلیل خسارات ناشی از اقدامات تروریستی مرتبط با این کشور، در دادگاههای کانادا اقامه دعوی کنند.
در نوامبر ۲۰۲۲، کانادا جمهوری اسلامی ایران را به عنوان حکومتی که در تروریسم و نقضهای فاحش و سیستماتیک حقوق بشر مشارکت داشته است، معرفی کرد. این اقدام موجب شد دهها هزار تن از مقامات ارشد حکومت ایران، از جمله بسیاری از اعضای سپاه پاسداران، برای همیشه از ورود به کانادا منع شوند.
در ژوئن ۲۰۲۴، کانادا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را تحت «قانون کیفری» به عنوان یک نهاد تروریستی معرفی کرد. این اقدام «در پاسخ به اقدامات تروریستی سپاه، چه بهطور مستقل و چه در همکاری آگاهانه با سایر گروههای تروریستی مانند حزبالله و حماس» انجام شد.