علی باقریکنی، سرپرست وزارت امور خارجه در گفتوگو با جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: «جمهوری اسلامی قطعا از حق ذاتی و مشروع خود برای مجازات اسرائیل استفاده خواهد کرد.»
رسانههای داخلی نوشتند که او در این گفتوگو، اقدام برخی کشورهای اروپایی را در همراهی با آمریکا «برای جلوگیری از محکومیت ترور هنیه از سوی شورای امنیت تقبیح کرد».
تميم بن حمد آل ثانی، امیر قطر و پدرش روز جمعه در مراسم تشییع جسد اسماعیل هنیه در دوحه، پایتخت این کشور شرکت کردند.
جسد هنیه پس از تشییع در تهران و اقامه نماز میت از سوی خامنهای، برای خاکسپاری به قطر منتقل شد.
قرار است جنازه او در قبرستان لوسیل دفن شود که دومین شهر بزرگ قطر است.
مولوی عبدالحمید در خطبههای نماز جمعه زاهدان با اشاره به وعدههای مسعود پزشکیان گفت انتظار میرود تبعیضها رفع و عدالت برقرار شود. او آثار تبعیض را ماندگار و خطرناک خواند و گفت که اهل سنت باید برای انجام مناسک مذهبی خود از جمله برگزاری نماز جماعت، آزادی و احساس امنیت داشته باشند.
امام جمعه اهل سنت زاهدان در خطبههای نماز جمعه روز ۱۲ مرداد خود ابراز امیدواری کرد در کابینه پزشکیان، حضور زنان و اقوام در نظر گرفته شود.
عبدالحمید اسماعیلزهی در خطبههای نماز جمعه پنجم مرداد خود گفته بود: «پزشکیان از حقوق زنان، اقوام، مذاهب، شهروندان و مسلمان و غیرمسلمان صحبت کرد و مردم امیدوار شدند که تبعیض و نابرابری ۴۶ ساله پایان یابد.»
او با بیان اینکه «تبعیض کار تندروها و کسانی است که انصاف ندارند»، خواستار پایان دادن به تبعیضها در جمهوری اسلامی شده و گفته بود: «مناسب است در تشکیل کابینه و دولت جدید، زنان، اقوام و مذاهب مختلف حضور داشته باشند.»
اسماعیلزهی در بخش دیگری از خطبههای امروز خود تیراندازی ماموران در روستای قادرآباد خاش را که منجر به کشته شدن یک زن شد، تاسفبار خواند.
رسانه حالوش که خبرهای استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، روز دوشنبه هشتم مرداد خبر داد در جریان تیراندازی نیروهای نظامی و امنیتی به سوی اهالی روستای قادرآباد در شهرستان خاش استان سیستان و بلوچستان، یک زن جان خود را از دست داد و تعدادی مجروح شدند.
حالوش با انتشار تصاویری از حمله نیروهای اطلاعاتی به این روستا نوشت: «نیروهای اطلاعات و نظامی مرصاد، حوالی ساعت دو بعدازظهر با دستکم ۲۰ خودرو به روستای قادرآباد خاش یورش برده و پس از تفتیش منازل شهروندان که با اعتراض اهالی روبهرو شد، اقدام به تیراندازی کردند.»
این سایت نوشت که در این یورش، یک زن مسن کشته و هشت تن از جمله یک نوجوان ۱۶ ساله و یک مرد حدودا ۳۵ ساله مجروح شدند.
مولوی عبدالحمید در بخش دیگری از خطبههای نماز جمعه امروز خود کشته شدن اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس را «دردآور» خواند و آن را «به شدت تمام» محکوم کرد.
او ضمن ابراز نگرانی از درگیر شدن منطقه در جنگ و گسترش شعلههای آن به دنیا افزود همه دولتها مسئولیت دارند مساله فلسطین را حل کنند.
هنیه بامداد چهارشنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۳ در محل اقامتش در تهران هدف حمله قرار گرفت و همراه یکی از محافظانش کشته شد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران نوشت که او در اقامتگاهی در شمال تهران مستقر بود و با «پرتابهای از هوا» هدف قرار گرفت.
با این حال نیویورک تایمز، سیانان و آکسیوس به نقل از منابع مطلع گزارش دادند هنیه بر اثر انفجار بمب کشته شد.
کشتن هنیه درخواستهایی برای پاسخ و انتقام را در بالاترین سطوح رهبری جمهوری اسلامی برانگیخت.
مقامات حکومت ایران، اسرائیل را عامل حمله به هنیه میدانند.
ایتامار بن گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل در واکنش به نیمه برافرشته شدن پرچم سفارت ترکیه در تلآویو به احترام هنیه، گفت که کارکنان سفارت میتوانند پرچم را «به صورت کامل پایین بیاورند و به خانه بازگردند».
پیش از او یسرائیل کاتز، وزیر خارجه اسرائیل معاون سفیر ترکیه را برای اعتراض احضار کرده و گفته بود اگر نمایندههای سفارت میخواهند برای «تروریست ارشد» حماس عزاداری کنند به ترکیه برگردند.
اونجو کچلی، سخنگوی وزارت خارجه ترکیه در واکنش به سخنان کاتز گفت: «شما نمیتوانید با کشتن مذاکرهکنندگان و تهدید دیپلماتها، به صلح برسید.»
رجب طیب اردوغان، ریسجمهوری ترکیه نیز به دلیل کشته شدن هنیه، روز جمعه ۱۲ مرداد را در این کشور عزای عمومی اعلام کرد.
با گذشت دو روز از کشته شدن اسماعیل هنیه در بامداد روز دهم مرداد ۱۴۰۳، هنوز شیوه مرگ او به طور قطعی و رسمی اعلام نشده است. شاهدان عینی و بیانیههای رسمی میگویند موشک بوده اما نیویورک تایمز از قول منابع آگاه گزارش کرد بمبگذاری انجام شده است. این دو شیوه چه پیام و پیامدهایی دارند؟
صبح روز چهارشنبه خبر مرگ اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس و مهمان مراسم تحلیف ریاست جمهوری اسلامی منتشر شد.
متن بیانیه فوری سپاه پاسداران درباره کشته شدن هنیه این بود: «شهید هنیه که برای مراسم تحلیف رییسجمهور به ایران آماده بود و در یکی از اقامتگاههای ویژه جانبازان در شمال تهران مستقر بود، حوالی ساعت دو بامداد با اصابت "پرتابهای از هوا" به شهادت رسید.»
بحثها حول محور چگونگی این عملیات از همان زمان آغاز شد. سپاه حفاظت ولی امر، مسئول تامین امنیت مهمانان خارجی جمهوری اسلامی، بر اساس رویه معمول، باید تهدیدات شخصیتها را چه در کشور مبدا و چه در ایران شناسایی کند.
برخی سوالات در این ارتباط، اینها بوده و هستند:
- محل اقامت هنیه، با وجود تهدیدات جدی، چطور شناسایی شده است؟
- هنیه در منطقه سعدآباد پایتخت، در بالاترین سطح امنیتی اقامت داشته است. پرتابه چطور وارد این منطقه شده است؟
- این پرتابه از داخل کشور با چیزی شبیه به ریز پرنده شلیک شده یا از خارج کشور؟
- چرا صدای انفجار را کسی نشنیده؟
نفوذی یا خط موبایل؟
پس از این حمله، گفتههای هشتم تیر سال ۱۴۰۰ علی یونسی، وزیر اطلاعات دولت محمد خاتمی دوباره مورد توجه قرار گرفت.
او در گفتوگویی با سایت جماران به «اوضاع اسفناک امنیتی جمهوری اسلامی» پرداخت و گفت نفوذ اسرائیل در ایران به حدی رسیده است که حتی مسئولان جمهوری اسلامی باید نگران جان خود باشند.
یک روز پس از حمله به هنیه، روزنامه جمهوری اسلامی چاپ تهران، نوشت کشتن هنیه با «پرتاب موشک از پنجره اتاق در نقطه کاملا حفاظتشده، هیچ مفهومی غیر از این ندارد» که اسرائیل «در داخل خودمان عوامل نفوذی دارد».
این روزنامه در ادامه نوشت برای مصون ماندن از ترورها باید «یک پاکسازی ریشهای در مجموعههای اطلاعاتی و امنیتی خودمان» انجام دهیم.
در مقابل اتهام نفوذ، عباس خامهیار، کارشناس شبکه تلویزیونی افق، وابسته به سپاه پاسداران، درباره شهادت هنیه گفت: «تکنولوژی امروز هم کاملا متفاوت است و آخرین خبری که داشتم قبل از اینکه به استودیو بیایم، صحبت این بود که اینها با خط غیر ایرانی که همراه آقای هنیه و محافظش بود و منتسب به یکی از کشورها هم بود؛ از طریق آن خط و از طریق تکنولوژی، کاملا نقطهیابی میکنند.»
موشک از آسمان یا ساختمان مجاور؟
با توجه به اطلاعیه فوری سپاه پاسداران و همچنین اظهارات خلیل الحیه، عضو ارشد حماس به نقل از شاهدانی که همراه هنیه بودند، به نظر میرسد حمله با موشک انجام شده است.
الحیه گفت شاهدانی که با هنیه بودند، تایید کردهاند یک موشک به اتاقی که او در آن بود اصابت کرده است: «مکان حادثه به واسطه انفجار موشک تخریب شده و برخی از شیشهها، پنجرهها، درها و دیوارها آسیب دیدند.»
کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل هم گزارش داد حمله به محل اقامت هنیه در تهران، با استفاده از موشک پرتابشده از ساختمان مجاور آن انجام شده است.
با این حال کارشناسان نظرات دیگری هم داشتند.
همزمان با نیمهشب در تهران و حدود دو ساعت قبل از مرگ هنیه، ریچارد گلدبرگ، مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، در شبکه ایکس نوشت : «نیروی هوایی اسرائیل امشب برد خود را نشان میدهد.»
او چند ساعت بعد در صبح روز چهارشنبه هم در اظهار نظر دیگری نوشت: «اگر بتوانید یک رادار در کنار یک سایت هستهای بزنید، میتوانید به خانهای در تهران هم ضربه بزنید. آیتالله لخت است.»
سرگرد اندرو فاکس، محقق انجمن هنری جکسون و یک چترباز سابق بریتانیایی گفت که احتمال دارد این حمله با موشکی که از خارج ایران پرتاب شده، انجام شده باشد.
به گفته او، آسمان دریای خزر با توجه به فاصله اندک با تهران، گزینه مناسبی برای این عملیات است.
فاکس با اشاره به تجربیات خود با تاکید بر اینکه این نوع موشکها با فنآوری لیزری دقیق هدایت میشوند، گفت: «سرباز روی زمین نشانگر لیزری را دقیقا به نقطهای که میخواهد بزند نشانه میگیرد تا لیزر موشک را به نقطه برخورد هدایت کند.»
به گفته فاکس، اسرائیل موشکهایی دارد که از انرژی جنبشی حاصل از سرعت و وزن کلاهک برای انجام حمله استفاده میکند.
این توضیح روشن میکند که چرا در برخی حملات موشکی، افراد کمتری کشته میشوند و سر و صدای ناچیزی نسبت به کلاهک انفجاری تولید میشود.
رونن سولومون، تحلیلگر اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل به نزدیکی باکو و تلآویو و مرز مشترک جمهوری آذربایجان با ایران اشاره کرده است.
به گفته او، احتمال استفاده از آسمان این کشور با توجه به فاصله کم و استقرار تسلیحات اسرائیلی در آنجا برای این حمله زیاد است.
نیویورک تایمز وارد میشود
در این بین، نیویورک تایمز در گزارشی نوشت عملیات کشتن هنیه با بمب انجام شده نه با موشک یا پرتابه.
بر اساس این گزارش، یک دستگاه انفجاری ماهها پیش از سفر این رهبر ارشد حماس به تهران قاچاق شده و از حدود دو ماه پیش نیز در محلی که هنیه را در آن اسکان دادند، کار گذاشته شده بود.
این رسانه نوشت که این بمب در حالی که هنیه بعد از حضور در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان به محل اقامت خود بازگشته بود، از راه دور منفجر شد و علاوه بر هنیه یک محافظ او را نیز کشت.
بمب یا پرتابه چه فرق دارد؟
فرزین ندیمی، تحلیلگر ارشد انستیتو واشینگتن و کارشناس مسایل دفاعی و امنیتی ایران و منطقه خلیج فارس، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، ضمن زیر سوال بردن اعتبار گزارش نیویورک تایمز گفت: «هر چند توانایی این بمبگذاری از سوی اسرائیل وجود دارد اما بر اساس گزارشها، هنیه تا پیش از اقامتگاه شب حادثه، در یک هتل اقامت داشته. بنابراین او محل ثابتی نداشته که بتوان از ماهها قبل برای بمبگذاری برنامهریزی کرد.»
به گفته این تحلیلگر ارشد، هدف قرار دادن هنیه با یک موشک همچنان قویترین فرضیه است.
با توجه به مجموعه روایتها و موضعگیریهای اخیر، استفاده از بمب یا موشک دو معنای جداگانه دارد: اگر اثبات شود عملیات با موشک انجام شده، اولا کل زیرساخت دفاعی جمهوری اسلامی برای حفاظت از خود زیر سوال میرود. مخصوصا اینکه عملیات از نظر جغرافیایی در جایی انجام شده که سیستم دفاعی و پدافندی جمهوری اسلامی نهایت توان خود را برای حفاظت از آسمانش به کار میبرد.
منطقهای که هنیه در آن کشته شده، محل اقامت بسیاری از سران جمهوری اسلامی است.
از طرفی، یکی از فرضیهها استفاده از خاک یا آسمان کشورهای همسایه در این عملیات است که در این صورت، مساله باز هم پیچیدهتر خواهد شد و پیام ناگوار مضاعفی را مخابره میکند.
کارشناسانی که به فرضیه انجام عملیات با موشک باور دارند، تایید میکنند این عملیات نیاز به مکانیابی داشته که طبیعتا در این بخش نقش نیروهای نفوذی هم مطرح میشود.
فرضیه بمبگذاری که نیویورک تایمز آن را مطرح کرده است، ادعای اصلاحطلبان داخل کشور را که معتقد به نفوذ در سیستم امنیتی هستند، تقویت میکند.
در این فرضیه، توانمندی جمهوری اسلامی در حفاظت از آسمان و پدافندش، آن هم در منطقهای مثل سعدآباد، زیر سوال نمیرود.
پایگاه خبری الحدث به نقل از مقامات آمریکایی خبر داد که این کشور هنوز هیچ نشانهای مبنی بر آماده شدن جمهوری اسلامی برای حمله نظامی به اسرائیل دریافت نکرده است.
به گفته این منابع، هیچ حرکت میدانی محسوسی از سوی جمهوری اسلامی یا گروههای نیابتی آن در منطقه دیده نشده است.
الحدث در ادامه نوشت که «هر چیزی ممکن است در خاورمیانه اتفاق بیفتد» اما دولت آمریکا و آژانسهای مرتبط با آن، چشمانداز روشنی نسبت به روند تصمیمگیری در جمهوری اسلامی دارند و میتوانند خیلی زود، نقشههای حملههای احتمالی را پیشبینی کنند.