بیبیسی گزارش داد که این شبکه قصد دارد درباره ماجرای بازداشت نازنین زاغری، شهروند ایرانی-بریتانیایی و زندانی پیشین در ایران، و تلاشهای همسرش ریچارد رتکلیف برای آزادی او یک سریال ۴ قسمتی بسازد.
این سریال که هر قسمت آن ۶۰ دقیقه خواهد بود بر اساس کتاب «یک حیاط آسمان» نوشته این زوج، ساخته میشود. قرار است انتشارات پنگوئن این کتاب را ۵ مهر سال جاری با عنوان فرعی داستان عشق، مقاومت و امید منتشر کند.
این سریال که در ژانر درام واقعگرایانه ساخته خواهد شد از دوره زمانی بازداشت نازنین زاغری در فرودگاه خمینی تهران تا آزادی و بازگشت او به بریتانیا و نزد خانوادهاش را پوشش میدهد.
یکی از سخنگویان بیبیسی با اشاره به تاثیر احساسی تجربیات نازنین زاغری-رتکلیف و همسرش ریچارد رتکلیف بر روی کسانی که وضعیت آنان را تعقیب میکردند گفته است: «سفر ۶ ساله آنها داستانی از ناامیدی، شجاعت و امید است که در دو کشور میگذرد و در نهایت، داستانی است از چگونگی به هم رسیدن خانوادهای که رویدادهای بینالمللی آنها را از هم جدا کرده بود.»
نازنین زاغری ۴۳ ساله و انوشه آشوری ۶۷ ساله، دیگر شهروند ایرانی-بریتانیایی که سالها در ایران زندانی بودند، اواخر اسفند سال گذشته آزاد شدند.
همزمان اعلام شد بدهی ۴۰۰ میلیون پوندی مربوط به تانکهای چیفتن از سوی لندن به تهران پرداخت شده است.
زاغری ۱۵ فروردین ۱۳۹۵ در فرودگاه بینالمللی خمینی تهران و زمانی که قصد داشت همراه کودک ۲۲ ماههاش به بریتانیا بازگردد، از سوی ماموران سپاه پاسداران بازداشت و سپس به «جاسوسی» متهم شد.
او پس از بازگشت به بریتانیا، در یک نشست خبری از عملکرد وزارت امور خارجه بریتانیا در زمینه پروندهاش انتقاد کرد و گفت او باید همان شش سال پیش آزاد میشد.
کهنه سربازان و رهبران جهان روز پنجشنبه ۱۷ خرداد (شش ژوئن)، به مناسبت هشتادمین سالگرد نبرد نرماندی، معروف به D-Day دور هم گرد میآیند تا بیرون راندن نازیها از فرانسه و آغاز شکست ارتش هیتلر در جنگ جهانی دوم را جشن بگیرند.
در روز ششم ژوئن ۱۹۴۴، بیش از ۱۵۰ هزار سرباز متفقین در سواحل نرماندی پیاده شدند و روند جنگ را به سود خود تغییر دادند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، با شعلهور شدن جنگ در اوکراین در اروپا، امسال بزرگداشت این مراسم طنینی متفاوت و ویژه خواهد داشت، به ویژه آنکه امسال از ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه برای شرکت در مراسم دعوت نشده است.
در جنگ جهانی دوم، اتحاد جماهیر شوروی سابق در کنار متفقین با آلمان نازی میجنگید و در شکست دادن ارتش هیتلر نقشی عمده ایفاد کرد.
ولادیمیر پوتین در هفتادمین مراسم سالگرد نبرد نرماندی شرکت کرده بود و در آن زمان، همراه با رهبران فرانسه، آلمان و اوکراین، «فرمت نرماندی» را که اکنون منحل شده است، تشکیل داد. این گروه قرار بود با هدف حل و فصل مناقشه بین اوکراین و روسیه، که سپس بر مناطق دونباس و کریمه متمرکز شد، فعالیت کند.
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا برای شرکت در این مراسم و نیز دیداری رسمی با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، روز چهارشنبه وارد این کشور شد و قرار است در سخنرانی خود، از دموکراسی در جهان دفاع کند و در مورد خطرات انزواطلبی هشدار دهد.
به جز رهبران فرانسه و آمریکا، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، چارلز پادشاه بریتانیا، اولاف شولتز، صدراعظم آلمان و بسیاری دیگر از رهبران کشورهای اروپایی در مراسم هشتادمین سالگرد نبرد نرماندی شرکت خواهند کرد.
مراسم امسال همچنین در آستانه انتخابات پارلمان اروپا برگزار میشود و پیشبینی شده که احزاب دست راستی افراطی کرسیهای زیادی را در پارلمان اروپا تصاحب کنند.
با کاهش سریع تعداد کهنه سربازان کهنسال، که بسیاری از آنها ۱۰۰ سال یا بیشتر دارند، این احتمالاً آخرین مراسم بزرگ در نرماندی است که با حضور سربازانی برگزار میشود که خود در آن نبردها شرکت داشتند.
قرار است حدود ۲۰۰ کهنه سرباز، که اکثر آنها آمریکایی یا انگلیسی هستند ، در مراسمی در طول روز پنجشنبه در سواحل نرماندی شرکت کنند.
به گزارش رویترز و به نقل از یک مقام ارشد در ایالات متحده، روسیه قصد دارد تابستان امسال با ارسال شمار نسبتا اندکی از کشتیهای جنگی و جنگندههای خود به منطقه کارائیب، رزمایشی دریایی در این منطقه برگزار کند که احتمالا شامل توقفهایی در بنادر دو کشور کوبا و ونزوئلا خواهد بود.
این مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با گروه کوچکی از خبرنگاران، ضمن اعلام این خبر گفت واشینگتن این اقدام را تهدیدآمیز نمیداند، اما نیروی دریایی ایالات متحده این رزمایش را زیر نظر خواهد داشت.
به گفته این مقام آمریکایی فعالیتها و برنامههای نیروی دریایی روسیه به دلیل حمایت ایالات متحده از اوکراین در دو سال اخیر تشدید شده و «نشاندهنده قدرتنمایی روسیه در سطح جهانی است.»
مقامات اعلام کردهاند کاخ سفید رهبران کنگره را در جریان این فعالیتها و برنامه روسیه برای انجام رزمایش در منطقه دریای کارائیب قرار داده است.
بر اساس گفتههای این مقام ارشد ایالات متحده، واشینگتن پیشبینی میکند در چارچوب تمرینات نظامی منظم روسیه، «تابستان سال جاری روسیه فعالیتهای دریایی و هوایی خود را در نزدیکی ایالات متحده افزایش دهد، فعالیتهایی که در نهایت به یک تمرین جهانی نیروی دریایی روسیه در پاییز امسال منجر خواهد شد.»
در آخرین مورد از رزمایشهای دریایی روسیه در نزدیکی مرزهای آمریکا، تابستان سال پیش در ۱۵ مرداد سال ۱۴۰۲، روسیه با همراهی چین در نزدیکی آبهای آلاسکا رزمایش دریایی برگزار کرده بود.
روسیه پیشتر هم در مناطق دیگری از جهان با همراهی دیگر کشورها، رزمایشهای مشترک دریایی برگزار کرده بود از جمله رزمایش مشترک دریایی با ایران و چین در شمال اقیانوس هند که ۲۴ اسفند ۱۴۰۱ شروع شد و به مدت پنج روز ادامه داشت.
این سه کشور پیش از آن هم در سالهای سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۲ رزمایش دریایی مشترک در این منطقه برگزار کرده بودند.
در سال ۲۰۲۱، روسیه در یک رزمایش نظامی دیگر هم که بخشی از آن، در دریا و با حضور کشتیهای جنگی برگزار شد، حضور داشت. در این رزمایش که ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ در دریای ژاپن و شرق روسیه انجام شد چندین کشور متحد روسیه همچون چین، هند، لائوس، مغولستان، نیکاراگوئه و سوریه هم حضور داشتند.
مقام ارشد آمریکایی که درباره رزمایش دریایی روسیه با خبرنگاران صحبت کرده، اضافه کرده است که روسیه به طور موقت کشتیهای جنگی دریایی خود را به منطقه کارائیب اعزام میکند و ممکن است برخی از هواپیماها نیز در منطقه پرواز کنند، «اما ایالات متحده با توجه به اینکه اعزام این تجهیزات، تهدیدی مستقیم متوجه آمریکا نمیکند، از این بابت نگرانی ندارد.»
با وجود بالا رفتن تنشها بین ایالات متحده و روسیه از زمان تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، این مقام آمریکایی گفته از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰ سالانه کشتیهایی به نیمکره غربی فرستاده است و این رزمایش را هم در همین چارچوب ارزیابی میکند.
مقامات در واشینگتن میگویند انتظار دارند این فعالیتها در آینده بیشتر شود، هرچند که این اعزامها که هدف از آن حفظ آمادگی ناوگان قدیمی روسیه است برای نیروی دریایی این کشور، هزینه زیادی به دنبال دارد.»
پس از ثبتنام نامزدها، حالا نوبت شورای نگهبان است تا فهرست اشخاص مجاز برای جانشینی ابراهیم رئیسی را تعیین کند. این شورا سابقه تایید صلاحیت کسانی را دارد که قبلا رد صلاحیتشان کرده بود و برعکس. سابقه این تعیین تکلیفها چیست؟ آیا دلایل هفتگانه رد صلاحیت علی لاریجانی برطرف شده است؟
- انشاءالله یک رییسجمهور شایستهی برای ملت ایران تعیین خواهد شد.
این آخرین جمله سخنرانی روز ۱۴ خرداد ۱۴۰۳ علی خامنهای است. این تعبیر «تعیین» با توجه به عملکرد شورای نگهبان به خصوص در دوره حکومت رهبر فعلی جمهوری اسلامی، زیاد هم بیراه نیست. چیزی که منتقدانش به آن «مهندسی انتخابات» میگویند.
پیش از دوم خرداد
تیر ماه سال ۱۳۶۸، در اولین انتخابات ریاست جمهوری دوران خامنهای، ۷۹ نفر برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ثبتنام کردند که فقط صلاحیت دو نفر از آنها از سوی شورای نگهبان تایید شد: اکبر هاشمی رفسنجانی و عباس شیبانی.
اینکه چه کسان دیگری در تیر ماه سال ۱۳۶۸ برای انتخابات ثبتنام کرده بودند چندان مشخص نیست.
گزارشهای روزنامههای اطلاعات و کیهان تنها نشان میدهند تعدادی نماینده مجلس که نامشان نیامده، به علاوه یک زن در آن انتخابات ثبتنام کرده بودند.
خرداد سال ۱۳۷۲ هاشمی رفسنجانی برای دومین بار نامزد ریاست جمهوری شد که دومین انتخابات ریاست جمهوری در دوره حکومت خامنهای نیز بود.
در این انتخابات از ۲۳۸ نفری که ثبتنام کردند، صلاحیت چهار نفر شامل هاشمی رفسنجانی، عبدالله جاسبی، احمد توکلی و یک نماینده مجلس به نام رجبعلی طاهری تایید شد.
جاسبی به نوعی نامزد پوششی هاشمی رفسنجانی بود، طاهری چندان شناخته شده نبود و تنها توکلی تا حدی با هاشمی رفسنجانی رقابت کرد. نتیجه هم قابل پیشبینی بود: هاشمی رفسنجانی دوباره رییسجمهوری شد.
دوران دوم خرداد و بعد از آن
اعضای نهضت آزادی و مقامات دولت موقت قصد داشتند در انتخابات خرداد ۱۳۷۶ شرکت کنند. این سومین انتخابات ریاست جمهوری حکومت خامنهای و اولین دورهای بود که او از کارت رد صلاحیت به طور جدی استفاده کرد.
عزتالله سحابی، نماینده دور اول مجلس، ابراهیم یزدی، وزیر امورخارجه دولت موقت، حبیبالله پیمان، عضو شورای انقلاب و علیاکبر معینفر، وزیر نفت دولت موقت، از جمله مهمترین رد صلاحیت شدههای این دوره بودند.
محمد خاتمی، وزیر ارشاد مستعفی دولت هاشمی رفسنجانی پیروز این دور از انتخابات شد که بعدها جریان دوم خرداد را به راه انداخت.
انتخابات خرداد سال ۱۳۸۰، چهارمین انتخابات دوره خامنهای بود. ۸۱۶ نفر در این انتخابات ثبتنام کردند که صلاحیت ۱۰ نفرشان از سوی شورای نگهبان تایید شد.
این بالاترین تعداد تایید صلاحیت نامزدها در طول عمر جمهوری اسلامی به جز انتخابات بهمن سال ۱۳۵۸ بود.
در این دور، صلاحیت ابراهیم اصغرزاده، از چهرههای اصلاحطلب و از «دانشجویان خط امامی» که سفارت آمریکا را تسخیر کرده بودند، رد شد.
حکم حکومتی سال ۱۳۸۴
در پنجمین تجربه انتخابات ریاست جمهوری، خامنهای برگ جدیدی داشت. انتخابات سال ۱۳۸۴ نقطه آغاز جدایی هاشمی رفسنجانی از حاکمیت بود. نامزدی که در سال ۱۳۶۸ فقط یک نفر برای رقابت با او تایید شده بود، حالا شش نفر را در مقابل خود میدید. یکی از آنها، محمود احمدینژاد، چهره تازهواردی بود که حمایتهای خاصی هم از او میشد.
انتخابات سال ۱۳۸۴، یک پدیده دیگر هم داشت: مصطفی معین.
معین، وزیر مستعفی علوم در دولت خاتمی بود که در جریان ۱۸ تیر به عنوان وزیر نقش مهمی داشت.
در میان نارضایتی هواداران جبهه اصلاحات، او نامزد طیفی از اصلاحطلبان بود که خود را پیشرو میدانستند.
معین به همراه محسن مهرعلیزاده، دیگر مقام مسئول در دولت خاتمی، ابتدا رد صلاحیت شد اما خامنهای با حکم حکومتی آنها را تایید صلاحیت کرد. او با این حکم، راه پس و پیش اصلاحطلبان پیشرو را در انتخابات سال ۱۳۸۴ بست چرا که معین، نامزد اصلی این جریان، نمیتوانست نقش منتقد شخص و رویهای را بازی کند که خودش با حکم او تایید صلاحیت شده بود.
سال ۱۳۸۸
انتخابات سال ۸۸ ششمین تجربه خامنهای بود؛ از جهاتی متفاوت با موارد گذشته.
حملاتی که از انتخابات سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۳۸۸ به هاشمی رفسنجانی شد، تا آن زمان بیسابقه بود.
از طرفی عملکرد احمدینژاد که از سوی رقبا ناشیانه تعبیر میشد فضا را ملتهب کرده بود. به خصوص روند خصوصیسازی و تصمیماتی که درباره حذف یارانهها گرفته شده بود از یک سو و از سوی دیگر و در عرصه بینالملل، اصرار جمهوری اسلامی به پیشبرد برنامه هستهای، شرایطی ویژه ایجاد کرده بود.
در این شرایط میرحسین موسوی بعد از مدتها حاشیهنشینی وارد میدان شد.
سخنرانی روز اول سال ۱۳۸۸ خامنهای در مشهد که در آن به بیطرفی در انتخابات تاکید کرد، از سوی محافل منتقد، چراغ سبز برای حضور مخالفان احمدینژاد تعبیر شد.
در آن انتخابات چهره سیاسی خاصی رد صلاحیت نشد و تایید صلاحیت میرحسین موسوی و مهدی کروبی، شرایطی را رقم زد که بعدها به جنبش سبز مشهور و به یکی از نقاط عطف تاریخ حکومتی خامنهای تبدیل شد.
رد صلاحیت هاشمی رفسنجانی
هاشمی رفسنجانی که برخی او را از عوامل تعیین کننده در رهبری خامنهای میدانند، نامزد بیرقیب انتخابات سالهای ۱۳۶۸ و ۱۳۷۲، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام و دارای یک دوجین عناوین و القاب دیگر بود تا جایی که به طعنه او را «استوانه نظام» هم مینامیدند.
او در انتخابات سال ۱۳۹۲ رد صلاحیت شد.
هاشمی رفسنجانی تنها کسی نبود که در هفتمین تجربه علی خامنهای در برگزیدن رییسجمهوری، رد صلاحیت میشد.
اسفندیار رحیم مشایی، همکار و دوست احمدینژاد که بابت او با خامنهای هم وارد چالش شده بود، دیگر چهرهای بود که در این دور انتخابات صلاحیتش تایید نشد.
محمد شریعتمداری، از چهرههای اقتصادی وزارت اطلاعات، فرزند معنوی محمد محمدی ریشهری، وزیر اطلاعات سابق و از دستاندرکاران قتلهای زنجیرهای به همراه علی فلاحیان، دیگر وزیر اطلاعات، رد صلاحیت شدند.
این میان ابراهیم اصغرزاده، دانشجوی خط امامی که پیشتر هم رد صلاحیت شده بود، مسعود پزشکیان، وزیر بهداشت دولت خاتمی و علیرضا زاکانی نیز رد صلاحیت شدند.
رد صلاحیت تمام این چهرهها تا حدی روی شوک رد صلاحیت هاشمی رفسنجانی تاثیر گذاشت.
اینهم پشت بلندگو
احمدینژاد که از سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۳۹۲، توانست چهره هاشمی رفسنجانی را از استوانه نظام، به «خواص بی بصیرت» تبدیل کند، از سال ۱۳۸۸ و پس از جنبش سبز، با خامنهای بر سر موضوعاتی مثل انتخاب وزیر اطلاعات و اصرار بر معاون اولی رحیم مشایی به چالش برخورده بود.
او در انتخابات سال ۱۳۹۶ به همراه حمید بقایی که بعد از رحیم مشایی از یاران صمیمی احمدینژاد بود، ثبتنام کرد.
احمدینژاد پیشتر از سوی خامنهای از حضور در انتخابات منع شده بود.
مهر ماه سال ۱۳۹۵، خامنهای در جلسه درسی گفته بود: «خب بله، یک نفری، یک آقایی آمده پیش من، من هم به ملاحظه صلاح حال خود آن شخص و صلاح حال کشور به ایشان گفتم که شما در فلان قضیه شرکت نکنید. نگفتیم هم شرکت نکنید، گفتیم صلاح نمیدانیم ما که شما شرکت کنید. ... خب حالا این مایه اختلاف بشود بین برادران مومن، یکی بگوید فلانی گفته، یکی بگوید نگفته، یکی بگوید چرا پشت بلندگو نگفته؟ خب حالا این هم پشت بلندگو.»
با وجود این سخنرانی، احمدینژاد باز هم در انتخابات سال ۱۳۹۶ به همراه بقایی ثبتنام کرد. اما هم او، هم بقایی، هم محمد هاشمی، برادر اکبر هاشمی رفسنجانی و هم محمد غرضی رد صلاحیت شدند.
علیرضا زاکانی هم برای دومین بار در انتخابات سال ۱۳۹۶ رد صلاحیت شد.
بزرگترین رد صلاحیت
انتخابات سال ۱۴۰۰ در حالی برگزار شد که هاشمی رفسنجانی دیگر زنده نبود تا بتواند طعن و کنایهای بزند.
در نهمین تجربه انتخابات خامنهای، ۵۹۲ نفر برای ریاست جمهوری ثبت نام کردند که شورای نگهبان تنها صلاحیت ۴۰ نفرشان را بررسی کرد و سایرین به بررسی از سوی شورای نگهبان هم نرسیدند.
در این دور از انتخابات، بیشترین تعداد رد صلاحیتها رخ داد. اسحاق جهانگیری، معاون اول رییسجمهوری که در انتخابات قبلی صلاحیتش تایید شده بود، این بار رد صلاحیت شد. محسن هاشمی، پسر اکبر هاشمی هم صلاحیتش تایید نشد.
احمدینژاد دوباره آمد اما باز هم رد صلاحیت شد. علی مطهری، نماینده مجلس، عباس آخوندی، وزیر راه دولت حسن روحانی، شمسالدین حسینی، نماینده مجلس و وزیر اقتصاد احمدینژاد و حتی عزتالله ضرغامی، رییس سابق سازمان صدا و سیما که در جریان جنبش سبز خدمات زیادی به خامنهای کرده بود، رد صلاحیت شدند.
جفا و ظلم شد
در بین رد صلاحیتهای سال ۱۴۰۰، یک رد صلاحیت بیشتر از همه به چشم آمد: علی لاریجانی، رکورددار ریاست مجلس، رد صلاحیت شد.
برادر علی لاریجانی، صادق، در همان زمان که او رد صلاحیت شد عضو شورای نگهبان بود.
رییس سابق قوه قضاییه که پیشتر ابراهیم رئیسی، رییس جدید قوه قضاییه با پرونده اکبر طبری او را آزرده بود، رد صلاحیت برادرش را تحمل نکرد و استعفا داد.
موضوع رد صلاحیت علی لاریجانی آنقدر بزرگ بود که خامنهای را وادار کند تا در سخنرانی ۱۴ خرداد ۱۴۰۰ خود به مناسبت سالروز مرگ روحالله خمینی به آن بپردازد و بگوید: «در جریان عدم احراز صلاحیت، به بعضی از کسانی که صلاحیتشان احراز نشده بود جفا شد، ظلم شد؛ یا به خودشان یا به خانوادههایشان نسبتهایی داده شد که واقعیت نداشت؛ به کسانشان نسبتهایی داده شد و خانوادههای محترم و عفیف، دچار مواجهه با یک چنین نسبتهایی شدند. خب گزارشهای خلافی بود، غلطی بود؛ بعد هم ثابت شد که خلاف است، معلوم شد که خلاف است، منتها خب در دهان مردم پخش شد.»
با وجود این سخنرانی، صلاحیت لاریجانی در آن انتخابات تایید نشد اما او مصر بود دلایل رد صلاحیتش اعلام شود. در نهایت نامهای از دلایل رد صلاحیت لاریجانی منتشر شد که به نظر نمیرسد از هفت دلیل آن، هیچ یک در این سه سال و در فاصله سالهای ۱۴۰۰ تا اکنون که خرداد ۱۴۰۳ است، تغییر کرده باشد.
شاید اگر آن نامه منتشر نشده بود، تایید صلاحیت لاریجانی در حال حاضر آسانتر بود.
رد صلاحیتهای انتخابات زودهنگام
مرگ ابراهیم رئیسی، دهمین تجربه تعیین ریاست جمهوری علی خامنهای را که قرار بود سال ۱۴۰۴ برگزار شود، یک سال جلو انداخته است. شاید اگر رئیسی نمیمرد، به روال دورههای قبلی، او برای بار دوم هم رییسجمهور میشد. اما حالا شرایط تغییر کرده است.
محمود احمدینژاد برای بار سوم ثبتنام کرده که چون چیزی نسبت به سال ۱۳۹۶ و ۱۴۰۰ تغییر نکرده است، شاید باز هم رد صلاحیت شود.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، قبلا دو بار رد صلاحیت شده و یک بار هم تایید.
اسحاق جهانگیری هم سابقه تایید و هم سابقه رد صلاحیت دارد.
سعید جلیلی و محمدباقر قالیباف همیشه تایید صلاحیت شدهاند.
اما ماجرای علی لاریجانی کمی متفاوت است: اگر خامنهای و شورای زیر نظرش، شورای نگهبان، بخواهد علی لاریجانی را تایید صلاحیت کند، باید به این سوال پاسخ دهند که از هفت موردی که بابتش لاریجانی را در سال ۱۴۰۰ رد صلاحیت کردند، کدام مورد تغییر کرده است؟ اگر هیچ یک تغییر نکرده، بنابراین اتهام «مهندسی انتخابات» در جمهوری اسلامی چندان هم اتهام بیراهی نیست. اتهامی که نه بر اساس احساس عمومی که بر اساس منطق و شواهد و عملکرد شورای نگهبان به خامنهای وارد است.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه بار دیگر هشدار داد: « بر اساس دکترین هستهای ما اگر اقدامات کسی حاکمیت و تمامیت ارضی روسیه را تهدید کند، ما این حق را برای خود قائل هستیم که از همه ابزاری که در اختیار داریم استفاده کنیم و با این موضوع نباید ساده و سطحی برخورد کرد.»
او که روز چهارشنبه، ۱۶ خرداد، برای اولین بار از زمان حمله به اوکراین با سردبیران ارشد خبرگزاریهای بینالمللی صحبت میکرد، گفت: «غرب تصور میکند که مسکو هرگز از تسلیحات هستهای استفاده نمیکند، اما این تصور اشتباه است.»
پوتین در عین حال، با اشاره به قدرت نظامی پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، ادعای غرب مبنی بر حمله روسیه به این ائتلاف نظامی را «احمقانه» خواند و آن را رد کرد.
او تصور حمله روسیه به ناتو را «جنونآمیز» خواند و گفت: « شما نباید روسیه را به عنوان دشمن معرفی کنید. شما با این کار فقط به خودتان آسیب میرسانید.»
با این همه وقتی از رییسجمهوری ۷۱ ساله روسیه درباره خطر جنگ هستهای سوال شد، او گفت که دکترین هستهای روسیه اجازه استفاده از چنین سلاحهایی را در صورت تهدید تمامیت ارضی یا حاکمیت کشور میدهد، هرچند غرب به دلایلی بر این باور است که روسیه هرگز دست به چنین کاری نخواهد زد.
از زمان آغاز جنگ اوکراین، ولادیمیر پوتین بارها هشدار داده که خطر بروز یک جنگ جهانی در حال افزایش است.
دکترین هستهای روسیه که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد، شرایطی را مشخص میکند که تحت آن رییسجمهوری روسیه میتواند امکان استفاده از سلاح هستهای را در نظر بگیرد. براساس این دکترین، اگر روسیه هدف سلاحهای هستهای یا کشتار جمعی قرار بگیرد و یا از سلاحهای متعارف علیه روسیه به شکلی استفاده شود که موجودیت دولت روسیه مورد تهدید واقع شود، این کشور مجاز به استفاده از تسلیحات هستهای است.
هشدار درباره استفاده از موشکها و تسلیحات غربی
ولادیمیر پوتین همچنین هشدار داد که تصمیم غرب برای دادن اجازه به اوکراین برای استفاده از تسلیحات غربی قویتر برای حمله به خاک روسیه را تشدید جدی تنش دانست و گفت که چنین سلاحهایی باید توسط سیستمها و پرسنل غربی هدایت شوند.
پس از آنکه شماری از کشورهای اروپایی با خواسته اوکراین برای داشتن حق استفاده از تسلیحات غربی برای حمله به اهدافی در خاک روسیه، جو بایدن رییسجمهوری آمریکا نیز به اوکراین اجازه داد تا از تسلیحاتی که ایالات متحده در اختیار اوکراین گذاشته، برای حمله به اهداف نظامی در خاک روسیه استفاده کند.
با وجود این، واشینگتن هنوز به کییف اجازه استفاده از موشکهایی را که بردی بیش از ۳۰۰ کیلومتر دارند، نداده است.
پوتین در پاسخ به سوالی درباره تصمیمات غرب، بین تسلیحات مختلف تفاوت قائل شد اما گفت که استفاده از ATACMS یا موشک های بریتانیایی استورم سایه علیه روسیه میتواند واکنش تندتر مسکو را در پی داشته باشد.
پوتین گفت: «ما سیستمهای دفاع هوایی خود را بهبود خواهیم داد و آنها را نابود خواهیم کرد.»
او افزود: «از آن گذشته، ما این موضوع را هم در نظر میگیریم که اگر کسی فکر میکند میتواند چنین سلاحهایی را به منطقه جنگی بفرستد تا به خاک ما حمله شود و برای ما مشکل ایجاد کند، پس چرا ما حق نداشته باشیم سلاحهایی در همان کلاس را به آن مناطق بفرستیم و در پاسخی نامتقارن، به تاسیسات حساس کشورهایی که این کار را علیه روسیه انجام میدهند، حمله کنیم؟»
رییسجمهوری روسیه گفت: «اگر ببینیم که این کشورها به جنگ علیه فدراسیون روسیه کشیده میشوند، ما این حق را برای خود محفوظ می داریم که به همان ترتیب عمل کنیم.»
پوتین جنگ اوکراین و حمایت غرب از اوکراین را بخشی از یک نبرد وجودی با غرب به گفته او رو به زوال و انحطاط دانست و گفت غرب روسیه را پس از فروپاشی دیوار برلین در سال ۱۹۸۹ با تجاوز به حوزه نفوذ مسکو، از جمله اوکراین، تحقیر کرد.
پوتین گفت که غرب از صحبت در مورد علل جنگ - که به گفته او در سال ۲۰۱۴ پس از سرنگونی یک رییسجمهوری طرفدار روسیه در یک کودتای مورد حمایت آمریکا آغاز شد - خودداری میکند.
غرب اما این تحلیل پوتین را رد میکند و حمله روسیه به اوکراین را تهاجمی امپریالیستی برای تصاحب زمین میداند و قول داده است که به اوکراین در شکست دادن نیروهای روسیه کمک کند.
اوکراین میگوید تا زمانی که آخرین سرباز روسی از مناطقی از اوکراین که اکنون تحت کنترل مسکو است و روسیه آنها را بخشی از خاک خود میداند بیرون رانده نشود، آرام نخواهد گرفت.
اندیشکده «شورای اروپایی روابط خارجی» در مقالهای تحلیلی مینویسد که جمهوری اسلامی مصمم است نه تنها حضور خود را در لبنان و سوریه را حفظ کند که در تلاش است نفوذ خود را در این دو کشور گسترش نیز بدهد.
در این مقاله که روز چهارشنبه ۱۶ خرداد منتشر شد، آمده است با توجه به نزدیکی روابط تهران و حزبالله و تسلط این گروه بر معادلات قدرت در لبنان، حکومت ایران برای تثبیت جایگاه خود در این کشور کار سختی پیش رو ندارد.
یافتههای اندیشکده «شورای اروپایی روابط خارجی»، موسوم به ECFR، اوضاع در سوریه برای جمهوری اسلامی به اندازه لبنان اطمینانبخش نیست و تحکیم قدرت بشار اسد، رییس حکومت سوریه، و برقراری مجدد روابط میان دمشق و سایر کشورهای عربی منطقه ممکن است از نفوذ ایران در این کشور بکاهد.
در نتیجه حکومت ایران در طول سالیان اخیر کوشیده بر روی ایجاد و حفظ قابلیتهای مدنظر خود در سوریه مستقل از حکومت این کشور متمرکز باشد و خود را برای سناریوهای مختلفی از جمله احتمال سرنگونی اسد یا تصمیم دمشق برای کمرنگ کردن نقش ایران، آماده کند.
«شورای اروپایی روابط خارجی» میافزاید با توجه به حمایت گسترده جمهوری اسلامی از سوریه در جریان درگیریهای این کشور، بعید به نظر میرسد حتی در صورت گرمی روابط دمشق و کشورهای عربی، اسد بخواهد از شراکت با تهران صرف نظر کند.
جنگ داخلی سوریه که با تظاهرات مسالمتآمیز مردم این کشور علیه حکومت اسد در سال ۲۰۱۱ آغاز شد، بیش از ۵۰۰ هزار نفر کشته و میلیونها آواره بر جای گذاشته است.
ورود داعش از یک سو و نیروهای حامی حکومت اسد، نظیر سپاه پاسداران و حزبالله لبنان از سوی دیگر به مناقشه سوریه، علاوه بر تلفات جانی، اقتصاد این کشور را به ویرانی کشانده و زیرساختهای آن را به شکل گستردهای تخریب کرده است.
«شورای اروپایی روابط خارجی» در ادامه مقاله خود راهبرد جمهوری اسلامی در سوریه و لبنان را «دفاع رو به جلو» توصیف کرد و نوشت تهران میکوشد از این طریق، قدرت بازدارندگی خود را در برابر تهدیدات اسرائیل حفظ کند.
مقامهای نظامی ایران از راهبرد «دفاع رو به جلو» به عنوان روشی برای افزایش «عمق استراتژیک» جمهوری اسلامی در خاورمیانه استفاده کردهاند.
این راهبرد بهویژه پس از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل برجستهتر شده و جمهوری اسلامی کوشیده است با حمایت از گروههای متحد خود، از جمله حزبالله، اسرائیل را تحت فشار قرار دهد، اما همزمان، از رویارویی مستقیم با اسرائیل خودداری کند.
به گفته این اندیشکده، راهبرد «دوگانه» حکومت ایران را حتی میتوان در حمله اخیر جمهوری اسلامی به اسرائیل مشاهده کرد.
حکومت ایران شامگاه ۲۵ فروردین با بیش از ۳۰۰ موشک کروز، موشک بالستیک و پهپاد به اسرائیل حمله کرد. به گفته ارتش اسرائیل، ۹۹ درصد از پرتابههای جمهوری اسلامی از سوی سامانههای دفاعی اسرائیل و متحدان آن ساقط شدند.
«شورای اروپایی روابط خارجی» افزود این حمله به گونهای صورت گرفت که مانع از «رویارویی آشکار» دو کشور شود.
در چارچوب راهبرد «دوگانه» تهران در قبال اسرائیل، نقش سوریه و لبنان پس از تهاجم هفتم اکتبر حماس برجستهتر از قبل شده است.
بنا بر آمار ارائه شده در مقاله «شورای اروپایی روابط خارجی»، از زمان آغاز مناقشه کنونی، حزبالله حدود هزار راکت و موشک ضدتانک را به سوی شمال اسرائیل شلیک کرده که در جریان این حملات، دستکم ۲۲ نظامی و غیرنظامی اسرائیلی جان خود را دست دادند.
۶۰ هزار اسرائیلی نیز بر اثر حملات حزبالله، خانههای خود را در شمال این کشور ترک کرده و بیجا شدهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل روز ۱۶ خرداد در واکنش به تشدید حملات حزبالله به مناطق شمالی این کشور گفت اسرائیل خود را برای پاسخی «بسیار محکم» به حزبالله آماده کرده است.
روزنامه الاخبار، نزدیک به حزبالله روز ۱۵ خرداد گزارش داد اسرائیل احتمالا اواخر خرداد به لبنان حمله میکند.
بر اساس این گزارش، در روزهای اخیر پیامهایی درباره خطر جدی حمله اسرائیل به لبنان از مجاری دیپلماتیک و از طریق کشورهایی مانند بریتانیا به بیروت رسیده است.