هادی خانیکی: اعتراضات در تولید فرایند گفتگو موفق بوده و فرایند هویت ملی مرکب را فراهم کرده

این پنج زن زندانی سیاسی آزاد شده در بیانیه خود، هم‌بستگی در «قیام زن، زندگی، آزادی» و خیزش انقلابی مردم آزادی‌خواه و جوانان مبارز ایران را دلیل اصلی موج آزادی زندانیان سیاسی در روزهای گذشته دانستند.

درحالی تاکنون گزارش‌های متعددی از آزادی شماری از فعالان سیاسی و مدنی و صنفی منتشر شده است که برخی ناظران از آن با عنوان «عفو گزینشی» یاد می‌کنند.

این پنج فعال سیاسی و مدنی در نامه خود از «تداوم حمایت‌های مردم و تلاش و پافشاری جامعه جهانی» به‌عنوان عواملی موثر یاد کردند که می‌تواند باعث آزادی همه زندانیان سیاسی مرد و زن و هم‌بندیان زندانی‌شان در اوین و سایر زندان‌ها شود.

آن‌ها با تاکید بر اینکه «از زمانی که آزاد شده‌ایم، چشم به راه رهایی بقیه هم‌بندی‌هایمان هستیم»، از سپیده کاشانی و نیلوفر بیانی نام بردند که «حکایت پنج سال رنج و ستمی که بر آن‌ها روا رفته را همه شنیده‌اند».

در ادامه این بیانیه آمده است: «آن‌ها جزو شریف‌ترین افراد این سرزمین هستند که در طی این سال‌ها با زندان و شکنجه صرفا تاوان عشق و پاسداری خود از طبیعت این مرز و بوم را پرداخت کرده‌اند.»

امضاکنندگان این بیانیه روز نهم بهمن و پیش از آزادی هم نامه‌ای از داخل زندان همراه با شماری از دیگر زنان زندانی سیاسی منتشر کرده و با حمایت از فعالان محیط‌زیست زندانی از جمله سپیده کاشانی و نیلوفر بیانی، از دادگاه‌های فرمایشی و صدور احکام سنگین برای این دو نفر گفته بودند.

فعالان سیاسی و مدنی امضاکننده این نامه جدید خواستار آزادی بقیه زندانیان سیاسی زن شده و علاوه بر نیلوفر بیانی و سپیده کاشانی، از نرگس محمدی، ناهید تقوی، مریم حاج حسینی، فاطمه مثنی، زهرا زهتابچی، سپیده قلیان، مهوش شهریاری، فریبا کمال آبادی، بهاره هدایت، فائزه هاشمی، گلرخ ایرایی، ثمین احسانی، اکرم نصیریان، نسرین جوادی، معصومه نساجی، ملیحه نظری، سارا احمدی، مریم اکبری منفرد، زینب جلالیان و سها مرتضایی نیز نام بردند.

آن‌ها همچنین از «گستردگی اجتماعی» زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان خیزش انقلابی مردم یاد کردند که نشان‌دهنده «وسعت حیرت‌انگیز برخورد حاکمیت با مردم ایران و همچنین مقاومت مردمی در طبقات و اقشار مختلف» است.

پیش از این هم شماری از فعالان سیاسی و زندانیان به تنوع ترکیب و پایگاه اجتماعی بازداشت‌شدگان اعتراضات اخیر اشاره کرده بودند.

آزادی شماری از زندانیان سیاسی در شرایطی است که گزارش‌های متعددی از تداوم سیاست سرکوب و بازداشت معترضان منتشر می‌شود از جمله در بوکان، زاهدان و خاش که نیروهای حکومتی روز چهارشنبه ۲۶ بهمن ده‌ها شهروند را بازداشت کردند.

از سوی دیگر، گزارش‌هایی درباره احضار تلفنی دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس به دفتر پیگیری وزارت اطلاعات در روزهای اخیر منتشر شده است.

متن دفاعیه خانم سپهری، یکی از امضاکنندگان بیانیه درخواست استعفای خامنه‌ای، روز چهارشنبه ۲۶ بهمن منتشر شد.

او در این دفاعیه نوشته که «در سال ۶۰ با شهادت همسرم، مورد خصومت گماشتگان خمینی در بنیاد شهید قرار گرفته و تا فرش زیر پای من و فرزندم را کشیدند و به هیچکس نیز پاسخگو نبودند.»

این فعال مدنی همچنین افزوده که در روز ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ توسط گماشتگان خامنه‌ای در وزارت اطلاعات در خانه‌اش دستگیر شد و حقوقش نیز «به دستور شخص خامنه‌ای قطع» شده است.

این زندانی سیاسی درباره شرایط بازداشتش فاش کرده که «۳۱ شبانه روز در سلول انفرادی اطلاعات بودم که به علت وخیم شدن حالم به بیمارستان امام رضا منتقل و ۴ صبح ۲ آبان تحویل زندان وکیل آباد شدم و به بند ۵ نسوان منتقل [شدم] و فعلا در شبانه روز ۱ساعت هواخوری داشته و تلفن کوتاه و شدیدا کنترل می‌شود.»

خانم سپهری همچنین از «ناراحتی و درد شدید دست» خود خبر داده «که مورد تایید پزشک زندان قرار گرفته و چندین بار کورتون تزریق شده» اما «به دستور قاضی پرونده از پیگیری درمان محروم شده» است.

او افزود: «۳ بار بازداشت موقت من جهت تراشیدن اتهامات تمدید شد تا در ۲۸ دی ماه در شعبه ۱۴۲ به ریاست قاضی عرب به جرم نشر اکاذیبی مانند تقلب در انتخابات سال ۸۸، کشته شدن ۱۵۰۰ نفر در آبان ۹۸، بخشیدن ایران به روس و چین، بدون حضور خودم در دادگاه به ۱ سال حبس و ۲۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شدم.»

این زندانی سیاسی ادامه داد: «در جلسه دوم در تاریخ ۱۷ بهمن در شعبه ۱دادگاه انقلاب به ریاست قاضی سرشناس مشهدی هادی منصوری بدون ابلاغ قبلی به خودم یا وکیلم به صورت بسیار ناگهانی و مخفیانه و مزورانه محاکمه شدم و متهم به توهین به رهبر فقید و حاضر، همکاری با دول متخاصم و مصاحبه با شبکه‌های معاند شدم که همه از طرف من رد شد.»

خانم سپهری در پایان دفاعیه خود به «مسئولان بی‌مسئولیت کشور» هشدار داد که «من و میلیون‌ها نفر دیگر قبل از اینکه مخالف این نظام محسوب شویم حاصل عملکرد شما هستیم که ۴۴ سال در رنج و غم و اندوه و عملکرد ظالمانه شما از قبیل اختلاس، تجاوز، حیف و میل بیت المال، سوء مدیریت های متعدد، جنگ افروزی و ناآرامی در جهان و کشور و هزاران جنایت دیگر به ستوه آمده و دیگر تاب تحمل هیچ کدامتان را نداریم و تا پس گرفتن کشور و سرزمین‌مان از پای نخواهیم نشست.»

فاطمه سپهری، کنشگر سیاسی و دموکراسی‌خواه که همسر خود را در جریان جنگ ایران و عراق از دست داده، به همراه برادرش محمدحسین سپهری از امضاکنندگان دو بیانیه درخواست استعفای خامنه‌ای از مقام رهبری جمهوری اسلامی هستند.

سپهری ۳۰ شهریور با یورش ماموران به منزلش بازداشت شد و اکنون در زندان وکیل‌آباد مشهد به سر می‌برد.

با وجود نیاز سپهری به مراقبت پزشکی، قرار بازداشت او سه‌بار تمدید شده است.

پیشتر برادر او از صدور حکم اولیه یک سال زندان و ۲۰ میلیون تومان جریمه برای خواهرش خبر داد.

دو سال پیش نیز فاطمه سپهری بعد از ۹ ماه بازداشت از زندان وکیل آباد مشهد آزاد شد، اما با انتشار ویدیویی گفت: «من کوتاه نمی‌آیم، سکوت نمی‌کنم و این راه را ادامه می‌دهم.»

سازمان حقوق بشری هه‌نگاو در خبری فوری اعلام کرد نیروهای حکومتی در ساعات اولیه بامداد روز چهارشنبه به منزل شهروندان در بوکان هجوم برده و بیش از ۱۰ شهروند را ربوده‌اند.

هه‌نگاو در روزهای گذشته هم از بازداشت شهروندانی در شهرهای کُردنشین ایران مانند مریوان و سنندج و بی‌اطلاعی از وضعیت آنان خبر داده بود.

هم‌زمان، رسانه‌های محلی در سیستان و بلوچستان از بازداشت شماری از شهروندان بلوچ توسط نیروهای امنیتی و نظامی در شهرهای زاهدان و خاش خبر دادند.

بر اساس این گزارش‌ها، موج جدید بازداشت و سرکوب مردم در سیستان و بلوچستان در آستانه بیستمین جمعه خشم و اعتراض مردم زاهدان و همچنین تجمع بزرگ اهل سنت در جشن فارغ‌التحصیلی طلاب مسجد مکی آغاز شده است.

از سوی دیگر، علی رحیمی، معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی این استان هم در روزهای گذشته از بازداشت ۱۲۰ نفر در زاهدان و خاش خبر داده و از آن‌ها با عنوان «اتباع بیگانه غیر مجاز» در این شهرها یاد کرده بود.

هم‌زمان با این بازداشت‌های گسترده، گزارش‌های متعددی از «احضار تلفنی دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس به دفتر پیگیری وزارت اطلاعات» منتشر شده است.

بر اساس این گزارش‌ها، کمیته انضباطی و حراست دانشگاه بیش از ۲۰۰ پرونده با اتهاماتی واهی و بی‌اساس برای دانشجویان ساخته و آن‌ها را احضار کردند.

کارت دانشجویی و دسترسی این دانشجویان به سامانه ثبت‌نام آن‌ها مسدود شده و شماری از آنان بدون آنکه جلسه‌ای برای رسیدگی به اتهامات‌شان برگزار شود، مجبور به امضای تعهدنامه برای پذیرش ضمنی اتهامات و همچنین منع حضور در اعتراضات آتی شده‌اند.

کانال شوراهای صنفی دانشجویان کشور در گزارش خود از دانشگاه تربیت مدرس، از تداوم «سیاست ترس، تهدید، تماس با خانواده و ایجاد فشار روانی» بر دانشجویان معترض گفت و تاکید کرد به تازگی «دانشجویان را به دفاتر پیگیری وزارت اطلاعات احضار می‌کنند، آن‌ها را تهدید به بازداشت و اخراج کرده و از آن‌ها اعترافاتی اجباری می‌گیرند، پس از چند ساعت خط‌ونشان کشیدن برای دانشجویان، خانواده‌هایشان و آینده‌ی علمی و کاری‌شان در فرایندی تکراری تعهد‌نامه‌ای را به امضای دانشجویان می‌رسانند و با مِنتی فراوان از آن با عنوان «عفو» یاد می‌کنند.»

افزایش موج جدید سرکوب و بازداشت و احضار شهروندان معترض در شرایطی است که فراخوان‌هایی برای تجمعات خیابانی در روز پنج‌شنبه، بیست‌وهفتم بهمن و هم‌زمان با چهلمین روز اعدام محمد حسینی و محمدمهدی کرمی در جریان خیزش انقلابی ایرانیان منتشر شده است.

گروه‌ها، نهادها و چهره‌های مختلف سیاسی و اجتماعی در روزهای گذشته از مردم دعوت کردند تا با حضور در خیابان‌ها در ساعت شش عصر امروز، یاد این دو جوان معترض را گرامی داشته و خواسته سرنگونی جمهوری اسلامی را دنبال کنند.

روسای جمهور چین و ایران روز پنجشنبه ۲۷ بهمن در آخرین روز از سفر سه‌روزه رئیسی به پکن، با انتشار بیانیه مشترکی نوشتند که شی دعوت رئیسی برای سفر به ایران را پذیرفته و در صورت صلاحدید این سفر را انجام خواهد داد.

همچنین بر اساس این بیانیه، روسای جمهور دو کشور خواهان اجرای برجام شدند که بر اساس آن جمهوری اسلامی باید در برابر رفع تعدادی از تحریم‌های اقتصادی علیه خود، برنامه هسته‌ای‌اش را محدود کند.

در بیانیه مشترک شی و رئیسی آمده است: «همه تحریم‌های مربوطه باید به طور کامل به شیوه‌ای قابل راستی‌آزمایی برداشته شوند تا اجرای کامل و موثر پیش برود.»

این در حالی است که پیشتر دولت جو بایدن در آمریکا از آمادگی خود برای احیای برجام خبر داده بود، اما پس از پاسخ جمهوری اسلامی به پیشنهاد اتحادیه اروپا، مذاکرات احیای برجام متوقف شد.

اکنون چندین ماه است که مذاکرات میان تهران و قدرت‌های جهانی بر سر احیای برجام متوقف شده و با افزایش فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم در ایران، تنش‌ها میان این کشور و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی افزایش یافته است.

روسای دولت‌های چین و جمهوری اسلامی همچنین تاکید کردند که لغو تحریم‌ها و تضمین منافع اقتصادی ایران از اجرای مهم توافق هسته‌ای است.

تاکید چین بر احیای توافق هسته‌ای ایران در حالی است که پکن یکی از عمده‌ترین خریداران نفت جمهوری اسلامی به شمار می‌رود.

پیشتر نیز رییس جمهور چین در اولین روز از سفر رئیسی به پکن گفته بود که کشورش در مذاکرات احیای برجام «مشارکت سازنده» خواهد داشت و در عین حال حمایت چین از ایران در «حفظ حقوق و منافعش» را اعلام کرد.

همچنین شی و رئیسی در بیانیه مشترک خود نوشتند: «چین قاطعانه با مداخله نیروهای خارجی در امور داخلی ایران و تضعیف امنیت و ثبات ایران مخالف است.»

این در حالی است که در ماه‌های اخیر و در جریان خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، مقام‌های حکومت ایران این خیزش را به کشورهای خارجی نسبت دادند.

دعوت جمهوری اسلامی از شی برای سفر به ایران در حالی است که دو ماه پیش، سفر رییس‌جمهور چین به کشورهای عربی منطقه خلیج فارس جنجالی شده بود.

رییس‌جمهور چین در آن سفر در بیانیه‌های مشترکی خواستار عدم مداخله جمهوری اسلامی در امور داخلی کشورهای دیگر شد و همچنین موضع‌گیری‌اش درباره جزایر سه‌گانه واکنش جمهوری اسلامی را برانگیخت.

مراسم انجمن روزنامه‌نگاران مدافع آزادی بیان شب گذشته (۲۶ بهمن) در تورنتو برگزار شد و مارگارت اتوود،‌ نویسنده و شاعر کانادایی جایزه این دو روزنامه‌نگار را به صورت غیابی به آن‌ها اهدا کرد.

انجمن روزنامه‌نگاران کانادایی برای آزادی بیان (CJFE) امسال چهلمین سال فعالیت خود را برای دفاع از حقوق روزنامه‌نگاران و آزادی مطبوعات برگزار کرد.

شهرام رفیع‌زاده، روزنامه‌نگار ایرانی، با دعوت سی‌جی‌اف‌ای(CJFE) و به شکل نمادین، جایزه این دو روزنامه‌‌نگار را دریافت کرد.

این جایزه که چهار دهه سابقه در دفاع از حقوق روزنامه‌نگاران و مطبوعات آزاد در داخل و خارج از کانادا دارد به پاس بیان قدردانی به روزنامه‌نگارانی اهدا می‌شود که با به خطر انداختن جان خود، سعی می‌کنند از آزادی رسانه‌ها و مطبوعات دفاع کنند.

در هفته‌های گذشته که خبر اهدای این جایزه به روزنامه‌نگاران ایرانی منتشر شده بود، نیلوفر حامدی در پیامی تلفنی از زندان به همسرش گفته بود: «جایزه روزنامه‌نگاری را روزی گرفتم که صدای رومینا اشرفی را به جامعه و مردم رساندم.»

خانم‌ها حامدی و محمدی در حالی به دلیل انتشار گزارش‌هایی درباره جان باختن و مراسم خاکسپاری مهسا امینی زندانی‌اند که حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به تازگی و در مصاحبه با یک رادیوی آمریکایی مدعی شد هیچ روزنامه‌نگاری در جریان خیزش انقلابی ایرانیان بازداشت نشده است.

بر اساس آخرین گزارش انجمن صنفی روزنامه‌نگاران، کماکان چندین روزنامه‌نگاری که از آغاز اعتراضات بازداشت شده بودند در زندان به سر می‌برند.

علی خطیب‌زاده، نیلوفر حامدی، ایمان به‌‌پسند، الهه محمدی، اشکان شمی‌پور، شهریار قنبری، فرخنده آشوری، فرزانه یحیی‌آبادی، ملیحه درکی، مارال دارآفرین، اسماعیل خضری، امیر عباسی و ملیکا هاشمی روزنامه‌نگارانی هستند که همچنان در زندان‌اند.

از سوی دیگر، براساس گزارش‌های رسمی و غیررسمی، آمار روزنامه‌نگاران بازداشت یا احضار شده از آغاز اعتراضات اخير بیش از ۵۰ نفر بوده که تعدادى از آن‌ها با قرار وثیقه آزاد شده‌اند.