روند نزولی بورس و ماندن دلار در مرز ۴۴ هزار تومان پس از سیاستهای دستوری دولت؛ قیمت دلار در بازار آزاد تهران با وجود فشارهای بانک مرکزی و سیاستهای جدید دولت دوباره به مرز ۴۴ هزار تومان برگشت. تجارتنیوز هم از روند نزولی بورس به دلیل سیاستهای دستوری درباره دلار خبر داد.
سایت تجارت نیوز نوشت در آخرین روز کاری هفته، شاخص کل بورس روند نزولی به خود گرفت و با افت بیش از دو درصدی روبهرو شد و در نهایت روی عدد یک میلیون و ۹۱۱ هزار واحدی ایستاد.
این سایت نوشت بسیاری از کارشناسان علت این ریزش شاخص را قیمتگذاری دستوری دلار میدانند. ریزشی که در نهایت به خارج شدن بیش از هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان در یک روز از بازار سهام انجامید: پنجمین خروج بزرگ سرمایه مردمی در تاریخ بورس تهران.
سیاستهای جدید بانک مرکزی درباره ارز از روز سهشنبه چهارم بهمن اجرا شد. پس از افزایش قیمت دلار به ۴۵ هزار تومان، بانک مرکزی ارز توافقی را حذف کرد و سقف فروش دلار به متقاضیان عادی و برای مصارف خدماتی صرافیها را از دو هزار یورو به پنج هزار یورو افزایش داد.
بانک مرکزی همچنین طرح دلار توافقی را پس از حدود شش ماه از اجرای آن حذف کرد.
در همین حال خبرگزاری فارس اعلام کرد بانک مرکزی در راستای اجرای سیاستهای جدید خود برای کنترل بازار ارز، نقش محوری به صرافی بانک ملی داده است.
بر این اساس همه صادر کنندگانی که بخشی از صادرات خود را به صورت اسکناس وارد میکنند، برای رفع تعهد ارزی باید ارز خود را به صرافی بانک ملی بفروشند. صرافی بانک ملی هم هر روز در بازار متشکل ارزی منابع ارزی خود را برای صرافیها به حراج میگذارد.
بانک مرکزی خرداد ماه طی بخشنامهای به صرافیهای مجاز اجازه داده بود تا ارز اسکناس صادرکنندگان را با نرخ توافقی، خریداری و به متقاضیان ارز بفروشند. این بانک جلسهای را نیز با فعالان صنعت پتروشیمی برگزار کرد و از آنان خواست ارز خود را به بازار عرضه کنند.
مقامات دولت مانند گذشته دلیل افزایش قیمت دلار را «فضاسازی روانی» و «اقدامات دشمنان» خوانده و گفتهاند نرخ واقعی دلار بین ۲۸ هزار و ۵۰۰ تا ۳۰ هزار تومان است.
با این حال محمد مخبر، معاون اول ابراهیم رئیسی گفته بود: « مردم زندگی و رفتار خود را روی قیمت ۴۵ هزار تومانی دلار تنظیم می کنند. علت این است که به وعده ما مبنی بر این که نیازهای آنان را با دلار ۲۸ هزار تومان تامین میکنیم اعتماد ندارند.»
دور جدید روند صعودی قیمت دلار پس از قطعنامه پارلمان اروپا درباره تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران آغاز شد و در روز یکشنبه دوم بهمن، قیمت دلار به بیش از ۴۵ هزار تومان افزایش یافت.
با این حال رئیسی در همان روز در جلسه دفاع از بودجه سال ۱۴۰۲ گفت که «وضعیت قیمت طلا و ارز و گرانیها کاهشی خواهد شد».
مایک پمپئو، وزیر امور خارجه پیشین ایالات متحده و رییس سابق سیآیای، در کتاب جدیدش به نام «هیچوقت یکذره عقب نکش!» میگوید که سیآیای به درخواست شخص یوسی کوهن، رییس موساد در آن زمان، به ماموران این سازمان برای «گریختن از خطری» کمک کرده است که در یک عملیات بیخ گوششان بوده.
گزارشی درباره این کتاب، ادعای پمپئو و واکنش اسرائیل در «جروزالم پست» منتشر شده است که در ادامه آن را میخوانید.
منابع وزارت اطلاعات اسرائیل در تماس با جروزالم پست این که چنین اشارهای در کتاب پمپئو، مرتبط با سرقت اسناد هستهای جمهوری اسلامی در تهران بوده باشد را رد کردند اما پمپئو در کتابش، عملیاتی که سیآیای در آن به موساد کمک کرده را مشخصا «یکی از قابل توجهترین اقدامات زیرزمینی» توصیف میکند.
منابع وزارت اطلاعات اسرائیل همچنین از ارائه اطلاعات درباره این که چه عملیات دیگری میتوانسته در حد عملیات سرقت اسناد هستهای جمهوری اسلامی پراهمیت بوده باشد که پمپئو آن را در کتابش اینچنین توصیف کرده، خودداری کردند.
از سوی دیگر، این منابع دست داشتن آمریکا در عملیات سرقت اسناد هستهای در تهران را رد هم نکردند.
پمپئو در کتابش بدون درج تاریخ دقیق، با آوردن نقل قولی از یک دستیار، تعریف میکند که این دستیار به او چنین گفته: «رئیس (موساد)، (یوسی) کوهن میخواهد فورا با شما (پمپئو) صحبت کند.»
پمپئو در ادامه آورده: «یوسی کوهن، رییس موساد کمی پس از آن که در یک پایتخت اروپایی از هواپیما پیاده شدم، تماس گرفت. من دوباره به داخل هواپیما برگشتم؛ جایی که امکاناتی مناسب برای یک مکالمه ویژه با سازمان اطلاعاتی اسرائیل وجود داشت.»
پمپئو روایت را اینچنین پیش میبرد: «صدا در آن سوی خط آرام ولی جدی بود.»
و بعد از یوسی کوهن نقل قول میکند: «مایک، تیم ما همین الان یک ماموریت خیلی مهم را به انجام رساند و حالا من در خارج کردن بعضی از آنها (افراد) کمی به مشکل برخوردهام. میتوانی کمکی کنی؟»
پمپئو مینویسد: «هر وقت یوسی زنگ میزد، تماس او را جواب میدادم. او هم با من همینطور بود .... من (در آن مقام) بودم که به دوستانمان، بدون پرسیدن سوالی و فارغ از خطرات احتمالی، کمک کنم .... ما با تیم او تماس گرفتیم و در عرض ۲۴ ساعت، آنها را به خانههای امن راهنمایی کردیم و ۴۸ ساعت پس از آن هم، آنها به کشورهایشان بازگشته بودند؛ بدون این که دنیا خبردار شود که آنها یکی از مهمترین عملیات زیرزمینی تا آن زمان را به انجام رسانده بودند.»
اگرچه پمپئو در کتابش نام عملیات را قید نکرده اما روایت او از این عملیات و توصیف آن به عنوان «یکی از قابلتوجهترین عملیات زیرزمینی» با عملیات سرقت اسناد هستهای جمهوری اسلامی در سال ۲۰۱۸، دقیقا میخوانَد.
جدا از این نکته، یوسی کوهن پیشتر گفته بود گرچه تمام دهها مامور موساد که در عملیات سرقت اسناد هستهای مشارکت داشتند در نهایت در امن و امان گریختند اما مواقعی پیش آمد که زندگیشان در خطر بود و ماموران (امنیتی) جمهوری اسلامی با (بازداشت) آنها در عملیات تعقیب و گریز، فاصله چندانی نداشتند.
اگر برخلاف ادعای منابع موساد، سیآیای در این عملیات نجات و فراری دادن مشارکت داشته، آنچه پمپئو در کتابش آورده، اولین اذعان عمومی به این است که آمریکا از پیشتر و بیشتر، در ماجرای سرقت اسناد هستهای جمهوری اسلامی درگیر بوده است.
جروزالم پست پیش از این در این باره گزارش داده بود و درباره این که اسرائیل و یوسی کوهن، پمپئو و سیآیای را بسیار پیشتر از دیگر متحدان اسرائیل و اعلام عمومی درباره سرقت اسناد هستهای ایران آگاه کرده بودند، اطلاعرسانی کرده بود اما پیش از انتشار کتاب جدید پمپئو، هیچ گزارشی درباره دست داشتن مستقیم آمریکا در این عملیات (حتی تنها مبنی بر فراری دادن ماموران موساد) منتشر نشده بود.
در زمانی که پمپئو وزیر امور خارجه دولت ترامپ بود، موساد عملیات مهم دیگری هم [در ایران] انجام داد: عملیات خرابکارانه در تاسیسات هستهای نطنز در ژوئیه ۲۰۲۰ و ترور محسن فخریزاده، معاون وزیر دفاع و از دست اندرکاران برنامه اتمی و موشکی جمهوری اسلامی در نوامبر ۲۰۲۰ .
پمپئو دیگر رییس سیآیای نبود و به عنوان وزیر امور خارجه مشغول کار شده بود.
پمپئو در کتابش به جزییات عملیاتهای مذکور نپرداخته اما از سرقت اسناد هستهای جمهوری اسلامی حرف زده است.
همچنین مشارکت اسرائیل در فراهم آوردن اطلاعات برای آمریکا در عملیات این کشور برای کشتن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران نیز زمانی رخ داد که پمپئو دیگر رییس سیآیای نبود و اگر او اشاره به آن عملیات داشت، از آن تحت عنوان «عملیات قتل» نام میبرد نه «عملیات زیرزمینی».
در عین حال ممکن است اشاره پمپئو در کتابش به عملیاتی باشد که هنوز افشا و عمومی نشده اما این که راز عملیاتی چنین مهم در پس پرده پنهان مانده باشد، بسیار عجیب خواهد بود؛ چرا که یوسی کوهن به بسیاری از نقشهها و اقدامات مهم موساد اشاره و آنها را با ذکر جزییات افشا کرده است.
ریشی سوناک، نخستوزیر بریتانیا اعلام کرد تهران باید در مورد چگونگی مرگ و دفن پیکر علیرضا اکبری، شهروند ایرانی-بریتانیایی پاسخگو باشد. مقامهای حکومت ایران مدعیاند اکبری به اتهام جاسوسی اعدام شده است. همزمان تحریمهایی از سوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی علیه غرب اعلام شد.
سوناک روز چهارشنبه پنجم بهمن در انتقاد از جمهوری اسلامی به پارلمان بریتانیا گفت: «رژیم [جمهوری اسلامی] رنج خانواده [اکبری] را طولانی میکند و متاسفانه این بیتوجهی به کرامت اولیه انسانی است. ایران اکنون باید در مورد شرایط مرگ و دفن او پاسخ دهد.»
امروز و در جلسه هفتگی پرسش از نخستوزیر، اندرو اسلاتر، نماینده پارلمان بریتانیا، دولت کشورش را متهم کرد برای حفظ جان علیرضا اکبری در سه سال گذشته تلاش لازم را نکرده است.
این نماینده از حزب کارگر، حزب عمده مخالف دولت بریتانیا، از سوناک پرسید که آیا لندن تحریمهای بیشتری بر جمهوری اسلامی اعمال میکند یا خیر.
اسلاتر که نماینده منطقه محل سکونت علیرضا اکبری نیز هست، همچنین از سوناک خواست تا دولت بریتانیا به مانند پارلمان اروپا و دولت ایالات متحده شجاعت لازم را داشته باشد و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را نهادی تروریستی اعلام کند.
حدود دو هفته پیش، جمهوری اسلامی درخواستهای بریتانیا و آمریکا مبنی بر آزادی اکبری را رد و او را اعدام کرد.
این امر موجب شد بریتانیا به همراه اتحادیه اروپا و آمریکا دور جدیدی از تحریمها را علیه مقامات ایرانی در اوایل این هفته اعمال کند.
در واکنش به این تحریمها اما وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز چهارشنبه در بیانیهای از تحریم علیه برخی اشخاص و نهادهای اتحادیه اروپا و بریتانیا خبر داد.
در این بیانیه آمده است که جمهوری اسلامی «وفق مصوبات مراجع ذیربط و در چارچوب قواعد مرتبط و ساز و کارهای تحریمی مربوطه» این تحریمها را اعمال کرده است.
یک رادیو مستقر در فرانسه، گروه دوستان اسرائیل در پارلمان اروپا و یک شرکت ساختمانی جزو نهادهایی هستند که جمهوری اسلامی آنها را تحریم کرده است.
همچنین برخی از اشخاص از جمله آن هیدالگو، شهردار پاریس نیز در میان افراد تحریم شده هستند.
پیشتر وزیران امور خارجه آمریکا و بریتانیا در یک نشست خبری مشترک ضمن محکوم کردن اعدام علیرضا اکبری، بر افزایش تلاشها برای پاسخگو کردن جمهوری اسلامی در ارتباط با سرکوب اعتراضات مردم ایران و همکاری تسلیحاتی با روسیه در میانه جنگ اوکراین تاکید کرده بود.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا با محکوم کردن اعدام علیرضا اکبری گفت: «از [این] اعدام وحشتزده شدیم همانطور که از دیدن سرکوب دستهجمعی معترضان ایران، دادگاههای ساختگی، اعدامها و استفاده از خشونت جنسی به عنوان ابزاری برای سرکوب اعتراضات وحشتزده شدیم.»
بلینکن با اشاره به این که اعدام اکبری با انگیزه سیاسی صورت گرفت، گفت این نوع اعدام در ادامه الگوی اقدامات رژیم ایران در بازداشت، شکنجه، گرفتن اعتراف اجباری و اعدام افراد است.
جیمز کلورلی، وزیر امور خارجه بریتانیا نیز اقدام جمهوری اسلامی در اعدام علیرضا اکبری را «بزدلانه و شرمآور» خواند و از همراهی آمریکا با بریتانیا در محکومیت این اعدام قدردانی کرد.
وزیر امور خارجه بریتانیا ضمن اعلام همبستگی با معترضان ایران در تقاضا برای حقوق اساسی خود، بر ادامه فشارهای لندن بر جمهوری اسلامی تاکید کرد.
مصطفی مهرآیین، استاد دانشگاه و جامعهشناس، خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی را «انقلاب خیر علیه شر» خواند و مقامهای جمهوری اسلامی را به تفکر در مورد این پرسش دعوت کرد که چگونه جمهوری اسلامی در طول چهار دهه تبدیل به یک «شر بنیادین» شده است؟
در یک فایل صوتی منتشر شده از نشستی با حضور برخی جامعهشناسان، مهرآیین از یک «فروپاشی درونی» و «انقلاب تمدنی» خبر داد که حاصل تجربیات ایرانیان در پیش و پس از انقلاب است.
او گفت: «تحلیل جامعهشناسی با عبارات و اصلاحات مدیریتی، بروکراتیک و اداری سازگار نیست.»
این جامعهشناس تحلیل برخی جامعهشناسان داخل ایران از خیزش سراسری مبنی بر این که جوانان ایرانی به سکس نیاز دارند، «احمقانه» توصیف کرد و حسین کچوییان و ابراهیم فیاض را «نادان» خواند.
مهرآیین همچنین به اظهارات احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد که معترضان را جوانانی با قمقمههای مشروب در دستشان توصیف کرده بود، اشاره کرد.
او این اظهارات را نیز «تحلیلهایی احمقانه» خواند، هیات حاکمه را به «بیصداقتی» متهم کرد و گفت: «۴۰ سال است که دارند دروغ میگویند؛ البته این دروغها ریشه جامعهشناختی دارد.»
این جامعهشناس همچنین اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی مبنی بر این که کسی در این اعتراضات کشته نشده یا این که معترضان «شورشی» و «اسلحه به دست» هستند، «دروغ» خواند.
مهرآیین گفت: «مشکل اینها (حاکمان) این است که جامعه را یک نظام معنادار نمیبینند. در حالی که جامعه، مهمترین جایگاه تجلی معناست.»
او از این که جمهوری اسلامی خود را یک «نظام مقدس» میپندارد انتقاد کرد و گفت: «بله، تو مقدس بودی در سال اول، چون ملت بودی، حاصل یک انقلاب بودی.»
این مدرس دانشگاه با اشاره به اظهارات حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که به معترضان دستور داده بود «از فردا حق ندارند به خیابانها بیایند»، گفت: «تو مگر صاحب ملتی؟ مگر صاحب بدن مردمی؟ مگر صاحب خیابانی؟ تو کی هستی؟ از منظر جامعهشناسی جایگاهت چیست؟»
او همچنین از نامه نمایندگان مجلس شورای اسلامی یاد کرد که از قوه قضاییه خواسته بودند معترضان بازداشتشده را اعدام کنند و گفت: «احمقها شما نماینده مردم هستید؟! یعنی چه اعدام کنید؟»
مهرآیین در ادامه گفت: «نوید افکاری بهتر از شما میفهمید که گفت شما برای طنابتان دنبال گردن هستید. احمقها! نظام سیاسی که همهاش طناب دار نیست؛ پلیس و دستگاه سرکوب و باتوم نیست. [اما] شما نمیفهمید!»
مردم و جامعه
مصطفی مهرآیین در ادامه صحبتهای خود درباره نسبت مردم و جامعه گفت: «مردم جامعه را از درونشان میفهمند. از درونشان حس تعلق به یک جامعه و خاک و سرزمین دارند. همین حس تعلق درونی بود که باعث شد در جنگ شرکت کنند. فقر و بدبختی و بیآبی را تحمل و در انتخابات هم شرکت کردند. مردم مثل شما که تافته جدا بافته نیستند؛ شمایی که خانوادههایتان هم هیچکدام اینجا نیستند.»
این استاد جامعهشناسی یکی از ویژگیهای جنبش کنونی را این دانست که نمیخواهد نظام اجتماعی را به هم بزند و گفت: «یعنی [فردی که در آن نقش معترض را دارد] آنقدر کشورش ایران و سرزمینش را دوست دارد که خودش مراقب است تبدیل به جنگ داخلی نشود. به همین دلیل کشتار در زاهدان یا کردستان تبدیل به جنگ داخلی نمیشود چون جامعه دست به اسلحه نمیبرد.»
او در ادامه گفت: «البته در عین حال انقلاب هم میخواهد ولی بدون جنگ و خونریزی و ویرانی. این نشان میدهد که جامعه حتی در شورش خودش هم مهربانانه و عاقلانه عمل میکند. گویی این انقلاب بیشتر اخلاقی است تا سیاسی.»
مهرآیین با تاکید بر این که «مشکل این جامعه سکس نیست چرا که اتفاقا عاشق است»، گفت: «این بچههایی که در خیابان هستند عاشقانه همدیگر را دوست دارند و این کاملا متفاوت از انگی به نام سکس است. جامعه ما از سکس عبور کرده و مبنای عشق بچههایی که الان در خیایان هستند، رمانتیسم است. یعنی نوعی دگرخواهی متعالی در آن دیده میشود.»
او با اشاره به برخوردش با دانشجویان گفت: «این نگاه تحقیرآمیزی که ما به زن داشتیم را این جوانان ندارند. بچههایی که الان در خیابانها حضور دارند، همانهایی هستند که به کودکان کار کمک میکردند. آنها برخلاف ما (نظم سیاسی حاکم) نگاهشان به برابری زن و مرد است و میگویند که عشق را برابر میفهمیم. گویی جامعه ما در حال شکل دادن دوباره به منطق انسان، منطق معنا و منطق اخلاق است.»
مهرآیین در ادامه، فقه را پایینترین سطح از دانش دینی خواند که البته کوشیده تا در ۴۰ سال گذشته حاکم شود اما سنت عرفانی و معرفتشناسی از دین معطوف به انسان و دین اخلاقی در برابر فقه دفاع کرد.
او همچنین جمهوری اسلامی را متهم به نگاه ابزاری نسبت به بدن انسان کرد چرا که از «صنعت بدن» پول درمیآورد؛ اما در مقابل، منظور معترضان از «بدن»، بدن شورمند و معنادار است که در راستای مسائل جنسی حرکت نمیکند.
تبدیل «مقدس» به «نامقدس»
این جامعهشناس تاکید کرد که جمهوری اسلامی در درون مردم ایران فرو ریخته و ناخواستنی است: «بحث دیگر بر مشروع بودن یا نبودنش نیست بلکه پرسش اصلی برای مقامهای جمهوری اسلامی باید این باشد که چگونه جمهوری اسلامی تبدیل به یک شر بنیادین شد؟»
او طرح این یک سوال را اخلاقی خواند که: «چگونه یک امر مقدس به یک امر نامقدس تبدیل شد؟»
مهرآیین اضافه کرد: «برای رسیدن به پاسخ این پرسش، باید دید که جمهوری اسلامی چه کار کرد که در عرض ۴۳ سال تبدیل به یک شر بنیادین شد به گونهای که مردم میخواهند از دست آن خلاص شوند. اما نکته اصلی این است که خود جمهوری اسلامی، خودش را به این شر بنیادین مبتلا کرد.»
این جامعهشناس گفت: «جمهوری اسلامی نه فقط در مواجهه با مردمش که حتی در برخورد با محیط زیست کاری کرده که در حال تبدیل شدن به یک عبرت انسانی مانند هولوکاست است؛ به گونهای که دیگر در تاریخ تکرار نشود.»
او به ترانه «برای ...» هم اشاره کرد و گفت که این ترانه «چکیدهای از همه تخریبهای جمهوری اسلامی است» و برای همین تبدیل به مانیفست این انقلاب شد.
مهرآیین خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی که شعار نابودی اسرائیل را سر میدهند، گفت: «شما الان مثل هیتلر شدهاید و میگویید قدرت دست یهودی است و باید اول آنها را نابود کرد تا بشود پیروز شد.»
این جامعهشناس با اشاره به خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، آن را یک انقلاب تمدنی توصیف کرد که میخواهد تعادل به هم خورده جامعه را برگرداند.
او پیشبینی کرد: «جمهوری اسلامی در هر حال فرو میپاشد. الان نشد، سال بعد یا بعدتر ... چون شری است که دیگر مردم آن را نمیخواهند و تحملش نخواهند کرد.»
مهرآیین با اشاره به سرکوب خیزش از سوی مقامهای جمهوری اسلامی، هشدار داد: «اگر بخواهند جلوی انقلاب را با سرکوب و افسرده کردن این نسل بگیرند کل جامعه و تمدن ایران را به نابودی خواهند کشاند.»
او در پایان خطاب به حکومت گفت: «تنها توصیه این است که فرآیند گذار را به دست خودتان تسهیل کنید.»
هفتمین جلسه دادگاه تجدیدنظر حمید نوری روز چهارشنبه پنج بهمن در استکهلم سوئد برگزار شد و وکیلان این مقام سابق قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ارائه لایحه دفاع خود را پی گرفتند. آنان در این جلسه از نوری به عنوان یک زندانبان ساده یاد کردند که نقشی در اعدامها نداشته است.
توماس بودستروم و هانا لارسون، وکیلان مدافع نوری روز چهارشنبه به تکرار ادعاهای جمهوری اسلامی در مورد اعدام زندانیان سیاسی تابستان سال ۱۳۶۷ پرداخته و تلاش کردند تا صحت و اصالت مدارک، شواهد و گزارشهای مرتبط با اعدامشدگان و زندانیان را زیر سوال ببرند.
حمید نوری دیرتر از معمول به سالن هفتمین جلسه دادگاه تجدیدنظر رسید و پس از ورود، به تمامی حاضران از جمله قاضی سلام کرد.
به گفته حاضران در دادگاه، او قرآن بزرگی را با خود به جلسه آورده بود که در بخشی از جلسه آن را میخواند.
در بخش دوم این جلسه، توماس بودستروم، وکیل نوری گفت: «میگویند حمید نوری نگهبان و زندانبان بوده. مگر یک زندانبان چقدر قدرت دارد که دست به اعدام بزند؟»
او مدعی شد نوری هیچ نقشی در اعدام زندانیان، تصمیمگیری در مورد عفو یا انتخاب کسانی که قرار است کشته شوند و نیز جایی در کمیته موسوم به هیات مرگ نداشته است.
وکیلان مدافع او در بخش نخست این جلسه نیز همگام با پروپاگاندای جمهوری اسلامی و بدون اشاره به نقش حمید نوری در اعدامها، کلیت «دادگاههای ۶۷» را زیر سوال بردند.
آنان مدعی شدند تعداد اعدام شدهها معیار کافی برای پذیرفتن صحت چنین کشتاری نیست و لیستهایی که از افراد اعدام شده منتشر شدهاند، «با یکدیگر تطابق ندارند».
این وکیلان در لایحه دفاعیه خود زمان صدور احکام مرگ برای زندانیان سیاسی را زیر سوال برده و مدعی شدند مدرکی دال بر این که این اعدامها قبل از فتوای روحالله خمینی و قبل از عملیات فروغ جاویدان صادر شده باشد، وجود ندارد.
تاکید این دفاعیه مبنی بر این که اعدامها از ماه می ۱۹۸۸ شروع شده، در حالی است که یک ماه پیش از آن، انوشیروان لطفی و تعدادی دیگر اعدام شده بودند.
توماس بودستروم مدعی شد: «اگر این فتوا واقعا صحت دارد میبایستی دادگاه به این مساله عکسالعمل نشان دهد که این اعدامهای دستهجمعی چند روز بعد از فتوا انجام گرفته چون [برای چنین کشتاری] باید برنامهریزی شود. آیا چنین چیزی قابل باور است؟»
او همچنین در دفاعیه خود تاکید کرد: «بین اعدام مجاهدین و فتوای ادعایی و نیز بین ارتباط زندانیان مجاهد و منازعه مسلحانه، نقص وجود دارد.»
یکی دیگر از نکاتی که در دفاعیه وکیلان نوری به منظور زیر سوال بردن اصالت اعدامها بر آن تکیه شد، ستایش از شخصیت روحالله خمینی مبنی بر این بود که او رهبری بوده که دلش نمیآمده زندانیان را اعدام کند و از سوی دیگر در آن دوره زمانی بیمار بوده و سرطان داشته است.
از سوی دیگر، وکیلان نوری بخشی از دفاعیات خود را با ارجاع به صحبتهای کنت لوییس، وکیل شماری از شاهدان و شاکیان وابسته به سازمان مجاهدین خلق تنظیم کرده بودند.
کنت لوییس روز ۲۹ دی در جلسه پنجم دادگاه به نقش مجاهدان پیش از انقلاب سال ۵۷ و جایگاه این سازمان در مبارزات پرداخت و تلاش کرد تا کیفرخواست دادستانها علیه حمید نوری را به ترتیبی زیر سوال ببرد و تحقیقاتی را که تحت عنوان قتلعام زندانیان سیاسی عنوان شده است، به جنایت علیه بشریت و نسلکشی تبدیل کند.
در جلسه پیشین این دادگاه (جلسه ششم) در روز دوشنبه سوم بهمن نیز وکیلان نوری به طرح شاکله لایحه دفاعیه خود پرداخته و در دفاع از موکلش سخن گفته بود.
توماس بودستروم در آن جلسه یادآوری کرده بود: «حکم نوری وضعیت سوئدیهایی که در ایران هستند و نیز موقعیت زندانیان سوئدی در ایران را تحت تأثیر قرار داده است. علاوه بر این، خطر اجرای مجازات اعدام را هم [برای سوئدیها در ایران] بیشتر کرده است.»
حمید نوری، دادیار سابق زندان گوهردشت و متهم به مشارکت در اعدام زندانیان سیاسی در ایران در تابستان سال ۱۳۶۷ است و بیست و سوم تیر ماه امسال در دادگاه بدوی، حکم حبس ابد گرفت که در سوئد برابر ۲۵ سال زندان است.
دادگاه بدوی محاکمه حمید نوری بیش از ۹ ماه زمان برد و بیش از ۵۰ شاکی و شاهد داشت که در نهایت رای آن تیر ماه امسال اعلام شد.
او که ۱۸ آبان ۹۸ در فرودگاه آرلاندا در استکهلم دستگیر شده بود، همه وقایع مربوط به اعدامهای سال ۶۷ و همچنین اتهامها علیه خود را «نمایشنامه» و «داستان سرتاسر خیالی، توهمی و پوشالی، جعلی و غیرمستند» خواند.
در سال ۱۳۶۷ به دنبال صدور فتوا و فرمان روحالله خمینی، چند هزار نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندانهای جمهوری اسلامی مخفیانه اعدام و در گورهای جمعی دفن شدند.
پیش از حمید نوری، هیچ مقامی به خاطر جنایات گذشته و جاری علیه بشریت مرتبط با کشتار زندانیان ۶۷ محاکمه نشده بود.
برخی از دستاندرکاران این جنایت سمتهای کلیدی در جمهوری اسلامی گرفتهاند؛ از جمله ابراهیم رئیسی، رییسجمهوری کنونی ایران که پیش از این به عنوان رییس قوه قضاییه مشغول به کار بود و یکی از اعضای «هیات مرگ» تهران بوده است.
دادگاه تجدیدنظر حمید نوری که پیشبینی شده حدود ۹ ماه طول بکشد تا ماه ژوئن سال جاری شش جلسه دیگر برنامهریزی شده نیز خواهد داشت.
نخستوزیر عراق نیروهای ویژه مبارزه با تروریسم را که پیشتر با شبهنظامیان اسلامگرا مبارزه میکردند، مامور کرده تا جلو ارسال دلار قاچاق به ایران را بگیرند. روز چهارشنبه پنجم بهمن، شهروندان عراقی در اعتراض به موج جدید گرانی و شرایط اقتصادی این کشور، مقابل بانک مرکزی تجمع کردند.
خبرگزاری رویترز به یورشهای نیروهای ویژه مبارزه با تروریسم در روز شنبه گذشته در بغداد اشاره کرد و نوشت که این یورشها اولین آزمون برای محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق در این زمینه است که از ماه اکتبر و پس از بیش از یک سال بحران سیاسی در عراق به قدرت رسید.
دو مشاور بانکهای خصوصی عراق که به طور منظم در جلسات بانک مرکزی این کشور شرکت میکنند و نخواستند نامشان فاش شود، به رویترز گفتند که جمهوری اسلامی ماهانه حدود ۱۰۰ میلیون دلار از تاجران عراقی دریافت میکند.
همچنین مقامهای امنیتی تحت فرمان نخستوزیر عراق به این خبرگزاری گفتند «شواهد روشنی» وجود دارد مبنی بر این که قاچاقچیان به ویژه از اواسط ژانویه مقادیر زیادی دلار از بازارهای ارز بغداد میخرند و از طریق گذرگاههای مرزی به ایران قاچاق میکنند.
یک سرهنگ پلیس مرزی عراق در گذرگاه شلمچه در نزدیکی شهر بصره در جنوب این کشور نیز گفت دهها قاچاقچی، دلار را از بازارهای ارز بغداد میخرند و از کولهپشتی مدرسه برای حمل آن استفاده میکنند و سپس با بستهبندی در خودروها، تحت حفاظت افراد مسلح از مرز عبور میکنند.
رویترز گفت که نیروهای عراقی روز شنبه گذشته در حمله خود هدف تیراندازی افراد مسلح ناشناس در خیابان کیفه در مرکز بغداد که یکی از سه بازار اصلی ارز در این شهر است، قرار گرفتند.
پیشتر وال استریت ژورنال در گزارشی اعلام کرد تشدید فشار بر جمهوری اسلامی موجب کاهش ارزش پول عراق شده و از وقتی بانک فدرال نیویورک در نوامبر برای مقابله با قاچاق دلار به ایران نظارت سختگیرانهای اعمال کرده، بیش از ۸۰ درصد نقل و انتقالات بانکی عراق مسدود شده است.
اکنون رویترز تاکید کرد که این اقدام بانک فدرال نیویورک به منظور توقف انتقال غیرقانونی دلار به ایران و اعمال فشار بیشتر بر جمهوری اسلامی است.
عقیل فتلاوی، یک نماینده شیعه به رویترز گفت آمریکاییها از محدودیتهای سفت و سخت بر مبادلات دلار به عنوان پیامهای هشداردهندهای به نخستوزیر عراق استفاده میکنند که «با منافع آمریکا همراه باشید» و «کار علیه ما میتواند به سرنگونی دولت شما منجر شود».
یک مقام ارشد بانکی عراق نیز به رویترز گفت که آمریکا پیام روشنی به مقامهای عراقی ارسال کرده: «قوانین جدید را رعایت کنید، در غیر این صورت بانک مرکزی عراق با جریمه مواجه خواهد شد.»
رویترز تاکید کرد که نخستوزیر عراق، به رابطه با آمریکا برای اطمینان از درآمدهای نفتی و مالی کشورش و همچنین نبرد با شبهنظامیان داعش نیازمند است.
با این حال، این خبرگزاری اضافه کرد که السودانی با حمایت گروههای شبهنظامی تحت حمایت جمهوری اسلامی به قدرت رسید و بنابراین نمیتواند جمهوری اسلامی را از خود دور کند.
احمد یونس، یک تحلیلگر سیاسی مستقر در بغداد، به رویترز گفت که نخستوزیر عراق با چالشی جدی در این زمینه روبهروست.
فشار آمریکا بر عراق برای جلوگیری از ارسال ارز قاچاق به ایران در حالی است که جمهوری اسلامی در ماههای اخیر با بحران افزایش قیمت دلار مواجه شده و ارزش پول ملی ایران در این مدت به شدت کاهش یافته است.
همچنین فشار آمریکا بر عراق در حالی است که رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، در گفتوگو با تلویزیون بلومبرگ اعلام کرد واشینگتن فشار به چین را با هدف توقف واردات نفت ایران افزایش خواهد داد.
به گفته مالی، چین مقصد اصلی صادرات غیرقانونی نفت ایران است و مذاکرات برای منصرف کردن پکن از خرید نفت ایران تشدید خواهد شد.
به گزارش رسانههای بینالمللی، صادرات محمولههای نفت خام و فرآوردههای نفتی پالایش شده ایران در ماههای اخیر افزایش یافته است و به نظر میرسد بیشتر نفت ایران به چین، بزرگترین واردکننده نفت جهان میرود.
پیشتر گمانهزنیهایی مطرح شده بود که آمریکا در شرایط کنونی ناشی از جنگ اوکراین، برای حفظ قیمتها از افزایش صادرات نفت ایران استقبال میکند.