پس از اعتراضها به دعوت سفیر جمهوری اسلامی به مراسم اعطای جایزه صلح نوبل، بنياد نوبل اعلام کرد که دعوتنامه سفير جمهوری اسلامی را به دلیل «وضعیت جدی و رو به وخامت ایران» لغو كرده است.
بنیاد نوبل در بیانیهای اعلام کرد: «معتقدیم با توجه به وضعیت جدی و رو به وخامت ایران، سفیر این کشور نباید به مراسم جوایز نوبل دعوت شود.»
در روزهای اخیر، بسیاری از مردم سوئد در حمایت از خیزش سراسری مردم ایران علیه جمهوری اسلامی، به دعوت سفیر ایران به مراسم جوایز نوبل اعتراض کرده و کارزارهایی براى لغو آن تشکیل دادند.
پیشتر نیز سفیران روسیه و بلاروس نیز به دلیل جنگ علیه اوکراین از شرکت در مراسم جوایز نوبل منع شده بودند.
مراسم اهدای جوایز نوبل هر سال ۱۰ دسامبر در یادبود درگذشت آلفرد نوبل، بنیانگذار این جایزه، با حضور سفیران کشورهای مختلف برگزار میشود.
بر اساس آمار و اطلاعات سازمان حقوق بشر ایران، شمار کشتهشدگان اعتراضات اخیر به دستکم ۲۵۳ نفر رسیده است. بر اساس گزارشهایی که این سازمان دریافت کرده، ۳۴ تن از کشتهشدگان زیر ۱۸ سال سن داشتهاند.
بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در نروژ، کشتهشدگان تا امروز از ۲۱ استان مختلف گزارش شدهاند و بیشترین کشتهها به ترتیب از استانهای سیستان و بلوچستان، مازندران، تهران، کردستان و گیلان بودهاند.
همچنین، گزارشهای بسیاری از تلاش نهادهای امنیتی برای سرپوش گذاشتن بر قتل معترضان به دست این سازمان رسیده است.
بر این اساس، مسئولان جمهوری اسلامی تا زمان اخذ تعهد از خانوادههای کشتهشدگان برای سکوت یا تایید گواهیهای فوت دروغین منتسب به پزشکی قانونی، از تحویل اجساد کشتهشدگان سر باز میزنند.
در دومین ماه از خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، مردم معترض روز جمعه ششم آبان در شهرهای مختلف به خیابانها آمدند و علیه کلیت حکومت شعار دادند. در این روز آیین چهلم تعدادی از کشتهشدگان اعتراضات در شهرهای کردنشین و تظاهرات گسترده مردم در زاهدان برگزار شد.
این در حالی است که روز شنبه تشکیل زنجیره انسانی در حمایت از خیزش سراسری مردم ایران علیه جمهوری اسلامی از نیوزیلند آغاز شده و قرار است این زنجیره انسانی در بیش از ۸۰ شهر مختلف جهان تشکیل شود.
پیشتر، مردم زاهدان پس از حضور گسترده در نماز جمعه برای حمایت از عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهل سنت این شهر، همچون مردم شهرهای سراوان و ایرانشهر به خیابانها رفتند و علیه علی خامنهای و جمهوری اسلامی شعار دادند.
تظاهراتی خیابانی که با حمله نیروهای امنیتی مواجه شد و گزارشها حاکی از کشته و زخمی شدن چند تن، از جمله یک نوجوان در زاهدان و تیراندازی به سوی مردم در سراوان است.
شهرهای کردنشین
شماری از شهرهای کردنشین نیز در روز جمعه شاهد حضور مردم معترض بودند و حضور شهروندان اغلب برای شرکت در آیین چهلم یا خاکسپاری جوانهایی بود که در جریان خیزش سراسری کشته شدند. معترضان دور هم جمع شدند و علیه جمهوری اسلامی شعار دادند که اعتراض مسالمتآمیز آنان با برخورد خشن نیروهای امنیتی روبهرو شد.
از سوی دیگر، کانال تلگرامی شورای صنفی دانشجویان کشور گزارش داد پس از تجمع اعتراضی دانشجویان خوابگاه پسرانه ۲۲ گولان دانشگاه علوم پزشکی کردستان، نیروهای امنیتی به آنها حمله کردند و برخی از دانشجویان مجروح شدند.
طبق این گزارش، نیروهای امنیتی به سوی خوابگاههای دخترانه ورمقانی و فاطمیه ۳ دانشگاه علوم پزشکی کردستان که مشرف به بیمارستان کوثر سنندج است تیر و گاز اشکآور شلیک کردند و دانشجویان دختر ناگزیر به خروج از ساختمانها شدند.
ویدیوهای رسیده به ایران اینترنشنال نیز نشان میدهد معترضان در سنندج مقابل بیمارستان کوثر که گفته میشود یکی از معترضان مجروح در آنجا بستری است، تجمع کردند.
ویدیوی دیگری نیز که به ایران اینترنشنال رسیده نشان میدهد مردم معترض در شامگاه جمعه، در یکی از خیابانهای بوکان آتش روشن کردند.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، مردم روستای سرخک سنجابی، در مراسم خاکسپاری پیکر «افشین آشام» از کشتهشدگان اعتراضات سراسری در قصر شیرین (استان کرمانشاه) علیه علی خامنهای شعار دادند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند مردم کرمانشاه در مراسم چهلم رضا شهپرنیا، از کشتهشدگان اعتراضات سراسری، شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت» سر دادند.
در مهاباد، مراسم خاکسپاری شاهو خضری که روز پنجشنبه پنجم آبان در جریان اعتراضات این شهر کشته شد، با فریادهای اعتراضی و سر دادن شعار همراه بود.
ویدیوهایی از خیابانهای این شهر در شبکههای اجتماعی منتشر شد که در آنها صدای تیراندازی به گوش میرسد و معترضان در حال فرار هستند.
این اعتراضات در حالی است که جلال محمودزاده، نماینده مهاباد در مجلس، کشته شدن اسماعیل (سمکو) مولودی، جوان ٣٥ ساله را به دست نیروهای سرکوبگر تایید کرد و گفت در مراسم تشییع او «چهار نفر دیگر نیز با تیر جنگی کشته شدند که یکی از آنها، ۱۵ سال دارد».
در شهر سقز هم مراسم چهلم فریدون محمودی در گورستان آیچی با شعارها و فریادهای اعتراضی حاضران همراه شد.
فریدون محمودی، جوانی ۳۳ ساله بود که روز ۲۸ شهریور با شلیک نیروهای سرکوبگر کشته شد.
شهرهای دیگر
گروهی از شهروندان در اراک به یاد مهرشاد شهیدی و سینا ملایری، از کشتهشدگان اعتراضات اخیر، در خیابان شمع روشن کردند.
بنا به گفته یکی از نزدیکان مهرشاد شهیدی به ایراناینترنشنال، در حالی که اقوام و دوستان او قصد داشتند در رستوران محل کارش در خیابان شریعتی اراک به مناسبت تولد او شمع روشن کنند، ماموران امنیتی با بستن خیابان از ورود آنها جلوگیری کردند.
از سوی دیگر مردم روستای حمزهکلا شش پل، پس از مراسم چهلم میلاد زارع از کشتهشدگان اعتراضات سراسری در بابل، با روشن کردن آتش در مقابل مغازه او تجمع کردند.
پیش از این، ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میداد مردم این روستا در مراسم چهلم میلاد زارع فریاد «آزادی» و شعارهای اعتراضی سر دادند.
دانشجویان دانشگاه هرمزگان نیز با فریاد «اتحاد اتحاد» تجمع اعتراضی برگزار کردند.
این دانشجویان همچنین شعار «فکر نکنی امروزه، وعده ما هر روزه» سر دادند.
با ادامه سرکوب خشونتبار اعتراضات دانشجویی، ویدیوهای منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد نیروهای لباس شخصی جمعه شب دو دانشجو را از خوابگاه صدف دانشگاه جندی شاپور اهواز ربودند.
همزمان با فراخوانها برای خیزش سراسری رو روز شنبه روابط عمومی آموزش و پرورش استان اردبیل اعلام کرد که به دلیل «شیوع آنفلوآنزا» مدارس این استان روز شنبه تعطیل خواهد بود.
به گزارش رویترز، شورای امنیت سازمان ملل به درخواست آمریکا و آلبانی، روز چهارشنبه هفته آینده یک نشست غیررسمی درباره اعتراضات ایران برگزار خواهد کرد.
در نشست غیررسمی هفته آینده شورای امنیت سازمان ملل که به درخواست آمریکا و آلبانی برگزار خواهد شد، قرار است جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل و نازنین بنیادی، بازیگر و فعال حقوق بشر، سخنرانی کنند.
در متن مربوط به برگزاری این نشست که به مشاهده رویترز رسیده، آمده است: «در این نشست ادامه سرکوب زنان، دختران و اقلیتهای مذهبی و قومیتی در ایران بررسی خواهد شد. این نشست فرصتهای موجود را برای انجام یک تحقیق و تفحص معتبر و مستقل درباره نقض حقوق بشر از سوی حکومت ایران مورد بررسی قرار خواهد داد.»
این متن افزود: «این نشست همچنین ادامه استفاده غیرقانونی از قوه قهریه علیه معترضان و تلاش رژیم ایران برای تعقیب و آزار مدافعان حقوق بشر و چهرههای مخالف حکومت در خارج کشور را از طریق ربودن و کشتن آنها بررسی خواهد شد.»
از سوی دیگر، مشاور امنیت ملی آمریکا با اشاره به گزارش جاوید رحمان درباره ایران گفت: «این هفته به همراه شرکای خود به صورت فوری از طریق اقدامهای یکجانبه و چند جانبه و سازوکارهای سازمان ملل برای پاسخگو کردن ایران در ارتباط با خشونت علیه مردم خود، به ویژه علیه زنان و دختران در حال اقدام هستیم.»
رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، نیز در صفحه توییتر خود نوشت: «پیام ما به ایران ساده است: کشتار مردم خود را متوقف و از انتقال پهپادها به روسیه برای کشتن اوکراینیها خودداری کنید.»
در همین حال، استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل، جمعه در جمع خبرنگاران گفت: «مقامات ایران باید به اعتراضات به حق مردم، از جمله خواست آنها برای احترام به حقوق زنان رسیدگی کنند.»
سخنگوی دبیرکل سازمان ملل افزود: «همه مواردی را که در آنها معترضان در ایران کشته یا زخمی شدهاند، محکوم کرده و بر پاسخگو کردن عوامل آن تاکید میکنیم. از نیروهای امنیتی می خواهیم از استفاده از نیروی قهریه نامتناسب علیه معترضان خودداری کنند.»
همچنین چارلی ویمرز، نماینده سوئدی پارلمان اروپا در گفتوگو با ایراناینترنشنال، ضمن حمایت از خیزش سراسری مردم ایران گفت: «وقت آن رسیده غرب و به ویژه اروپا، فشار بر جمهوری اسلامی را تشدید کند.»
گزارشگران بدون مرز با اشاره به تحریمهای جمهوری اسلامی علیه رسانههای فارسیزبان خارج از کشور از جمله ایران اینترنشنال، تلاشهای حکومت ایران را برای ساکت کردن این رسانهها محکوم کرد.
گزارشگران بدون مرز با ابراز نگرانی از تحریم رسانههای فارسیزبان در خارج از ایران، از جمله در بریتانیا، فرانسه و آلمان، نوشت: «خبرنگاران این رسانهها اکنون از نظر قانونی نمیتوانند به ایران سفر کنند و ممکن است داراییهای شخصی آنها در ایران تحت تاثیر قرار بگیرد.»
گزارشگران بدون مرز نوشت «حمله هدفمند» جمهوری اسلامی علیه خبرنگاران رسانههای فارسیزبان خارج از کشور از جمله ایران اینترنشنال، بر خانوادههای آنها که در ایران هستند تاثیر خواهد گذاشت و اکنون در معرض خطر بیشتری قرار خواهند گرفت.
این گزارش خاطرنشان کرد که شبکه ایران اینترنشنال از آغاز خیزش سراسری مردم ایران علیه جمهوری اسلامی، موارد فزایندهای از تهدیدات مقامهای جمهوری اسلامی علیه رسانههای فارسی زبان را مستندسازی کرده است.
گزارشگران بدون مرز تحریمهای اخیر جمهوری اسلامی علیه رسانههای خارج از کشور را نشاندهنده شدت گرفتن سرکوبها علیه روزنامهنگارانی خواند که علیه جمهوری اسلامی اطلاعرسانی میکنند.
این گزارش با اشاره به گذشت بیش از یک ماه از خیزش سراسری ایران گفت: با توجه به زندانی بودن ۴۳ روزنامهنگار در ایران، این کشور بعد از چین و میانمار سومین زندان بزرگ روزنامهنگاران در جهان به شمار میآید.
جمهوری اسلامی چهارشنبه دویچه وله فارسی و رادیو بینالمللی فرانسه را در فهرست تحریمهای خود قرار داد. این تحریمها شامل منع صدور ویزا و توقیف دارایی خواهد بود.
در ۲۷ مهر نیز، وزارت خارجه جمهوری اسلامی از تحریم برخی نهادها و اشخاص در بریتانیا، از جمله ایران اینترنشنال و بیبیسی فارسی خبر داد.
در اعلامیه این وزارت آمده است: «تحریمهای یاد شده شامل ممنوعیت صدور روادید [ویزا] و عدم امکان ورود اشخاص فوق به جمهوری اسلامی ایران، توقیف اموال و دارایی آنان در قلمرو تحت صلاحیت جمهوری اسلامی ایران و انسداد حسابهای بانکی آنان در نظام مالی و بانکی جمهوری اسلامی ایران میشود.»
دلیل تحریم این نهادها و افراد «اقدامات عامدانه آنان در حمایت از تروریسم و گروههای تروریستی، ترویج و تحریک به تروریسم، خشونت و نفرت پراکنی و نقض حقوق بشر» ذکر شده است. وزارت خارجه ایران هدف از این کار را «عمل متقابل» خواند.
با آغاز اعتراضهای عمومی به دولت جمهوری اسلامی ایران، ایران اینترنشنال برنامههای عادی خود را متوقف کرد و به پوشش گسترده و زنده اعتراضها و تحولات سیاسی مربوط به آن پرداخت.
با گذشت بیش از یک ماه از اعمال محدودیتهای شدید اینترنتی در ایران، حالا اولین نشانههای تاثیر آن بر حیات کسبوکارهای آنلاین بروز کرده است.
موج این فروپاشی دیجیتال که از تعطیلی فروشگاههای آنلاین اینستاگرامی آغاز شده بود حالا پایش به کسبوکارهای بزرگتر و نامهای شناختهشدهتر حوزه فناوری اطلاعات نیز رسیده است.
ابراهیم رئیسی در دوره مناظرات سال ۱۴۰۰ اینستاگرام را ابزاری برای امرار معاش مردم توصیف کرده و تاکید کرده بود کسی به دنبال تعطیلی محل درآمد مردم نیست. اما حالا با گذشت کمی بیشتر از یک سال از آن شعارها، نه تنها این شبکه اجتماعی با بیش از ۴۴ میلیون کاربر ایرانی مسدود شده، بلکه حجم فیلترینگ اینترنتی در کشور به نقطه اوج خود رسیده است.
گزارشهایی که طی هفتههای گذشته توسط نمایندگان ارگانها و اصناف خصوصی درباره تاثیرات منفی قطع و فیلترینگ اینترنت روی زندگی و کار مردم منتشر شده نشان میدهد ابعاد اقتصادی فاجعه فعلی بسیار بزرگتر از تصور حاکمان جمهوری اسلامی است.
همین حالا اگر سراغی از فروشگاههای فعال در شبکههای اجتماعی بگیرید، خیلی از آنها یا تعطیل شدهاند یا در مرز تعطیلی قرار دارند. آنهایی که هنوز از پا درنیامدهاند به اندازهای با کاهش فروش آنلاین رو به رو شدهاند که برخیشان به دستفروشی روی آوردهاند.
به گفته فرزین فردیس، رئیس کمیسیون اقتصاد نوآوری اتاق بازرگانی تهران، طی یک ماه گذشته ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار فروشگاه اینستاگرامی فعالیت خود را متوقف کردهاند. شرکت «نوینهاب» نیز که ابزاری برای مدیریت هوشمند شبکههای اجتماعی ارائه میکند از کاهش ۹۲ درصدی سهم تولید محتوا در اینستاگرام خبر داده است.
بررسی سال گذشته وبسیارت تکراسا از فعالیت بیش از ۴۱۵ هزار فروشگاه اینترنتی بر بستر اینستاگرام خبر میداد که در مجموع برای ۴ میلیون نفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم شغل ایجاد کرده بود. حجم این بازار اجتماعی آنلاین که امکان فعالیت افراد در دورافتادهترین نقاط ایران را نیز فراهم کرده است سالانه بین ۱۸ تا ۳۲ هزار میلیارد تومان تخمین زده میشود. حالا اما میلیونها نفر در ایران در معرض از دست دادن تنها منبع درآمد خود قرار گرفتهاند.
فقط بگذارید ما کار کنیم
در کنار فروشگاههای اینستاگرامی، حالا ناقوس تعطیلی یا تعدیل نیروی کسبوکارهای حوزه فناوری اطلاعات نیز به صدا درآمده است. شرکتهای فعال در حوزه دیجیتال مارکتینگ اولین گروه آسیبدیده از این محدودیتها به حساب میآیند.فروپاشی دیجیتال؛ دومینوی تعطیلی کسبوکارهای اینترنتی
حمیدرضا امیری وحید، همبنیانگذار آژانس مارکتینگ «ترندشو» در گفتگو با سایت خبری اتاق تهران میگوید مجموعهاش که پس از تنها ۹ ماه فعالیت توانسته بود جایگاه مناسبی در بازار این حوزه پیدا کند حالا کارمندانش از کار بیکار شدهاند و این روزها برای یافتن شغلی جدید آموزش رزومهنویسی میبینند.
او همچنین از لغو کمپینهای تبلیغاتی مرتبط با جامجهانی (که این ماه برگزار میشود) خبر داده است. این کمپینها که ارزشی ۱۰ میلیارد تومانی داشته باعث شده تا این شرکت مجبور شود بین ۵۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد تومان از مبالغ پیشپرداخت را به حساب مشتریان خود برگرداند.
امیری وحید همچنین روبیکا و پلتفرمهای شبیه آن را جایگزینی برای اینستاگرام نمیداند و عقیده دارد هر تلاشی که بر بستر آنها انجام شود بازاری برای خرید و فروشش نخواهد بود. او میگوید با تداوم فیلترینگ شبکههای اجتماعی، هر کمکی برای جبران خسارت کسبوکارها صرفا حکم مُسکن را خواهد داشت.
او همچنین از مسئولین جمهوری اسلامی تنها یک خواسته دارد؛ اینکه فقط اجازه دهند کارشان را بکنند.
امین مهدوی، همبنیانگذار شرکت بازاریابی دیجیتال «الوکانتنت» نیز در صفحه توییتر خود از کاهش ۹۵ درصدی درآمدهای شرکتش خبر داده. موضوعی که باعث زیان ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومانی این مجموعه شده است.
مهدی ظهیری، بنیانگذار استارتاپ «لندین» هم چند روز پیش در توییتر خود از فروش اجباری برخی تجهیزات برای امکان ادامه حیات شرکتش خبر داده بود. او در گفتوگو با ماهنامه پیوست، مشکلات مالی ناشی از شرایط اخیر را دلیل تعطیلی فعالیت حضوری تیم خود عنوان کرده و میگوید حالا این مجموعه ۱۲ نفری باید بتواند در این شرایط سخت زنده بماند.
زیان ناشی از محدودیتهای یک ماه گذشته برای این شرکت ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان عنوان شده است.
صدای بزرگترها هم درآمده
اما همزمان با اعلام خسارات ناشی از محدودیتهای اینترنتی توسط شرکتهای کوچک، این روزها صدای کسبوکارهای بزرگتر و شناختهشدهتر نیز درآمده است. هلدینگ «هزاردستان» که مالک پلتفرمهای «کافهبازار»، «دیوار» و مسیریاب «بلد» است با انتشا بیانیهای، از تعدیل نیروی دهها نفری و احتمال تعطیلی مجموعه بلد خبر داده است.
این شرکت دلیل این تصمیمگیری را مشکلات ناشی از جذب سرمایه و امنیتیتر شدن فضای استارتاپی ایران عنوان کرده است. در بیانیه این شرکت آمده: «برخی برخوردها بهخصوص در ماههای اخیر ما را در درستی راهی که در پیش گرفته بودیم و توانایی خود در حفاظت از حقوق کاربران به شک انداخته است.»
نیک یوسفی، هنرمند و فیلمساز ایرانی که در روزهای اخیر بازداشت شده، پیش از دستگیری در حساب توییتر خود درباره استفاده از سرویسهای آنلاین ایرانی که با آدرس و مشخصات کاربران سر و کار دارند هشدار داده بود. او در رشتهتوییتی شرکت «اسنپفود» را به ارائه اطلاعات خصوصی مردم به نهادهای امنیتی متهم کرده بود که در نهایت موجب بازداشت افراد میشود.
به نظر میرسد بیانیه شرکت بلد نیز به نوعی اشاره به این موضوع دارد.
مسیریاب بلد که به دنبال فیلتر شدن اپلیکیشن «ویز» در ایران مورد استفاده قرار گرفت در برخی بیلبوردهای تبلیغاتی خود در سال ۹۸ به امکان استفاده از این برنامه در زمان قطع اینترنت اشاره کرده بود؛ مسالهای که موجب واکنش شدید کاربران علیه این شرکت شد.
افول کمپینها؛ همه به جز مهاجرت
در روزهای گذشته، عطا خلیقی، رئیس کمیسیون تجارت الکترونیک سازمان نظام صنفی رایانهای استان تهران از کاهش ۵۰ تا ۸۰ درصدی فروش کسبوکارهای اینترنتی خبر داده است. او صفحات اینستاگرامی را کانالهای عمده بازاریابی کسبوکارها میداند که حالا فیلتر شدن این شبکه اجتماعی موجب ایجاد مشکلات متعددی برای آنها شده است.
اما در همین حال گزارش هفته گذشته آژانس دیجیتال «دیما» درباره تاثیر اختلالات اخیر اینترنت بر تبلیغات آنلاین نشان میدهد کمپینهای پیامکی با موضوع مهاجرت تنها کمپینهای تبلیغاتی بودند که برخلاف سایر حوزهها طی یک ماه اخیر با رشد انتشار مواجه شدهاند؛ مسئلهای که نشان از وضعیت فاجعهآمیز مدیریت کشور دارد.
این گزارش همچنین نشان میدهد کمپینهای مرتبط با سرویس تبلیغاتی گوگل کاهش ترافیک ۸۰ درصدی را تجربه میکنند.
حمایت حکومتی: به نام کسبوکارها، به کام صداوسیما
تقریبا تمام مسئولان تصمیمگیر حکومتی در هفتههای گذشته از افزایش محدودیتهای اینترنت و سرکوب دیجیتال حمایت کردهاند. غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل با حمایت از مسدودسازی اینستاگرام و واتساپ، ناامنی امروز جامعه را به گردن کسانی انداخته که به گفته او برای این پلتفرمها «فرش قرمز» پهن کردند.
نظام جمهوری اسلامی در حال حاضر دو سیاست همزمان را در مدیریت فضای آشفته آنلاین اجرا میکند: اول ادامه محدودیتهای فعلی اینترنت و سیاست دوم، اجبار مردم به استفاده از پلتفرمهای داخلی مانند روبیکا و سایر پیامرسانهای مشابه.
در همین حال، امیرحسین اسدی، مدیرکل دفتر خدمات کسبوکار وزارت صنعت، معدن و تجارت از طراحی بسته ۲ هزار میلیارد تومانی حمایتی از کسبوکارها خبر داده است که نه به صورت نقدی، بلکه تنها در قالب تبلیغات آن هم در صداوسیما و پلتفرمهای داخلی امکان استفاده دارد.
به گفته او قرار است هزار میلیارد تومان از این بسته، به تبلیغات در صداوسیما اختصاص پیدا کند.
با همه اینها، با گذشت هر روز امید برای رفع فیلتر شبکههای اجتماعی و پیامرسانهای محبوب در بین مردم کمتر میشود. بهروز محبی، نماینده مردم شهرستان سبزوار در مجلس شورای اسلامی در اظهارنظری در این رابطه گفته است: «صریحا میگویم که قطعا حاکمیت، واتساپ و اینستاگرام را رفع فیلتر نخواهد کرد. انشاالله مردم به روبیکا اقبال نشان خواهند داد چون امنیت کشور مطرح است.»
عیسی زارعپور، وزیر منفعل ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز رفع فیلتر اپلیکیشنهای یاد شده را تصمیمی امنیتی خوانده که مسئولیت آن بر عهده شورای عالی امنیت ملی است؛ همان شواریی که در مواقع حساس کشور دستور سرکوب حداکثری را به نیروهای وفادار به نظام اعلام میکند.
وبسایت خبری «اینترسپت» آمریکا به اسناد داخلی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی (رگولاتوری) دست یافته که نشان میدهد جمهوری اسلامی با کمک ابزاری به نام «سیام»، تلفن همراه معترضان و مخالفان خود را ردگیری و کنترل میکند.
سیام یک سامانه رایانهای با حدود ۴۰ ویژگی جاسوسی است که در لایهای از شبکههای تلفن همراه در ایران کار میکند و به شرکتهای اپراتور اجازه میدهد مجموعه گستردهای از فرمانهای از راه دور را برای تغییر، اختلال و نظارت بر رفتار مشتریان اجرا کنند.
این ابزار قادر است سرعت اینترنت دستگاه تلفن فرد را کُند یا قطع کند، رمزگذاری تماسهای تلفنی را بشکند، حرکت افراد یا گروهها را ردیابی کند و دادههایی درباره ارتباط تلفنی افراد را بین یکدیگر فهرست کند.
گری میلر، کارشناس سازمان «سیتیزن لب» در دانشگاه تورنتو به اینترسپت میگوید: «سیام میتواند کنترل کند که آیا کاربران امکان ارتباط دارند و اگر آری، کجا، کِی و چگونه. از این لحاظ این سیستم فقط برای نظارت نیست و سیستمی برای سرکوب و کنترل برای محدود کردن ظرفیت کاربران در زمینه اعتراض یا مخالفت است.»
در بخشی از دفترچه راهنمای سیام که به دو زبان فارسی و انگلیسی تهیه شده است، آمده: «بر اساس قوانین و مقررات سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، تمامی شرکتهای اپراتور میبایست به این سازمان دسترسی مستقیم به اطلاعات مشتریان را که در سیستمشان آمده، فراهم کنند.»
اینترسپت این اطلاعات را از مجموعهای از اسناد داخلی شرکت «آرینتل» به دست آورده که شامل آرشیوی از ایمیلها و اسناد مختلف در سالهای گذشته است و در اختیار کارکنان آرینتل، شرکتهای پیمانکار و کارمندان دولت جمهوری اسلامی قرار داشته.
اطلاعات یاد شده را فردی که مدعی هک کردن شرکت آرینتل شده در اختیار این وبسایت قرار داده است.
کارشناسان عقیده دارند سیام خطری مستقیم علیه معترضان ضد حکومت ایجاد میکند.
یکی از ویژگیهای سیام به نهادهای حکومتی اجازه میدهد دسترسی یک شماره تلفن از روی شبکههای ۴G (نسل چهار) و ۳G (نسل سه) به شبکه ۲G (نسل دو) که شبکهای قدیمی، منسوخ و آسیبپذیر است محدود شود. این کار باعث میشود تلفن هوشمند فرد در عمل بدون استفاده شده، تقریبا از اینترنت قطع شود و تماسها و پیامکهایش به شیوه سادهتری قابلیت ردگیری پیدا کند.
گری میلر در این رابطه میگوید فردی که دسترسی شبکه تلفن همراهش به ۲G منتقل میشود ممکن است تصور کند تلفنش خوب آنتن نمیدهد یا شبکه شلوغ است.
سیام همچنین میتواند با یک کلیک، دسترسی به اینترنت کاربر را به طور کامل قطع کرده یا امکان دریافت تماس تلفنی را غیرفعال کند.
یکی دیگر از کارکردهای سیام، امکان ارائه فهرستی از تلفنهای همراه متصل به یک برج مخابراتی است. این کار باعث میشود حکومت شمارههای تلفن و شناسههای یکتای دستگاههای همراه متصل به یک برج را استخراج کرده و آنها را ردگیری کند.
نیروهای امنیتی اصولا از این روش برای ارسال پیامکهای هشدار گروهی به معترضان خیابانی استفاده میکنند.
به گفته اینترسپت، سامانه سیام به جمهوری اسلامی اجازه میدهد اطلاعات خصوصی بیشماری را از یک کاربر تلفن همراه جمعآوری کند. این اطلاعات شامل مکانهایی میشود که فرد به آنها رفتوآمد داشته، افرادی که با آنها در تماس بوده، نشانی او، اطلاعات کارفرما، شماره شناسنامه، نام پدر، نام شبکههای وایفای متصل شده و آیپیهای کاربر.
گری میلر عقیده دارد تقاضاها و دسترسیهای سازمان تنظیم مقررات بسیار فراتر از موارد رایج و قانونی مربوط به ردگیری مشتریان در کشورهای غیرسرکوبگر است.
به گفته او، دادههای جمعآوری شده به وسیله سامانه سیام به سازمان تنظیم مقررات اجازه میدهد یک «شبکه اجتماعی از کاربر بر اساس ارتباطاتش با سایرین» ایجاد کند.
دفترچه راهنمای فارسی سامانه سیام از سوی «اداره کل امنیت سیستمهای ارتباطی»، از زیرمجموعههای سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، تهیه شده است.
حمید فتاحی، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل فعلی شرکت ارتباطات زیرساخت (که تامینکننده اصلی پهنای باند اینترنت در ایران است)، بین سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۷، سرپرست اداره کل امنیت سیستمهای ارتباطی بوده است.
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده آمریکا قرار دارد.