دولت جو بایدن پیش از مذاکرات هسته‌ای بخشی از تحریم‌های ایران را مخفیانه لغو کرد

وزیر خارجه آمریکا، روز جمعه، در کنفرانس «رویترز نکست» گفت که ایالات متحده اجازه نخواهد داد ایران در حالی که به پیشبرد برنامه خود ادامه می‌دهد، روند مذاکرات را به تعویق بیندازد.

بلینکن هشدار داد در صورت شکست دیپلماسی در قبال برجام، آمریکا گزینه‌های دیگری را دنبال خواهد کرد.

او افزود: «آنچه در دو روز گذشته شاهد بودیم این بود که به نظر نمی‌رسد ایران در حال حاضر در مورد انجام کارهای لازم جهت احیای برجام جدی باشد، به همین خاطر ما این دور از مذاکرات در وین را به پایان رساندیم.»

وزیر خارجه آمریکا در ادامه گفت آمریکا با شرکای خود با دقت مشورت خواهد کرد تا مشخص شود که «آیا ایران علاقه‌ای به تعامل جدی در مذاکرات دارد یا خیر.»

در حالی که روز جمعه مقام‌های اروپایی از خواسته‌های دولت جدید ایران ابراز ناراحتی کردند، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا برای احیای برجام تا هفته آینده متوقف شد.

پس از اعلام توقف هفتمین دور مذاکرات وین، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که هیات مذاکره‌کننده جدید ایران با پیشنهادهای سازنده به وین نیامده بود.

او افزود در شش دور اول مذاکرات با حضور هیات دولت حسن روحانی پیشرفت‌هایی حاصل شد و راه‌حل‌های خلاقانه‌ای برای سخت‌ترین مسائل یافتند اما رویکرد هیات جدید ایران در هفته‌ای که گذشت، تلاش برای حل مسائل باقی مانده نبود.

جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، نیز در نشست خبری روز جمعه تاکید کرد که رویکرد ایران در مذاکرات هفته جاری در وین، حل و فصل مسائل هسته‌ای نبود. او افزود اگر ایران متعهد بود راه حلی می‌توانست در دسترس باشد.

امانوئل مکرون، رییس جمهوری فرانسه، روز جمعه در دوبی به خبرنگاران گفت: به نظر می‌رسد دور فعلی مذاکرات هسته‌ای با ایران در وین موفق نبود و مواضع تغییری نکرد و «به احتمال زیاد، این مذاکرات در کوتاه‌مدت ادامه پیدا نمی‌کند.»

همزمان دیپلمات‌های بریتانیا، آلمان و فرانسه که در مذاکرات وین شرکت داشتند در بیانیه‌ای اعلام کردند که پس از بررسی پیشنهادهای جدید ایران ناامید و نگران شده‌اند؛ چرا که ایران تقریبا از تمام توافقاتی که پس از ماه‌ها دشواری ایجاد شده بود عقب‌نشینی کرده و خواستار تغییرات عمده شده است.

دیپلمات‌های این سه کشور در بیانیه خود یادآور شده‌اند که ایران بیش از پنج ماه مذاکرات را قطع کرد، برنامه هسته‌ای خود را به سرعت پیش برد و پیشرفت دیپلماتیک را عقب انداخت.

از جزییات پیشنهادهای ایران گزارشی منتشر نشده اما به نوشته دیپلمات‌های سه کشور اروپایی، «روشن نیست بر اساس پیش‌نویس‌های ایران، چگونه می‌توان این شکاف‌های جدید را در یک چارچوب زمانی منطقی پر کرد».

این دیپلمات‌ها گفته‌اند این موضوع در نشست هفته آینده مشخص خواهد شد.

از سوی دیگر اسکای‌نیوز عربی نیز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داده است که دو سند پیشنهادی ایران با برجام همخوانی ندارد.

به گزارش خبرنگار ایران‌اینترنشنال، ایران خواستار لغو همه تحریم‌هایی شده که پس از توافق برجام در حوزه‌های مختلف وضع شده است.

دیپلمات‌های سه کشور اروپایی در بیانیه خود اعلام کرده‌اند دولت‌هایشان «به طور کامل به راه رو به جلوی دیپلماتیک متعهدند، اما زمان در حال اتمام است».

نخستین دور مذاکرات اتمی در دولت ابراهیم رئیسی و هفتمین دور مذاکرات در وین برای احیای برجام در وین عصر جمعه پایان یافت و علی باقری کنی، معاون وزیر خارجه و رییس تیم مذاکره‌کننده ایران، اعلام کرد که قرار شده هیات‌های گروه ۱+۴ پس از مشورت با مقامات کشورهای خود درباره دو پیشنهاد ایران هفته آینده به وین بازگردند تا مذاکرات از سر گرفته شود.

او که روز پنجشنبه گفته بود پیشنهادهای جمهوری اسلامی در قالب دو سند «لغو تحریم‌ها» و «مسائل هسته‌ای» به طرف‌های مذاکره تحویل شده، روز جمعه گفت ایران پیشنهاد سومی نیز برای راستی‌آزمایی لغو تحریم‌ها دارد که به محض پذیرش دو پیشنهاد اول ارائه خواهد شد.

ساعاتی پیش از پایان مذاکرات و سخنان دیپلمات‌های غربی درباره ناامید کننده بودن پیشنهادات ایران، مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی با انتقاد از طرف‌های غربی آنان را «مسئول کند بودن مذاکرات» دانسته بودند.

یک روز پیشتر آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، با اشاره به اینکه ایران هنوز هم فرصت دارد تا تغییر مسیر بدهد، گفته بود اقدامات و لفاظی‌های اخیر ایران جای چندانی برای خوش‌بینی نگذاشته است.

رسانه‌های لبنان روز جمعه تصویر متن کوتاه استعفانامه قرداحی خطاب به رییس جمهور و نخست وزیر این کشور را منتشر کردند که در آن نوشته بود «به خاطر مصلحت عمومی» از مقام خود استعفا می‌دهد.

او ساعاتی بعد در نشستی خبری بار دیگر بر «منافع عمومی» تاکید کرد و گفت نمی‌خواهد باعث آسیب به لبنان و شهروندان این کشور که ساکن عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس هستند بشود.

ماه گذشته ویدیویی از جورج قرداحی منتشر شد که در آن به عربستان سعودی و همچنین امارات متحده عربی می‌تاخت و از شبه نظامیان حوثی مورد حمایت ایران دفاع می‌کرد.

در پی انتشار این سخنان، عربستان سعودی هفتم آبان دستور اخراج سفیر لبنان از خاک این کشور و ممنوعیت واردات کالا از لبنان را صادر کرد. بحرین نیز از سفیر لبنان خواست این کشور را ترک کند.

چند کشور دیگر حاشیه خلیج فارس نیز سفیران خود را برای رایزنی از بیروت فراخواندند یا دست به اقدامات اعتراضی دیگر زدند.

پس از آن نجیب میقاتی، نخست وزیر لبنان، اعلام کرد که از جورج قرداحی خواسته است منافع ملی را در اولویت قرار دهد و «تصمیم درستی را برای اصلاح روابط اعراب با لبنان اتخاذ کند».

قرداحی پیش از این گفته بود به خاطر این ویدیو استعفا نخواهد کرد. حزب‌الله لبنان نیز از اظهارات قرداحی تمجید کرده بود.

در این مدت مقام‌های عربستان سعودی، از جمله وزیر خارجه آن کشور، تاکید کرده بودند که موضوع فراتر از اظهارات یک وزیر است و در واقع میزان سلطه حزب‌الله بر لبنان را نشان می‌دهد.

سعد حریری، نخست وزیر پیشین لبنان، نیز حزب‌الله را مسئول شکاف در روابط دیپلماتیک لبنان با عربستان سعودی و دیگر کشورهای عربی دانسته بود.

فایننشال تایمز در گزارشی که شامگاه پنجشنبه ۱۱ آذر منتشر شد از اقدامات اخیر به عنوان نشانه تغییر رویکرد دولت بایدن در قبال ریاض، به‌ویژه در حوزه انرژی و اقتصاد یاد کرده است.

در ماه‌های اخیر قیمت نفت در بازارهای جهانی، از جمله به دلیل میزان عرضه، افزایش یافته بود و دولت بایدن به دلیل افزایش تورم در آمریکا با انتقادهایی روبه‌رو بود.

بایدن در دوران کارزار انتخابات ریاست جمهوری انتقادهای متعددی از عربستان سعودی مطرح کرده و با وعده بازبینی روابط با ریاض وارد کاخ سفید شد.

او همچنین تاکید کرده بود برخلاف دونالد ترامپ، به جای محمد بن‌ سلمان، ولیعهد، با شخص ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، سر و کار خواهد داشت.

به‌نوشته فایننشال تایمز، کم‌اعتنایی بایدن به ولیعهد سعودی موجب آزردگی ریاض شد اما طی ماه‌های گذشته تغییراتی در رویکرد واشینگتن نسبت به ریاض پدید آمد.

این نشریه به نقل از تحلیلگران یادآور شده که مقام‌های دولت بایدن دریافتند برای تحقق بسیاری از سیاست‌هایشان، از مسائل مهم خاورمیانه گرفته تا موضوعاتی همچون تغییرات اقلیمی و بازار انرژی، تعامل با ریاض ضروری است.

در ماه‌های اخیر عربستان سعودی با افزایش سقف تولید نفت در اوپک و اوپک‌پلاس مخالفت می‌کرد و تصمیم روز پنجشنبه (۱۱ آذر) اوپک‌پلاس برای افزایش چهارصدهزار بشکه‌ای تولید روزانه موجب تعجب شد.

به نوشته فایننشال تایمز، بازار نفت انتظار داشت که اوپک‌پلاس برای جبران کاهش حدود ۲۰ درصدی بهای نفت، اقدام دیگری بکند. این نشریه به نقل از کارشناسان این تصمیم اوپک را «برد بزرگی» برای آمریکا خواند.

بنابر همین گزارش، جلسه اوپک پس از هفته‌ها فشار کاخ سفید که خواستار افزایش تولید برای کاهش قیمت‌ شده بود برگزار می‌شد.

طی هفته گذشته بهای نفت به بیش از دو برابر در ۱۲ ماه گذشته رسید و به هراس از تورم روبه‌افزایش در ایالات متحده دامن زد.

حدود یک ماه و نیم پیش و پس از آنکه درخواست آمریکا از اوپک برای افزایش تولید رد شد، جو بایدن برای پایین آوردن قیمت سوخت در ایالات متحده دستور بزرگ‌ترین برداشت نفت از ذخایر اضطراری را صادر کرد.

مقام‌های نفتی در عربستان سعودی تاکید کرده‌اند که اقدام اوپک برای افزایش تولید اقدامی سیاسی نیست و تنها به ارزیابی از بازار نفت مرتبط است.

به‌نوشته فایننشال تایمز، سفر هیات آمریکایی به ریاض چند روز پیش صورت گرفت و این هیات با مقام‌های اقتصادی و انرژی عربستان سعودی دیدار کرد.

بنابر همین گزارش، واشینگتن این دیدارها را «بسیار خوب» توصیف کرد اما با این تاکید که در جریان تلاش برای بهبود مناسبات بین دو کشور، داد و ستدی در حوزه اقتصاد و انرژی صورت نگرفت.

عاموس هوخشتاین، مشاور ارشد وزارت خارجه آمریکا در امور امنیت انرژی، پیش از جلسه اوپک در روز پنجشنبه، دیدارهایی طولانی با عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، داشت.

پس از اعلام تصمیم اوپک نیز کاخ سفید از تصمیم عربستان سعودی برای افزایش تولید نفت استقبال کرد و جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، از همکاری نزدیک واشینگتن با عربستان سعودی، امارات متحده عربی و دیگر تولیدکنندگان اوپک در هفته‌های اخیر خبر داد.

جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی دولت بایدن، حدود دو ماه پیش با ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، دیدار کرده بود. جان کری، نماینده دولت بایدن در امور اقلیمی، نیز یک هفته پیش از آغاز نشست اقلیمی گلاسکو با محمد بن‌ سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، دیدار کرد.

در هفته‌های گذشته شماری از کارشناسان در تبیین افت قیمت نفت از جمله به هراس اقتصاد جهانی از پیامدهای احتمالی شیوع اومیکرون، سویه جدید کرونا، اشاره می‌کردند؛ با این حال به نوشته فایننشال تایمز، تحلیلگران بر این باورند که اکنون نگرانی‌های ژئوپولتیک پیشی گرفته است.

به‌گفته یک مقام مشاور در حوزه انرژی، مسائلی بزرگ‌تر از اومیکرون در نشست روز پنجشنبه اوپک دخیل بود.

احمد علم الهدی، نماینده خامنه‌ای در خراسان رضوی، روز جمعه ۱۲ آذرماه معترضان را «مزدور دشمن» خواند و گفت: «دشمنان مزدوران خود را با کوکتل مولوتوف به میان مردم فرستادند.»

او افزود: «مردم اصفهان برای نان و آب مقابل انقلاب نمی‌ایستند.»
محمد سعیدی، نماینده خامنه‌ای در قم، هم ضمن بیان اینکه حوادث اخیر اصفهان سبب بی‌آبرویی آمریکا شد، گفت «بحران آب، رمز آشوب و فتنه دشمنان کینه‌توز» است. او در ادامه، اعتراض به بی‌آبی را آشوبی خوانده که دشمنان به راه انداختند تا در «میز مذاکره ایران را مجبور کنند از حق خود کوتاه بیاید.»
مجتبی میردامادی، امام جمعه اصفهان، با اشاره به اعتراضات هفته گذشته این شهر گفت: «نیروی انتظامی عاشقانه جلوی کسانی که قصد دارند آشوب راه بیاندازند را گرفته و اجازه نمی‌دهد کسی امنیت کشور را به خطر بیندازد.»
این در حالی است که گزارش‌ها از اصفهان حکایت از حکومت نظامی در حاشیه زاینده‌رود، حضور گسترده ماموران امنیتی در سطح شهر و کاهش سرعت اینترنت و اختلال در تماس تلفنی دارد.

تصاویر منتشرشده حاکی از حضور سنگین خودروهای یگان ویژه و موتورسواران نیروهای امنیتی است.
ائمه جمعه بیرجند و ورامین هم اعتراضات را «توطئه دشمنان» خواندند که خنثی شد.
کاظم نورمفیدی، نماینده خامنه‌ای در استان گلستان، نیز اعتراضات اصفهان را «آشوب خیابانی» نام نهاد و آن را کار «برخی از شبکه‌های معاند با کمک برخی افراد فریب خورده» دانست.

حسن دهشیری، امام جمعه اردستان هم معترضان اصفهان را «عده‌ای معاند و آشوب‌طلب» خواند که اقدام به خرابکاری و درگیری کردند.