کشورهای گروه پیگیری پرونده سرنگونی هواپیمای اوکراینی: علیه ایران اقدام قانونی می‌کنیم

این سه نفر که آربری را پس از تعقیب با ضرب گلوله کشته بودند با حکم حبس ابد روبرو شدند و قاضی درباره نحوه اجرای این احکام اعلام نظر خواهد کرد.

رای هیات منصفه استقبال خانواده آربری و فعالان حقوق سیاهپوستان را به همراه داشت.

جو بایدن، رییس‌جمهوری آمریکا، در واکنش به محکومیت سه نفر در قتل احمد آربری در بیانیه‌ای نوشت: «کشتن احمد آربری یادآوری فاجعه‌باری بود نسبت به اینکه برای مبارزه با نژادپرستی در این کشور چه راه طولانی در پیش داریم.»

بایدن خاطرنشان کرد که حکم هیات منصفه تضمین کرد که مرتکبان این جنایت تنبیه خواهند شد.

نماینده آمریکا در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در بیانیه‌ای هشدار داد که ادامه تشدید تنش‌های هسته‌ای از سوی ایران، ایالات متحده را از بازگشت به برجام دورتر می‌کند.

این بیانیه همچنین تاکید کرد که در صورت از سرگیری پایبندی ایران به تمام تعهداتش، آمریکا آماده است تا تمامی تحریم‌های مغایر با برجام را لغو کند.

نماینده آمریکا در شورای حکام با اشاره به تلاش‌های مبتنی بر حسن نیت آژانس در کمک به حل و فصل نگرانی‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران، از اینکه جمهوری اسلامی به طور کامل به تعهدات خود در ارتباط با امکان بازرسی از تاسیسات خود پایبند نبوده ابراز تاسف کرد.

این بیانیه از مدیرکل آژانس خواست به تلاش‌های خود برای نصب دوربین‌های جایگزین در تاسیسات کرج ادامه دهد و از او خواست پس از به توافق رسیدن با تهران در این مورد، جزییات را به اطلاع شورای حکام برساند.

ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، نیز در نشست خبری خود گفت که شکست ایران در همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی «نشانه بدی» درباره جدیت جمهوری اسلامی برای به نتیجه رسیدن موفقیت‌آمیز مذاکرات وین است.

در همین حال، کنت مکنزی، فرماندە ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، به نشریه تایم گفت در صورت شکست مذاکرات اتمی ایران، نیروهایش برای گزینه نظامی آماده‌اند.

از سوی دیگر، بریتانیا، فرانسه و آلمان در بیانیه‌ای مشترک در شورای حکام درباره «تشدید تنش‌‌های سیستماتیک هسته‌ای» توسط ایران ابراز نگرانی کردند و گفتند غنی‌سازی ۲۰ و ۶۰ درصدی اورانیوم توسط ایران توجیه غیرنظامی ندارد.

این بیانیه از ایران خواست فورا دسترسی آژانس را به تاسیسات کرج فراهم کند تا این سازمان بتواند فعالیت‌های این سایت را راستی‌آزمایی کرده و دوربین‌های جایگزین را نصب کند.

سه کشور اروپایی همچنین از ایران خواستند درباره محل واحدهای مفقود شده ثبت اطلاعات آژانس توضیح دهد.

این سه کشور در بیانیه خود خاطرنشان کردند: «فعالیت‌های تحقیق و توسعه ایران و استفاده گسترده این کشور از سانتریفیوژهای پیشرفته، توانایی‌های غنی‌سازی آنها را به صورت دائم تقویت کرده است. این به آن معناست که تنش‌آفرینی‌های مداوم ایران به صورت برگشت‌ناپذیری ارزش‌های ضد گسترش سلاح‌های هسته‌ای مندرج در برجام را پایین می‌آورد.»

این بیانیه با اشاره به اینکه سه‌کشور اروپایی همچنان معتقدند که امکان احیای برجام و بازگشت طرفین به انجام تعهدات خود وجود دارد، از ایران خواستند از فرصت موجود برای رسیدن به توافق استفاده کند.

اتحادیه اروپا نیز در بیانیه‌ای در شورای حکام نگرانی عمیق خود را از بی‌نتیجه بودن سفر گروسی به تهران، عدم پیشرفت در دسترسی آژانس به تاسیسات کرج و نیز رسیدگی به پرسش‌های هسته‌ای باقی‌مانده اعلام کرد و نوشت: «صریحا از ایران می‌خواهیم بدون تاخیر بیشتر با آژانس تعامل سازنده داشته باشد»

در همین حال، دفتر نمایندگی دائم روسیه در سازمان های بین‌المللی در وین اعلام کرد که نماینده این کشور در شورای حکام گفت که روسیه برای تلاش مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی جهت جلوگیری از ایجاد شرایط بحرانی در تعامل با ایران ارزش قائل است و از قصد او برای ادامه همکاری با این کشور حمایت می‌کند.

نشست «‌دادخواهی بدون پشتیبان» با حضور برخی از اعضای انجمن خانواده‌های جان‌باختگان و صاحب‌نظران در زمینه‌های نظامی و امنیت هوانوردی برگزار شد و در آن گزارشی ارائه شد که بر عمدی بودن این حمله تاکید می‌کرد.

انجمن خانواده‌ها در گزارش خود از دلایل سرنگونی هواپیما با اشاره به باز گذاشتن عمدی فضای پروازی ایران در شب حمله به پایگاه عین‌الاسد، تاکید کردند که این اقدام با هدف ایجاد سپر انسانی انجام شده بود.

در این گزارش آمده که برخی وسائل الکترونیکی جان‌باختگان به صورت سیستماتیک تخریب شده‌اند و تخریب آنها ارتباطی به سرنگونی نداشته است.

بنابر این گزارش، مقام‌های سپاه پاسداران مطمئن شده بودند که در پرواز هواپیمای اوکراینی هیچ فردی با پاسپورت آمریکایی سوار نشده باشد.

در بند دیگری از گزارش با اشاره به این که اپراتور پدافند فردی با تجربه در زمینه شناخت موشک‌های کوتاه‌برد بوده، اشتباه گرفتن هواپیمای مسافربری با موشک بی‌پایه اعلام شده است.

100%

در این گزارش با اشاره به این که سایر پرواز‌هایی که زودتر از هواپیمای اوکراینی حرکت کرده بودند در مسیر مشابه با سرعت مشابه حرکت کرده بودند این ادعا که هواپیمای اوکراینی تنها پروازی بوده که اشتباها به عنوان «‌هدف متخاصم» شناسایی شده، زیر سوال رفته است.

درخواست از جامعه جامعه جهانی برای اقدام قاطع

اسماعیلیون در این نشست واکنش‌های بین‌المللی به ایران درباره سرنگونی هواپیما را آسان‌گیرانه خواند و گفت ما خواهان واکنشی قاطع به ایران هستیم.

او از کانادا و جامعه بین‌المللی خواست کلیت سپاه پاسداران را به عنوان گروه تروریستی به رسمیت بشناسد.

سخنگوی انجمن خانواده‌های جان‌باختگان با اشاره به کارشکنی ایران گفت: «ما خواهان انتشار کامل محتوای جعبه سیاه هواپیما و محتوای جعبه سیاه سامانه تور‌ ام ۱ هستیم.»

در این نشست جواد سلیمانی، مسئول کمیته حقیق‌یاب انجمن خانواده‌های جان‌باختگان، نیز با اشاره به اظهارات جواد ظریف، وزیر خارجه پیشین جمهوری اسلامی که گفته بود امکان دارد حمله به هواپیما عمدی باشد و همچنین اشاره به اظهارات یک مقام بلند‌پایه بر عمدی بودن این حمله تاکید کرد.

او در پاسخ به سوالی درباره این که چه کسی را مسئول حمله می‌داند، گفت که از نظر او علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی مسئول اصلی حمله است.

گروسی روز چهارشنبه سوم آذر در کنفرانس خبری خود پس از نشست شورای حکام آژانس در وین، به خبرنگار ایران‌اینترنشنال گفت اصلا در مورد این مساله با مقامات ایران صحبتی نداشته و اشاره اسلامی احتمالا به گزارش‌های قبلی آژانس بوده است.

اسلامی روز سه‌شنبه در یک کنفرانس خبری در تهران گفته بود: «مطلب مهمی که آقای گروسی چندین بار در ملاقات و گفت‌وگوها گفتند این است که هیچ انحرافی در برنامه‌های هسته‌ای ایران مشاهده نکردند و ایران طبق معاهدات و ضوابط، فعالیت‌های هسته‌ای‌اش در حال انجام است.»

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنین در نشست خبری خود گفت که زمان برای دستیابی به یک توافق با هدف پایان دادن به بن‌بست به وجود آمده درباره تاسیسات کرج رو به پایان است.

او تاکید کرد: «ما به نقطه‌ای نزدیک شده‌ایم که قادر نیستم تداوم آگاهی [درباره این تاسیسات] را تضمین کنم.»

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ایران در پی آن است دوربین‌های نظارتی خود را که در حمله اخیر در تاسیسات هسته‌ای کرج آسیب دید، دوباره در این تاسیسات نصب کند.

مدیرکل آژانس با این حال از تداوم گفت‌وگو با ایران خبر داد و گفت: «از رسیدن به درک متقابل با ایران کوتاه نخواهم آمد.»

بی‌نتیجه بودن مذاکرات در ایران

گروسی همچنین روز چهارشنبه سوم آذر در سخنرانی خود در نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مذاکراتش در سفر خود به تهران را «بی‌نتیجه» توصیف کرد، اما گفت به مذاکره با ایران برای رسیدن به یک درک متقابل ادامه خواهد داد.

مدیرکل آژانس به دیدار و گفت‌وگوی خود با رییس سازمان انرژی اتمی ایران و حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «علی‌رغم تلاش‌های من، این مذاکرات و رایزنی‌های گسترده برای رسیدگی به مسائل پادمانی باقی‌مانده ایران که در دو گزارش به تفصیل شرح داده شد، بی‌نتیجه ماند.»

اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای در شورای حکام نگرانی عمیق خود را از بی‌نتیجه بودن سفر گروسی به تهران، عدم پیشرفت در دسترسی آژانس به تاسیسات کرج و نیز رسیدگی به پرسش‌های هسته‌ای باقی‌مانده اعلام کرد و نوشت: «صریحا از ایران می‌خواهیم بدون تاخیر بیشتر با آژانس تعامل سازنده داشته باشد»

با این حال، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران گفت: «با توجه به فشردگی این سفر و ضیق وقت، طرفین ضمن توافق بر روی کلیات موضوعات موردنظر، موافقت کردند رایزنی‌ها را برای تکمیل چارچوب و جزییات تداوم همکاری‌ها همچنان ادامه دهند.»

حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران هم در گفت‌وگو با همتای چینی خود گفت امکان دسترسی سریع به توافق در مذاکرات وین وجود دارد. او افزود در سفر مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی توافق اصولی برای حل مشکلات فنی با آژانس حاصل شده است و پیگیر صدور بیانیه مشترک در نخستین فرصت ممکن هستیم.

او در سخنرانی خود در نشست همچنین به سفر قبلی خود به تهران اشاره کرد و گفت: «برخلاف توافق صورت گرفته بین آژانس و ایران در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۱، عدم دسترسی به کارگاه کرج (مجتمع تسا) باعث شده که بازگرداندن نظارت و بازرسی بر تمامی تاسیسات و مکان‌های ایران در رابطه با برجام نتواند تکمیل باشد.»

مدیرکل آژانس تاکید کرد: «این به طور جدی بر توانایی آژانس برای بازگرداندن تداوم آگاهی از تاسیسات [کرج] تاثیر می‌گذارد؛ موضوعی که به طور گسترده در رابطه با بازگشت به برجام ضروری شناخته شده است.»

گروسی همچنین به گزارش خود از تلاش‌های آژانس برای دریافت پاسخ در زمینه پرسش‌های باقی‌مانده از ایران اشاره کرد و گفت: «وجود ذرات متعدد اورانیوم با منشا انسانی در سه نقطه در ایران که به آژانس اعلام نشده و همچنین وجود ذرات تغییریافته ایزوتوپی در یکی از این مکان‌ها، نشانه روشنی است که مواد و/یا تجهیزات آلوده به مواد هسته‌ای در این مکان‌ها وجود داشته است.»

او همچنین بار دیگر از «بازرسی‌های فیزیکی بیش از حد تهاجمی» بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از سوی مقام‌های امنیتی در تاسیسات اتمی ایران انتقاد کرد و گفت نگران این موضوع است.

گروسی ادامه داد: «من دوباره از ایران می‌خواهم که اقدامات فوری برای اصلاح وضعیت انجام دهد و رویه‌های امنیتی در تاسیسات هسته‌ای را به شیوه‌ای مطابق با رویه‌های امنیتی پذیرفته شده بین‌المللی و تعهدات قانونی ایران در رابطه با امتیازات و مصونیت‌های آژانس و بازرسان آن اجرا کند.»

کمی پیش از آن، روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال خبر داده بود که گروسی بدون توافق درباره بازرسی آژانس از تاسیسات کرج، ایران را ترک کرده است.

وال‌استریت ژورنال به نقل از دو دیپلمات گزارش داد در جریان سفر مدیرکل آژانس به تهران، ایران دسترسی به تاسیسات کرج را به کنار گذاشته شدن بخش‌هایی از تحقیق آژانس درباره کشف مواد هسته‌ای اعلام نشده، مشروط کرد. اما گروسی این شرط ایران را نپذیرفته است.

مالی در این گفت‌وگو افزود: «اگر آنان [مقام‌های جمهوری اسلامی] تصمیم بگیرند به توافق بازنگردند، بدون تردید ما باید دیگر ابزارها، دیپلماتیک و سایر ابزارها را برای مقابله با جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران بررسی کنیم.»

نماینده ویژه وزارت خارجه آمریکا توضیحات بیشتری درباره گزینه‌های غیردیپلماتیک آمریکا ارائه نکرد اما با اشاره غیرمستقیم به گزینه نظامی علیه جمهوری اسلامی ادامه داد: «گزینه‌هایی که آمریکا در اختیار دارد، برای همه شناخته‌شده است.»

همزمان، کنت مکنزی، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهای تحت امر او در صورت شکست مذاکرات هسته‌ای ایران، برای گزینه احتمالی نظامی آماده‌اند.

او روز چهارشنبه سوم آذر به نشریه تایم گفت: «رییس جمهوری ما گفته است که آنان [ایران] سلاح اتمی نخواهند داشت. دیپلمات‌ها در این زمینه ابتکار را در دست دارند، اما فرماندهی مرکزی همیشه برنامه‌های مختلفی دارد که اگر تصمیم گرفته شود می‌‌توانیم آنها را اجرا کنیم.»

همچنین رابرت مالی در گفت‌وگوی خود با ان‌پی‌آر اضافه کرد: «اگر آنان [جمهوری اسلامی] مذاکرات را به درازا بکشانند و همزمان سرعت برنامه هسته‌ای خود را افزایش دهند، باید به این پرسش پاسخ بدهند که آیا واقعا خواهان بازگشت به توافق‌اند؟»

این مقام بلندپایه آمریکایی که خود در مذاکرات برجام در شش سال پیش مشارکت داشت، همچنین گفت اقدامات جمهوری اسلامی در ماه‌های گذشته «نشانه خوبی برای مذاکرات» نبوده است.

مالی ادامه داد مقام‌های جمهوری اسلامی در پنج ماه گذشته، «به توسعه برنامه هسته‌ای خود ادامه داده‌اند» بدون آن که به میز مذاکرات بازگردند و همزمان، «موضع‌گیری‌های بسیار رادیکال درباره خواسته‌های خود» را تکرار کرده‌اند.

بخشی از گفت‌وگوی رابرت مالی با ان‌پی‌آر که روز سه‌شنبه دوم آذر ضبط شده، روز چهارشنبه سوم آذر پخش شد و قرار است نسخه کامل آن روز جمعه منتشر شود.

این اظهارات نماینده ویژه آمریکا در حالی است که قرار است اولین دور از مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی در دوران ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی، روز دوشنبه آینده در وین برگزار شود.