در پی دسترسی به اینترنت در سراسر ایران پس از نزدیک به سه ماه قطعی و خاموشی دیجیتال، بسیاری از کاربران به ایراناینترنشنال گفتند این اتفاق بیشتر از آنکه به آنان احساس آرامش بدهد، شبیه دستیابی دیرهنگام به یک حق اولیه پس از هفتهها آسیب به زندگی روزمره و معیشت مردم بوده است.
نه یک امتیاز، بلکه یک حق
برای بسیاری، وصل شدن اینترنت نه یک امتیاز بلکه حقی است که اساسا نباید از مردم ایران گرفته میشد. مخاطبی در همین زمینه نوشت: « سلام، بالاخره وصل شدیم، ولی این حق ما نبود که ۸۸ روز قطع باشیم.»
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال خطاب به مردم نوشت: «مردم ایران! اینترنت حق طبیعی ماست. خوشحال باشید، ولی فکر نکنین امتیازیه که بهمون دادن، تسلیم نمیشیم.»
کاربر دیگری از محلات نوشت: «سلام، بعد از ۹۰ روز از محلات. واسه وصل شدن چیزی که حق هر آدمیه باید ذوق کنیم.»
مخاطبی نیز از بجنورد نوشت: «خواستم به همه کسانی که امکان استفاده از اینترنت پرو داشتن ولی شرافتمندانه انتخابش نکردن درود بفرستم. آزادی بیشتر از همه حق شماست.»
مخاطب دیگری از دشواریهای وصل شدن به اینترنت و سرعت پایین گفته است: «بالاخره اینترنت وصل شده، البته با هزار تا بدبختی و سرعت پایین، اونم فقط با مخابرات.»
و کاربر دیگری هشدار داده است: «واسه وصل شدن اینترنت زیاد خوشحال نباشین. اینترنت رو وصل کردن که مزرعههای ماینرشون رو فعال کنن و این یعنی روزی هفت، هشت ساعت قطعی برق.»
یاد جانباختگان
بسیاری از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهای خود یاد و نام جانباختگان را گرامی داشتند و گفتند با توجه به آنچه کشور پشت سر گذاشته، جایی برای شادی وجود ندارد.
یکی از مخاطبان نوشت: «من بابت وصل شدن اینترنت خوشحال نیستم، چون ۴۰ هزار نفر دیگه هیچوقت آنلاین نمیشن. طرح اینترنت پرو شکست خورد. سپاس از کسانی که تن به این خفت و خواری ندادن و متاسفم برای کسانی که بهش تن دادن.»
مخاطب دیگری نوشت: «الان که اینترنت وصل شده، جاویدنامامون رو بیشتر یاد کنیم. به امید آزادی.»
کاربر دیگری گفت بازگشت اینترنت نباید باعث فراموشی جانباختگان شود: «بالاخره بعد از مدتی توانستیم به اینترنت وصل شویم، خدا را شکر. به یاد کشتهشدگان که نامشان زنده است.»
خشم از وضعیت کنونی و امید به آینده
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال نیز در اولین پیامهای خود پس از وصل شدن اینترنت، بر این نکته تاکید کردهاند که شرایط هرگز مانند قبل نخواهد شد و آیندهای بدون جمهوری اسلامی را آرزو کردهاند.
یکی از مخاطبان در پیامی به ایراناینترنشنال نوشت: «بعد چند روز اینترنتها رو باز کردن، فکر کردن میتونن با اینترنت گولمون بزنن.»
مخاطبی دیگر نوشت: «قربون دستت که دستور دادی اینترنت بینالملل وصل شه. حالا بیزحمت دستور بده اونایی که کسبوکار اینترنتیشون نابود شد برگردن سر کارشون، اونایی که زندگیشون از هم پاشید برگردن سر خونه و زندگیشون، اونایی که به خاطر اجاره خونه آواره خیابون شدن برگردن تو خونههاشون.»
یکی از مخاطبان نوشت: «من تازه تونستم وصل بشم. یه دختر دهه نودی هستم. حتی منم دیگه خسته شدم، هر روز اوضاع داره بدتر و بدتر میشه. فقط امیدوارم در نهایت همهمون آزادی ایرانمون رو ببینیم. جاوید شاه.»
مخاطب دیگری نیز نوشت: «درود، بازگشایی اینترنت رو بعد از ۸۸ روز قطعی گسترده تبریک میگم. به امید اینکه روزی شاه رضا پهلوی رو از نزدیک ببینم.»
یک کاربر نوشت: «بعد از هشتاد و خوردهای روز با بدبختی وصل شدیم. بازم مثل همیشه متوجه شدیم که هیچکس به فکر ما نیست و تهش خودمونیم و خودمون. هر چیزی به حالت قبلش برگرده، ما دیگه برنمیگردیم.»
مخاطب دیگری نیز نوشت: «از وصل شدن اینترنت بینالملل برای عموم مردم خرسندم، این حق طبیعی و اولیه هر شهرونده. اتفاقات بسیار خوب و روشنی در انتظار پارسیان و این خاکه، کمی منتظر بمونید. جاوید شاه، پاینده ایران.»
کاربری دیگر نوشت: «بعد از ۸۸ روز قطعی اینترنت بالاخره وصل شدم. خواستم بگم ناامید نشید، نور بر تاریکی پیروزه. جاوید شاه.»
یک مخاطب هم از مردم خواست که امید خود را از دست ندهند: «امروز پنج خرداد وصل شدم بعد از سه ماه. فقط مردم عزیزم، تورو خدا ناامید نشید، این آخرین نبرده.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
