یک منبع ارشد ایرانی به رویترز گفت تهران با انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا موافقت نکرده و موضوع هستهای بخشی از تفاهم اولیه با آمریکا نیست؛ اظهاراتی که روایتهای منتشرشده درباره توافق قریبالوقوع میان دو کشور را زیر سوال میبرد.
یک منبع ارشد ایرانی به خبرگزاری رویترز گفته است جمهوری اسلامی با انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور موافقت نکرده و مساله هستهای هنوز بخشی از تفاهم اولیه میان تهران و واشینگتن نیست.
این منبع که نامش فاش نشده، به رویترز گفت: «موضوع هستهای در مذاکرات برای توافق نهایی بررسی خواهد شد و بخشی از تفاهم فعلی نیست. هیچ توافقی درباره خروج ذخایر اورانیوم غنیشده ایران از کشور حاصل نشده است.»
اظهارات این منبع در حالی مطرح میشود که طی ساعتهای گذشته گزارشهایی از رسانههای آمریکایی، از جمله اکسیوس و نیویورکتایمز منتشر شده بود مبنی بر اینکه توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی و آمریکا میتواند شامل محدودیتهایی بر برنامه هستهای ایران، تمدید آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز باشد.
وبسایت اکسیوس پیشتر گزارش داده بود توافقی که تهران و واشینگتن در آستانه دستیابی به آن هستند، احتمالاً شامل یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه خواهد بود که طی آن تنگه هرمز بدون دریافت عوارض باز میشود، ایران پاکسازی مینهای دریایی را آغاز میکند و دو طرف مذاکرات درباره برنامه هستهای را ادامه میدهند.
براساس این گزارش، آمریکا در مقابل برخی محدودیتهای مربوط به فروش نفت ایران را کاهش داده و محاصره دریایی را تعدیل خواهد کرد. اکسیوس همچنین به نقل از منابع خود نوشته بود جمهوری اسلامی تعهدات شفاهی درباره توقف غنیسازی و کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا ارائه کرده است.
روزنامه نیویورکتایمز نیز در گزارشی با اشاره به اینکه هنوز جزییات دقیق توافق آمریکا و جمهوری اسلامی روشن نیست، بهنقل از مقامهای آمریکایی نوشت که تهران با واگذاری اورانیوم غنیشده موافقت کرده است.
اما گزارش رویترز و همچنین واکنش رسانههای نزدیک به حکومت ایران، این روایت را زیر سوال بردهاند. یک منبع مطلع در گفتوگو با خبرگزاری مهر، وابسته با سازمان تبلیغات اسلامی، گزارش اکسیوس درباره مفاد تفاهم احتمالی را تکذیب کرد و گفت این موارد «ادعاها و روایت طرف آمریکایی» است و از سوی تهران تایید نمیشود.
همزمان، خبرگزاری تسنیم، وابسته به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، نیز گزارش داد حتی در صورت دستیابی به تفاهم اولیه، وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت. به نوشته تسنیم، تفاهم احتمالی تنها میتواند بازگشت تدریجی تعداد کشتیهای عبوری به سطح پیش از جنگ را در برگیرد، نه بازگشت کامل وضعیت سابق.
براساس این گزارش، تهران همچنان بر «اعمال حق حاکمیت» خود بر تنگه هرمز تاکید دارد و هرگونه تغییر در عبور و مرور کشتیها را به اجرای سایر تعهدات آمریکا، از جمله رفع کامل محاصره دریایی، مشروط کرده است.
در همین رابطه، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز یکشنبه سوم خرداد در نشست خبری با وزیر خارجه هند گفت که آزادی ناوبری و کشتیرانی باید تضمین شود و تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است و جمهوری اسلامی مالک آن نیست.
روبیو گفت که در مذاکرات با جمهوری اسلامی پیشرفت قابل توجهی حاصل شده اما پیشرفت نهایی حاصل نشده است.
در اسرائیل نیز نگرانیها درباره چارچوب احتمالی توافق افزایش یافته است. یک مقام اسرائیلی به کانال ۱۲ این کشور گفته چارچوب در حال شکلگیری توافق «بد» است و به تهران نشان میدهد میتواند از تنگه هرمز بهعنوان اهرمی راهبردی، با اثری مشابه یک سلاح هستهای، استفاده کند.
به گفته این مقام، دونالد ترامپ احتمالاً توافق را بیشتر از منظر اقتصادی میبیند؛ توافقی که میتواند بدون پیشرفت محسوس در برنامه هستهای ایران، به بازگشایی تنگه هرمز منجر شود. این مقام افزوده هنوز مشخص نیست پس از مرحله نخست توافق چه اتفاقی خواهد افتاد.
همزمان، رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند توافق احتمالی میان آمریکا و حکومت ایران ممکن است شامل لبنان نیز شود و به کاهش یا پایان درگیریها میان اسرائیل و حزبالله بینجامد؛ موضوعی که با مخالفت برخی مقامهای اسرائیلی روبهرو شده است.
بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، هشدار داده پذیرش توقف درگیریها در لبنان بهعنوان بخشی از توافق با [حکومت] ایران، «اشتباهی راهبردی» خواهد بود که اسرائیل سالها هزینه آن را خواهد پرداخت.
این در حالی است که نشریه تایمز اسرائیل خبر داد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، عصر یکشنبه سوم خرداد جلسه محدودی با اعضای کابینه امنیتی برای بررسی توافق در حال شکلگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی برگزار میکند.
در همین حال، اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، از تماس تلفنی ترامپ با رهبران کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه، امارات و پاکستان تقدیر کرد و آن را گامی مهم برای نزدیک شدن به توافق و ثبات منطقهای توصیف کرده است. او همچنین از نقش پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در روند میانجیگری میان تهران و واشینگتن قدردانی کرد.
با وجود نشانههای فزاینده از نزدیک شدن به یک تفاهم موقت، اختلاف بر سر موضوعات کلیدی از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده، آینده برنامه هستهای ایران، وضعیت تنگه هرمز و دامنه کاهش تحریمها، همچنان ابهام درباره توافق نهایی را حفظ کرده است. گزارش رویترز نشان میدهد تهران دستکم در مرحله کنونی، یکی از مهمترین خواستههای واشینگتن یعنی واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده را نپذیرفته است.
