روزنامه فایننشالتایمز گزارش داد جمهوری اسلامی در پی محاصره دریایی آمریکا و کاهش شدید امکان صادرات نفت، به ذخیرهسازی نفت روی نفتکشهای فرسوده در خلیج فارس روی آورده است. این اقدام نشاندهنده فشار فزاینده بر صادرات نفت ایران در هفتههای اخیر است.
بر اساس این گزارش که سهشنبه ۲۹ اردیبهشت منتشر شد، هماکنون حدود ۳۹ نفتکش حامل نفت و محصولات پتروشیمی ایران در خلیج فارس مستقر هستند؛ در حالی که پیش از آغاز محاصره دریایی آمریکا در ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، این تعداد ۲۹ نفتکش بود.
علاوه بر این، تجمع قابل توجهی از کشتیها در نزدیکی پایانه صادرات نفت جزیره خارک مشاهده شده است.
فایننشالتایمز و گروه «اتحاد علیه ایران هستهای» همچنین ۱۳ نفتکش دیگر را در نزدیکی بندر چابهار، در دریای عمان و در محدوده خط محاصره دریایی آمریکا شناسایی کردهاند.
پایگاه خبری بلومبرگ نیز ۲۸ اردیبهشت گزارش داد همزمان با ادامه تنشها در خلیج فارس، شمار نفتکشهای حاضر در اطراف جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، به بالاترین سطح از زمان آغاز محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران رسیده است.
بر اساس این گزارش، تصاویر ماهوارهای ثبتشده در ۲۶ اردیبهشت، حضور ۲۳ نفتکش را در اطراف جزیره خارک نشان دادند. این نفتکشها یا در لنگرگاههای اطراف مستقر بودهاند یا در اسکلههای بارگیری نفت خام و گاز مایع، پهلو گرفتهاند.
افزایش فشار بر صادرات نفت ایران
به نوشته فایننشال تایمز، هدف اعلامشده محاصره دریایی آمریکا، «متوقف کردن درآمدهای نفتی حکومت ایران از طریق بازرسی، توقیف یا بازگرداندن کشتیهای حامل نفت ایران» است.
این گزارش افزود جمهوری اسلامی پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل، ماهانه بین ۴۰ تا ۶۰ میلیون بشکه نفت صادر میکرد که معادل حدود دو درصد عرضه جهانی نفت است.
بخش عمده این صادرات با ناوگانی از نفتکشهای قدیمی انجام میشد که بسیاری از آنها تحت تحریم دولتهای غربی قرار دارند اما همچنان به پالایشگاههای آسیایی خدمات میدهند.
با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و تداوم درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی، آمریکا در فروردینماه تصمیم گرفت بنادر جنوب ایران را محاصره و کشتیهای حامل نفت ایران را توقیف کند.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد از زمان اجرای این محاصره، ۷۲ کشتی را به بنادر ایران بازگردانده و چهار کشتی را نیز از کار انداخته است.
بازگشت نفتکشهای قدیمی به چرخه ذخیرهسازی
فایننشالتایمز نوشت محدود شدن صادرات نفت، جمهوری اسلامی را ناچار کرده برای ذخیرهسازی شناور نفت از نفتکشهای قدیمی استفاده کند.
در یکی از نمونهها، یک ابرنفتکش ۳۰ ساله که به گفته تحلیلگران بیش از دو سال بلااستفاده بود، از اواخر فروردین دوباره در خلیج فارس مشاهده شده است.
شرکت تحلیل داده «کپلر» اعلام کرد میزان نفت خام ایران، ذخیرهشده در نفتکشهای مستقر در خاورمیانه، اکنون به بالاترین سطح از آغاز جنگ رسیده و از ابتدای درگیریها تاکنون ۶۵ درصد افزایش یافته است.
بر اساس برآورد این شرکت، حدود ۴۲ میلیون بشکه نفت خام ایران اکنون روی نفتکشها ذخیره شده است.
شرکت «کایروس» نیز اعلام کرد ذخایر نفتی زمینی ایران حدود ۱۰ میلیون بشکه افزایش یافته و مخازن داخلی اکنون حدود ۶۴ درصد پر شدهاند. ظرفیتی که تنها چند هفته دیگر امکان ادامه تولید را فراهم میکند.
خارک، مرکز تجمع نفتکشها
بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای آژانس فضایی اروپا، تعداد نفتکشهای متوقفشده در اطراف جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، از شش کشتی در یک ماه پیش به ۲۰ کشتی رسیده است. بسیاری از این کشتیها سامانههای موقعیتیاب خود را خاموش کردهاند و در دادههای معمول کشتیرانی قابل مشاهده نیستند.
این گزارش همچنین به وقوع یک لکه بزرگ نفتی در نزدیکی خارک اشاره کرد و نوشت بین ۱۶ تا ۲۴ اردیبهشت، هیچ نفتکشی در این پایانه بارگیری نکرده است.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این لکه نفتی بعدا در آبهای جنوب و جنوب غربی جزیره پراکنده شده است.
فایننشالتایمز در پایان نوشت تنها تعداد محدودی از نفتکشهای ایرانی موفق شدهاند از محاصره عبور کنند. یکی از این کشتیها، نفتکش «هیوج» با پرچم جمهوری اسلامی، پس از بارگیری در خارک در ۲۲ فروردین، مسیر طولانی و غیرمعمولی را از طریق تنگه لومبوک اندونزی به سمت چین طی کرده تا از رهگیری نیروی دریایی آمریکا جلوگیری کند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
