بحران ویزا؛ غیبت مهدی تاج در نشست ایافسی در کانادا
همزمان با آمادهسازی جهان فوتبال برای آغاز جام جهانی ۲۰۲۶، غیبت مقامهای ارشد فدراسیون فوتبال ایران در نشستهای کلیدی فیفا در ونکوور توجهها را جلب کرده است.
همزمان با آمادهسازی جهان فوتبال برای آغاز جام جهانی ۲۰۲۶، غیبت مقامهای ارشد فدراسیون فوتبال ایران در نشستهای کلیدی فیفا در ونکوور توجهها را جلب کرده است.
مهدی تاج، رییس فدراسیون، و هدایتالله ممبینی، دبیرکل فدراسیون، به دلیل «مشکلات ویزا» در کنگره سالانه کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) که روز سهشنبه ۸ اردیبهشت برگزار شد، حضور نیافتند.
با این حال، فیفا همچنان امیدوار است نمایندگان تهران برای کنگره اصلی این نهاد در روز پنجشنبه خود را به ونکوور برسانند تا از غیبت کامل آنها در این رویداد مهم جلوگیری شود.
صندلیهای خالی در سایه تنشهای منطقه
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که در حضور جیانی اینفانتینو، رییس فیفا، صندلیهای اختصاصیافته به ایران در نشست روز سهشنبه خالی ماند.
ویندزور جان، دبیرکل ایافسی، هنگام حضور و غیاب رسمی اعلام کرد: «لطفا توجه داشته باشید که فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران به دلیل برخی مسائل تشریفاتی مربوط به ویزا، قادر به شرکت در سیوششمین کنگره ایافسی نیست.»
این نشست که در مرکز همایشهای ونکوور برگزار شد، بهشدت تحت تاثیر سایه جنگ در خاورمیانه قرار داشت.
شیخ سلمان، رییس بحرینی کنفدراسیون فوتبال آسیا، در این باره گفت: «برخی از اعضا به دلیل درگیریهایی که بر مناطقشان تاثیر گذاشته، نتوانستند به ما بپیوندند.»
صدور مجوز اقامت موقت برای مهدی تاج
بر اساس اطلاعات اختصاصی ایراناینترنشنال، منابع امنیتی و دولتی کانادا برای مهدی تاج «مجوز اقامت موقت» یا TRP صادر کردهاند.
مهدی تاج که سابقه فرماندهی در اطلاعات سپاه پاسداران اصفهان را دارد، در حالی این مجوز را دریافت کرده که کانادا از خرداد ۱۴۰۳ سپاه پاسداران را در فهرست گروههای «تروریستی» قرار داده است.
این مجوز ویژه (TRP) عملا ممنوعیت ورود قانونی او به کانادا را کنار میزند و به او اجازه میدهد تحت شرایط سختگیرانه، از جمله الزام به اعلام حضور به نهادهای مسئول در زمانهای تعیینشده، برای شرکت در کنگره فیفا وارد خاک این کشور شود.
تاج قرار بود روز سهشنبه وارد تورنتو شود و سپس برای جلسه روز پنجشنبه به ونکوور سفر کند.
بحران ویزا برای حضور در جام جهانی
این اولین بار نیست که مقامهای ایرانی با سد ویزا مواجه میشوند؛ در جریان قرعهکشی جام جهانی در واشینگتن نیز بسیاری از مدیران ایرانی نتوانستند ویزا دریافت کنند.
در حال حاضر نیز تیم ملی در فاصله کمتر از دو ماه تا برگزاری جام جهانی، همچنان درگیر فرایند پیچیده دریافت ویزا برای ورود به خاک آمریکاست.
در همین زمینه، امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال، در تاریخ ۵ اردیبهشت درباره صدور ویزا برای اعضای تیم ملی فوتبال گفت: «تا قبل از آغاز جنگ، اعضای تیم برای صدور ویزا به امارات رفتند و حالا قرار است از آنکارا اقدام شود. هنوز اتفاق جدیدی رخ نداده و نمیتوانیم بگوییم ویزایی دریافت شده است.»
در همین راستا، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تاکید کرد که ایالات متحده با حضور تیم ملی فوتبال در جام جهانی ۲۰۲۶ مخالفتی ندارد، اما میان ورزشکاران و افراد دارای پیوندهای امنیتی تفاوت قائل میشود.
روبیو گفت: «آنها نمیتوانند یک مشت «تروریست» عضو سپاه را بهعنوان روزنامهنگار یا مربی ورزشی وارد کشور ما کنند. ما ممکن است به افرادی که با سپاه پاسداران پیوند دارند اجازه ورود ندهیم.»
حضور در جام جهانی در هالهای از ابهام
حضور تیم ملی در جام جهانی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. با وجود تاکید فیفا بر حضور ایران، تصمیم نهایی در تهران نه در فدراسیون فوتبال، بلکه در لایههای عالی حاکمیتی و از سوی شورای عالی امنیت ملی گرفته خواهد شد.
احمد دنیامالی، وزیر ورزش، با ابراز مخالفت شخصی تاکید کرده است: «اگر مصلحت نباشد، به جام جهانی نمیرویم.»
حضور اخیر ملیپوشان فوتبال در تجمعات حکومتی، در حالی که جمهوری اسلامی هنوز برای حضور تیم ملی در جام جهانی آمریکا بلاتکلیف است و مشخص نیست تیم امیر قلعهنویی به جام جهانی خواهد رفت یا نه، بار دیگر بحث قدیمی و جنجالی استفاده ابزاری از ورزش برای مقاصد ایدئولوژیک و سیاسی را داغ کرده است.
مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال، در پاسخ به شائبه اجباری بودن این حضور، با لحنی تدافعی گفت: «مگر این بازیکنان بچه هستند؟ خودشان علاقهمند هستند.»
اما واقعیت پشت این صحنهآراییها، ریشه در یکی از تاکتیکهای پروپاگاندا دارد که پیش از این در تاریکترین دوران قرن بیستم تجربه شده است.
الگوبرداری از دیکتاتوریهای تاریخی
استفاده از شهرت ورزشکاران برای ترویج یک فکر و ایدئولوژی خاص و جلا دادن به چهره یک نظام سیاسی، ابداع جدیدی نیست.
بنیتو موسولینی، دیکتاتور فاشیست ایتالیا، از نخستین کسانی بود که ظرفیت عظیم فوتبال را برای ترویج ایدئولوژی خود درک کرد.
او با تبدیل پیروزیهای تیم ملی ایتالیا در جامهای جهانی ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸ به ابزار پروپاگاندا، بازیکنان را مجبور میکرد با پیراهنهای مشکی، نماد فاشیسم، و سلام نظامی وارد زمین شوند.
هدف دستگاه پروپاگاندای موسولینی، ترویج ایدئولوژی فاشیستی بود. در واقع، دیکتاتورها از ورزش به عنوان ابزاری استفاده میکنند تا مشکلات و بحرانهای خود را پشت پرده محبوبیت ورزشکاران و قهرمانیهای ورزشی پنهان کنند.
تناقض در روایت «اختیار»
ادعای مهدی تاج درباره «علاقه شخصی» بازیکنان با یک پرسش جدی روبهرو است. اگر این حضور صرفا بر اساس علایق فردی است، چرا ملیپوشان پیش از آغاز اردوی تیم ملی در این تجمعات، که بیش از ۵۰ روز در جریان است، حضور فعالی نداشتند؟
پیش از آغاز اردوی تیم ملی و تحت نظارت مستقیم مسئولان فدراسیون، نشانه بسیار کمی از حضور ملیپوشان در این تجمعات دیده میشد. همچنین غیبت ستارههای دیگر رشتههای ورزشی نیز در این برنامهها مشهود است.
تعمیق شکاف؛ تیم ملی یا تیم حکومتی؟
این رفتار آشکار حاکمیت در استفاده ابزاری از بازیکنان، پیامدی جز عمیقتر شدن شکاف میان مردم و تیم ملی ندارد.
زخمی که از جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» و در نتیجه سکوت ملیپوشان در برابر سرکوب و کشتار مردم بر پیکر رابطه ملت و تیم ملی نشست، هنوز التیام نیافته است.
کشته شدن افرادی چون مهران سماک بهدست حکومت، نمادی از این گسست تاریخی است.مهران سماک همراه نامزدش در واکنش به باخت تیم ملی به آمریکا در جامجهانی قطر، در خودرو بوق میزد که با تیراندازی مستقیم ماموران به سرش کشته شد.
وقتی تیم ملی به جای آنکه «صدای مردم» باشد، به ویترین تجمعات حکومتی تبدیل میشود، دیگر نمیتوان انتظار داشت مردم تیم ملی را از آن خود بدانند.
همانطور که رسول خادم بهدرستی اشاره کرد، شادی مردم از باخت تیم ملی در جام جهانی قطر، حاصل عملکرد حاکمیتی است که ورزش را به گروگان گرفته است.
ادامه این مسیر، بیشازپیش، تیم ملی را از یک نهاد مردمی به یک ارگان تبلیغاتی حکومتی تبدیل میکند که در نهایت، بزرگترین بازنده آن نه سیاستمداران، بلکه خود فوتبال است.
وزیر ورزش ایتالیا، پنجشنبه ۳ اردیبهشت به شیکه بریتانیایی اسکاینیوز گفت: «بازگشت احتمالی ایتالیا به جامجهانی ۲۰۲۶، که بر اساس گزارشها از سوی پائولو زامپولی، فرستاده دونالد ترامپ، به فیفا پیشنهاد شده است، در درجه اول غیرممکن و در درجه دوم کار درستی نیست. نمیدانم کدامیک اولویت دارد؛ صعود به جامجهانی باید در زمین بازی رقم بخورد.»
طبق گزارش فایننشالتایمز، پائولو زامپولی، نماینده ویژه دونالد ترامپ، در پیشنهادی جنجالی از جیانی اینفانتینو، رییس فیفا، خواسته است تیم ملی ایتالیا را جایگزین ایران در جامجهانی ۲۰۲۶ کند.
زامپولی با اشاره به پیشینه درخشان و چهار قهرمانی لاجوردیپوشان، استدلال کرده است که حضور ایتالیا در تورنمنتی که به میزبانی آمریکا برگزار میشود، انتخابی توجیهپذیر است؛ هرچند طبق قوانین فیفا، در صورت حذف یک تیم آسیایی، اولویت جایگزینی معمولا با تیمی از همان قاره، مانند امارات، خواهد بود.
به نوشته فایننشالتایمز این طرح بیش از آنکه جنبه ورزشی داشته باشد، تلاشی دیپلماتیک برای ترمیم روابط تنشآلود میان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و جورجا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، تلقی میشود.
روابط این دو متحد دیرین، پس از انتقاد ملونی از سخنان ترامپ درباره پاپ لئو چهاردهم و همچنین مخالفت رم با استفاده جنگندههای آمریکایی از پایگاههای نظامی سیسیل برای عملیات در ایران، به تیرگی گراییده بود.
در واقع، فرستاده ترامپ امیدوار بود با اعطای این امتیاز ورزشی بزرگ به ایتالیا، خشم عمومی در این کشور را کاهش دهد و همکاریهای نظامی و سیاسی رم را دوباره جلب کند.
با این حال، واکنش صریح وزیر ورزش ایتالیا نشان داد که این کشور تمایلی ندارد خارج از عرف ورزشی و به قیمت حذف ایران، وارد مهمترین رویداد فوتبالی جهان شود.
