یک هفته از قطع سراسری اینترنت در ایران گذشت
نتبلاکس، نهاد ناظر بر کیفیت اینترنت در جهان، اعلام کرد دقیقا «یک هفته پیش در همین ساعت»، پس از آنکه مقامهای جمهوری اسلامی قطع سراسری اینترنت را اعمال کردند، ایران وارد «تاریکی دیجیتال» شد.
نتبلاکس، نهاد ناظر بر کیفیت اینترنت در جهان، اعلام کرد دقیقا «یک هفته پیش در همین ساعت»، پس از آنکه مقامهای جمهوری اسلامی قطع سراسری اینترنت را اعمال کردند، ایران وارد «تاریکی دیجیتال» شد.
نتبلاکس شامگاه پنجشنبه ۲۵ دیماه در پیامی در شبکه ایکس نوشت افزود با وجود «سرکوب شدید»، ایرانیان در روزهای پس از آن به اعتراض ادامه دادند و خواستار آزادی شدند.
این نهاد اعلام کرد بر اساس دادهها، با گذشت ۱۶۸ ساعت از آغاز این قطع سراسری، این خاموشی همچنان ادامه دارد.
جمهوری اسلامی پیشتر نیز در جریان اعتراضات سراسری گذشته اقدام به قطعی اینترنت کرده بود اما این بار طولانیترین دوره قطعی اینترنت در کشور به شمار میرود که از روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
این قطعی سراسری اینترنت، نگرانیهای زیادی را در میان ایرانیان و همچنین فعالان حقوق بشر ایجاد کرده است.
ریکاردو ساپینتو، سرمربی استقلال، شامگاه ۲۴ دیماه پس از شش روز قطع اینترنت، با انتشار ویدیوهایی در اینستاگرام اعلام کرد به سفارت پرتغال در تهران پناه برده است. او گفت: «مجبور شدم به اینجا بیایم؛ چون مدتیست اینترنت و حتی آنتن تلفن هم نداشتهام.»
واکنشهای جهانی
این اقدام جمهوری اسلامی با واکنشهای گسترده جمهوری اسلامی مواجه شده است.
بهعنوان نمونه، دولت سوئد با احضار سفیر جمهوری اسلامی اعلام کرد که «دسترسی به اینترنت باید دوباره برقرار شود».
همچنین آرون ویولی، عضو مجلس نمایندگان استرالیا، در گفتوگویی اختصاصی با ایراناینترنشنال، سرکوب خشونتآمیز اعتراضات سراسری در ایران را بهشدت محکوم کرد و با اشاره به قطع گسترده اینترنت در ایران گفت: «آنچه در ایران رخ میدهد تکاندهنده است. هیچ حکومت مشروعی مردم خودش را نمیکشد و از نظر من، جمهوری اسلامی مشروعیت ندارد.»
کلودیا تنی، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، گفت رژیم ایران در تلاش است با قطع ارتباط مردم با جهان، اعتراضات مسالمتآمیز را سرکوب کند.
این عضو کنگره خبر داد در طرحی دو حزبی خواستار اقدام فوری در حمایت از برقراری ارتباطات امن و آزادی اینترنت برای مردم ایران از سوی آمریکا شده است.
انجمن قلم آمریکا نیز در بیانیهای نسبت به قطعی اینترنت در ایران هشدار داد و خواستار دسترسی کامل و بدون محدودیت به اینترنت و خدمات ارتباطی، و انجام تحقیقات مستقل درباره نقضهای جدی حقوق بشر از سوی مقامهای ایرانی شده است.
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، ۲۳ دی با ابراز وحشت از تشدید سرکوب خشونتآمیز معترضان در ایران، از مقامهای جمهوری اسلامی خواست همه اشکال خشونت و سرکوب علیه معترضان مسالمتآمیز را بلافاصله متوقف کنند و دسترسی کامل به اینترنت و خدمات ارتباطی را بازگردانند.
همچنین قطعی در میان ورزشکاران، هنرمندان و چهرههای ایرانی بازتاب گسترده داشته است.
شهاب زاهدی، مهاجم پیشین پرسپولیس پیشتر در واکنش به قطعی اینترنت نوشت: «این فقط قطع اینترنت نیست؛ قطع زندگی مردم است. تماسها وصل نمیشوند. پروازها کنسل میشوند. ارتباط با دنیا قطع شده است. پس حقوق بشر کجاست که دفاع کند و از حق طبیعی مردم دفاع کند؟ از دنیا میخواهیم صدای مردم ایران باشد و کمک کند.»
پیشتر ایراناینترنشنال گزارش داد که جمهوری اسلامی همزمان با قطع اینترنت و ارتباط مردم ایران با جهان، بهسرعت در پی راهاندازی پروژه جدیدی است که امکان قطع اینترنت بهطور کامل و درازمدت را فراهم میآورد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
