روزنامهنگار
در بحبوحه خیزش ملی ایرانیان و احتمال مداخله قریبالوقوع آمریکا در حمایت از معترضان، به نظر میرسد جمهوری اسلامی بهطور فزایندهای توجه خود را به برنامه موشکهای بالستیک معطوف کرده است.
این گمانهزنی پس از آن تقویت شد که شورای دفاع جمهوری اسلامی ۱۶ دی در بیانیهای اعلام کرد در صورت مشاهده نشانههای آشکار تهدید، حکومت ایران ممکن است دست به حمله پیشدستانه بزند.
در این بیانیه آمده است: «در چارچوب دفاع مشروع، جمهوری اسلامی خود را محدود به واکنش پس از اقدام نمیداند و نشانههای عینی تهدید را بخشی از معادله امنیتی تلقی میکند.»
در روزهای اخیر، جنگ لفظی میان مقامهای تهران و واشینگتن شدت گرفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بهتازگی هشدار داده اگر نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به کشتار معترضان ادامه دهند، ایالات متحده در حمایت از معترضان اقدام خواهد کرد.
حکومت ایران بهدنبال بازدارندگی
در چنین فضایی، مقامهای جمهوری اسلامی کوشیدهاند ضمن نمایش آمادگی خود، احتمال وقوع قریبالوقوع جنگ را کماهمیت جلوه دهند.
ابوالفضل ظهرهوند، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، ۱۶ دی گفت: «ایران نه آغازگر جنگ خواهد بود و نه در دام عملیات پیشدستانه میافتد؛ مگر آن که جمعبندی نهایی فرماندهان عالی نظامی چنین اقتضایی داشته باشد.»
این موضعگیری نشان میدهد هرچند تشدید تنشها میان دو طرف قابل اجتناب است، اما اقدام پیشدستانه همچنان بهطور جدی در دستور کار قرار دارد.
در روزهای گذشته، گزارشهای رسانههای بینالمللی از جمله یورونیوز، در کنار روایتهای شاهدان عینی در فضای مجازی، از مشاهده رد موشکها بر فراز چند شهر از جمله تهران، مشهد و کرمانشاه خبر دادهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی بهطور علنی درباره این گزارشها اظهارنظر نکردهاند، اما همزمان این برداشت را تقویت کردهاند که برنامه موشکی به برجستهترین ستون بازدارندگی حکومت تبدیل شده است.
وبسایت خبرآنلاین ۱۶ دی از «تغییر در استراتژی ایران در برابر اسرائیل» خبر داد و نوشت تهران اکنون بازسازی توان موشکی خود را در اولویت قرار داده و برنامه هستهای را به حاشیه رانده است.
آماده شدن برای نبرد؟
برخی دیگر از رسانههای همسو با حکومت با صراحت بیشتری به این موضوع پرداختهاند.
پایگاه خبری آسیانیوز ۱۶ دی نوشت رزمایشهای موشکی و پدافند هوایی اخیر، برای سنجش و نمایش توان نظامی حکومت، تقویت هماهنگی میان سپاه پاسداران، ارتش و واحدهای پدافندی، و همچنین ارسال پیام بازدارندگی به اسرائیل و آمریکا برگزار شده است.
بر اساس این گزارش، اجرای عملیاتهای شبانه با هدف افزایش آمادگی رزمی در شرایط کاهش دید صورت گرفته است.
با توجه به این که آسیانیوز در اصل یک رسانه اقتصادی است و تخصصی در حوزه نظامی ندارد، تحلیلگران بر این باورند چنین مطالبی بیش از آن که حاصل ارزیابی مستقل باشد، بازتاب پیامهایی است که از سوی منابع نظامی جمهوری اسلامی تهیه شدهاند.
به گفته تحلیلگران، کمرنگ شدن برنامه هستهای در مواضع حکومت ممکن است نه از تغییر اساسی در راهبرد بلندمدت، بلکه از محدودیتهای مالی و تلاش برای عدم تحریک آمریکا در دورهای ناشی شود که تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی بهشدت در مرکز توجه قرار دارند.
خبرآنلاین در ادامه گزارش خود نوشت این تغییر «ممکن است در بلندمدت بهجای کاهش تنش، زمینه را برای رقابتهای امنیتی پیچیدهتری فراهم کند».
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
