شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در نامهای به مدیران و سردبیران رسانهها در ایران بر لزوم آنچه مرزبندی روشن بین نقد و مطالبات اقتصادی مردم با آنچه اغتشاشات خشونتآمیز و سازمانیافته نامید، تاکید کرد.
این شورا خواستار روشنگری افکار عمومی درباره آنچه اهداف مداخلهگرانه خارجی و تلاش معاندین برای بهرهبرداری از ناآرامیها خواند، شد.
شورایعالی امنیت ملی در نامه جمعه ۱۲ دی خود که نسخهای از آن به دست ایراناینترنشنال رسیده است، هشدار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مقامهای جمهوری اسلامی درباره پیامدهای سرکوب اعتراضها را «مداخلهجویانه و مغایر با موازین شناختهشده دیپلماتیک» نامید.
این شورا با اشاره به «واکنش سریع و مسئولانه» شخصیتها و رسانهها به هشدار ترامپ از رسانهها که «بلافاصله» با «رویکردی ملی، نسبت به محکومیت صریح مداخله خارجی در امور داخلی ایران اقدام کردند»، قدردانی کرد.
ترامپ همزمان با ششمین روز اعتراضات سراسری در ایران، در حساب تروث سوشیال خود اعلام کرد اگر نیروهای جمهوری اسلامی به معترضان مسالمتجو شلیک کنند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشند، ایالات متحده «برای نجات مردم» وارد عمل خواهد شد.
او با توصیف کشتار معترضان بهعنوان «رویه همیشگی» حکومت ایران افزود واشینگتن در چنین شرایطی واکنش نشان میدهد و تاکید کرد آمریکا در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
در نامه شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی با اشاره به اینکه رسانههایی «با انجام مصاحبه و درج یادداشت از شخصیتهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و دانشگاهی» و «انتشار تحلیل بر وحدت ملی حول محور ایران» تاکید کردهاند، افزوده شده است: آنها «میان نقد و مطالبات اقتصادی مردم (از جمله اعتراضات به بیثباتی قیمت ارز) با اغتشاشات خشونتآمیز و سازمانیافته مرزبندی روشنی ترسیم کردند.»
مقامهای جمهوری اسلامی در واکنش به اعتراضات سراسری و یا حتی تجمعهای اعتراضی کارگران،معلمان، بازنشستگان و دیگر مزدبگیران از ادبیات مشابه استفاده کرده و از جمله معترضان را «اغتشاشگر» نامیدهاند.
در همین ارتباط، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، پنج شنبه ۱۱ دی در واکنش به اعتراضات سراسری در ایران، آنها را به کشورهای خارجی مرتبط کرد و درباره ادامه تجمعات در ساعات شب نوشت این زمان مربوط به اعتراض مدنی نیست و برای «ایجاد اغتشاش و ناامنی» است.
شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در نامه خود همچنین از رسانههایی که در جریان اعتراضات سراسری، ضمن «بازتاب مسئولانه مطالبات معیشتی و اقتصادی مردم، با پرهیز از بازنشر خام، هیجانی یا تنشزا، به روشنگری افکار عمومی درباره اهداف مداخلهگرانه خارجی و تلاش معاندین برای بهرهبرداری از ناآرامیها پرداخته و با روایت حرفهای و آرام، با دشمن مرزبندی کرده و به حفظ انسجام اجتماعی و ثبات کشور کمک کردند»، قدردانی کرد.
این شورا بارها در سالیان و دهههای گذشته با ارسال نامهها و دستورالعملهایی به رسانهها، خواستار سانسور اخبار و گزارشها و یا انتشار مطالبی موافق با سیاستهای جمهوری اسلامی در ایران، منطقه و جهان شده است.
شماری از این دستورالعملها به دست ایراناینترنشنال رسیده است؛ از جمله دستورالعمل شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در مورد ونزوئلا و یا پوشش سخنرانی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در کنست (پارلمان) اسرائیل.
برای مثال، شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در دستورالعملی در سوم دی از رسانهها خواسته بود از انتشار آنچه اخبار جهتدار و کذب و تحریف شده علیه ونزوئلا نامید، خودداری کنند.
در این دستورالعمل، که نسخهای از آن به دست ایراناینترنشنال رسیده بود، با اشاره به «شدیدترین فشارهای اقتصادی، نظامی و روانی دولت آمریکا بر دولت ونزوئلا» در هفتهها و ماههای اخیر نوشته شده بود که رسانههای غربی «در چارچوب سیاست اعمال فشار حداکثری بر دولت و مردم ونزوئلا»، با هدف «ایجاد جنگ روانی، نسبت به انتشار وسیع اخبار جهتدار و گاه کذب یا تحريف شده علیه ونزوئلا اقدام میکنند.»
در این دستورالعمل شورایعالی امنیت ملی که ریاست آن با مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی است، اشارهای به مصادیق «جنگ روانی» نشده بود.
شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی با اشاره به آنچه «طراحی آمریکا برای عملیات روانی وسیع» علیه ونزوئلا و «استفاده از خبرهای جعلی و دروغ برای تاثیرگذاری در این موضوع» توصیف کرده بود، از مدیران و سردبیران رسانهها خواسته بود: «مراقبت لازم را اعمال و قبل از انتشار اخبار مربوطه از صحت آن اطمینان پیدا کرده، از برجسته سازی خطوط خبری که تکمیل کننده خط عملیات روانی آمریکا در تضعیف دولت و ملت ونزوئلاست، اجتناب نمایند.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
