گزارشها حکایت از بازداشت چندین ساعته چند دانشجو و فعال دانشجویی به دست ماموران امنیتی جمهوری اسلامی دارد. یک فعال دانشجویی در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با اشاره به گذر کردن دانشجویان از فضای تفرقه، تاکید کرد که نقش دانشجویان در فضای سیاسی ایران محدود به دانشگاه نخواهد ماند.
کانالهای تلگرامی دانشجویی در ایران گزارش دادند که سریرا کریمی، دانشجوی ورودی ۱۴۰۳ رشته علوم سیاسی و دبیر شورای صنفی دانشکده حقوق و علومسیاسی و عضو شورای صنفی کل دانشگاه تهران، چهارشنبهشب دهم دی پس از حمله نیروهای امنیتی به منزل خانواده خود بازداشت شد.
ساعاتی بعد روابط عمومی شورای صنفی کل دانشگاه تهران از آزادی کریمی خبر داد.
پیش از این شورای صنفی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران خبر داده بود که در جریان بازداشت کریمی، سه دانشجوی دانشگاه تهران، از جمله آروین حسینی، دانشجوی رشته جامعه شناسی، همراه با یکی دیگر از دانشجویان همین رشته و کوثر خزائی، دانشجوی رشته فلسفه، در منزل خانودگی او حضور داشتند.
به گفته این شورا، ماموران امنیتی ضمن حبس موقت این دانشجویان در منزل شخصی خانواده کریمی، کارت شناسایی و مدارک آنها را ضبط کردند و به آنها گفتند تا در روزهای آینده، برای «ادای توضیحات» احضار خواهند شد.
همزمان، به گزارش کانالهای دانشجویی، ماموران امنیتی چهارشنبه شب اقدام به بازداشت چند دانشجوی دختر در مقابل دانشگاه بهشتی تهران کردند. همچنین امیرحسین قلیزاده، از دانشجویان پسر، نیز بازداشت شد که ساعاتی بعد خبر آزادیاش توسط کانال صنف مستقل دانشجویان بهشتی منتشر شد.
ایراناینترنشنال بطور مستقل نمیتواند جزییات این گزارشها را تایید کند.
این ماموران به خوابگاههای دانشگاه بهشتی نیز حمله کردند و به نوشته کانال تلگرامی «دانشگاه تهران – دانشجو»، پس از آسیب دیدن یکی از دانشجویان دختر و انتقال او به بیمارستان، «وضعیت پرالتهابی در خوابگاهها حاکم شد.»
بر اساس گزارشها، دانشجویان پسر و دختر خوابگاهها در واکنش به حمله ماموران امنیتی تجمع کردند و شعار «مرگ بر دیکتاتور» سردادند.
به گزارش کانال تلگرامی دانشجویان متحد، دانشجویان همچنین شعار دادند: «امسال میده کشته سپاه، مرگ بر کل نظام»، «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم»، «مرگ بر خامنهای» و «آزادی، آزادی، آزادی.»
خبرنامه امیر کبیر به نقل از «یک منبع آگاه» نوشت: «دانشجوها با حراست درگیر شدند و مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. همزمان یک دانشجو توسط نیروهای حراست به اتاق حراست واقع در درب ورودی مجتمع منتقل شد.»
به گزارش کانال صنف مستقل دانشجویان بهشتی، پس از «تجمع مشترک» دختران و پسران خوابگاههای کوی دختران و پسران دانشگاه بهشتی، امیرحسین قلیزاده که برای ساعاتی بازداشت شده بود، آزاد شد و به خوابگاه بازگشت.
«نقش دانشجویان در فضای سیاسی ایران محدود به دانشگاه نخواهد ماند»
ساسان اردکانی، مسئول تشکل دانشجویان پیشرو، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، در مورد اعتراضات روزهای اخیر به این این موضوع اشاره کرد که «اعتراضات به گونهای شروع شد که جمهوری اسلامی تصور می کرد میتواند آنها را کنترل و مدیریت کند و تلاش میکرد جنبه صنفی به آن بدهد و میگفت اصناف مختلف در حال اعتراض هستند و اعتراضشان به حق است.»
او افزود: «اما این موضوع خیلی سریع با اعتراضات مردمی و به خصوص، با اعتراضات دانشجویی و رادیکالیزه شدن آنها به طور کامل تغییر کرد.»
اردکانی اشاره کرد که در روز نخست اعتراضات، شعارها «شعارهایی بودند که نمیشد از آنها همبستگی سراسری را دریافت کرد ولی جنبش دانشجویی توانست از این موضوع گذر کند که جامعه بگوید: من خوبم - تو بدی، و از آنجا مطالبات مردمی مطرح شد.»
او اضافه کرد که در این مرحله، شعارهای «زن، زندگی، آزادی»، «آزادی آزادی» و «فقر، فساد، گرونی، میریم تا سرنگونی» مطرح شدند که «متوجه شخص خامنهای و جمهوری اسلامی» بودند بدون اینکه تجمعها به درگیری بین دانشجویان و «نیروهای سرنگونیطلب» منجر شود.
اردکانی با تاکید بر این نکته که «نقش دانشجویان در فضای سیاسی ایران به هیچ عنوان محدود به دانشگاه نخواهد ماند»، گفت که دانشجویان در یک فضای همبسته قرار دارند، حاضرند حرف دیگری را بشنوند و نمیخواهند دیگری را حذف کنند.
او تاکید کرد که اتحاد عمل دانشجویان و پیشبرد یک جنبش اعتراضی قدرتمند، حکومت را مجبور به تعطیلی دانشگاهها کرد تا شاهد فرسایش نیروهای خود در دانشگاهها و سپس در خیابانهای شهرها نشود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
