پنج ماه پس از جنگ ۱۲ روزه، موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا در گزارشی به بررسی عملیات ارتش اسرائیل در خاک ایران موسوم به «عملیات طلوع شیران» پرداخت و ضمن ارائه جزییات جدید، آن را «شاهکار عملیاتی» خواند.
گزارش این موسسه مستقر در واشینگتن به قلم یک هیات از فرماندهان بلندپایه پیشین ارتش ایالات متحده نوشته شده که تابستان به اسرائیل سفر کردند و در آنجا به ارزیابی عملیات طلوع شیران پرداختند.
ژنرال چارلز والد، معاون پیشین فرماندهی اروپای ارتش آمریکا، سپهبد رابرت اشلی، مدیر پیشین آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، و دریابد مارک فاکس، معاون پیشین فرماندهی مرکزی آمریکا، در این هیات حضور داشتند.
والد، چهارشنبه پنجم آذر در یک نشست خبری درباره این گزارش گفت: «ما با این باور از اسرائیل بازگشتیم که در عملیات طلوع شیران، اسرائیل قابلیتهای اطلاعاتی و نظامیای از خود نشان داد که از هر یک از متحدان آمریکا در جهان فراتر میرود.»
او افزود که این عملیات صرفا برتری عملیاتی نبود و «اسرائیل به دستاوردهای راهبردی بزرگی دست یافت که نهتنها منافع خودش، بلکه منافع ملی آمریکا را نیز پیش برد».
گزارش موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، تاکید میکند عملیات اسرائیل یک تهدید موجودیتی علیه این کشور را با آسیب زدن شدید به برنامههای هستهای و موشکی ایران از میان برداشت.
بر اساس این گزارش، روند اجرای این عملیات از «۳۰ سال پیش» در جریان و در حال آمادهسازی بوده است؛ از همان زمانی که جمهوری اسلامی در سه محور اصلی برنامه هستهای، توان موشکهای بالستیک و شبکه نیابتی خود، در مسیر اقدام برای «نابودی اسرائیل» قدم برداشت.
چشمگیرترین عملیات نظامی
ژنرال والد درباره عملیات طلوع شیران گفت: «این عملیات احتمالا چشمگیرترین عملیات نظامی است که تاکنون دیدهام یا در آن حضور داشتهام.»
بر اساس گزارش موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، عملیات طلوع شیران در حمله «قطعسر» در مرحله اولیه خود حدود ۳۰ تن از رهبران ارشد نیروهای نظامی، فرماندهان سپاه پاسداران و عوامل هستهای جمهوری اسلامی را از میان برد و باعث ایجاد «آشفتگی جدی در فرماندهی و کنترل رژیم» شد.
حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، محمد باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و امیرعلی حاجیزاده، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران، جزو کشتهشدگان حمله آغازین اسرائیل بودند.
این موسسه تاکید کرد که «حلقه آتش» سپاه پاسداران، یعنی شبکه نیروهای مسلح نیابتی تحت رهبری حزبالله و حماس پیش از عملیات اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بهشدت تضعیف شده بود و این ضعف موجب جلوگیری از یک پاسخ هماهنگ در دفاع از جمهوری اسلامی شد.
«نقش حیاتی» اف-۳۵ها و دلایل عملیات
این ارزیابی همچنین به «نقش حیاتی» جنگندههای اف-۳۵ اسرائیل اشاره دارد که به نوشته موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، خلبانان اسرائیلی آنها را «برای نخستین بار در یک ماموریت حمله عمیق» در «حالت وحشی» بهکار بردند.
سپهبد اشلی در این زمینه گفت: «اف-۳۵ برای [اسرائیلیها] غیرقابل جایگزین شد. آنها هیچ عملیاتی را بدون استفاده از اف-۳۵ انجام نمیدهند، از جمله حملات در آینده.»
دلایل حمله
یکی از نکات مهم گزارش موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، ذکر دلایلی است که اسرائیل را مجاب به انجام عملیات خود کرد.
طبق این گزارش، تصمیم به حمله بر اساس اطلاعاتی اتخاذ شد که نشان میداد جمهوری اسلامی در حال آمادهسازی یک حمله پیشدستانه گسترده است.
در این گزارش آمده است: «اطلاعات اسرائیل نشان داد که مقامات ایرانی، در حال بحث درباره شلیک ۷۰۰ تا هزار موشک بالستیک در یک حمله پیشدستانه علیه اسرائیل بودند. نگرانی واقعی وجود داشت که صدها موشک ممکن است بر پایگاههای اسرائیل فرود آیند، باندها را خراب کنند، جنگندهها را نابود کنند و عملا نیروی هوایی اسرائیل را از کار بیندازند.»
این اطلاعات اسرائیل، همراه با نشانههای هشداردهندهای بود مبنی بر این که جمهوری اسلامی در حال تسریع پژوهش درباره سلاح هستهای است و بهسمت یک برنامه «قابل آزمایش و قابل بهکارگیری» حرکت میکند.
بسیاری از کارشناسان و سیاستمداران پیش از جنگ ۱۲ روزه هشدار داده بودند تهران به اندازه کافی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که برای ساخت دستکم ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
این شرایط موجب شد که به نوشته موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، اسرائیل برنامه اولیه خود را برای «یک حمله محدود جراحیگونه» رها و یک «کارزار جامع» را انتخاب کند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
