هوای ۱۶ شهر استان خوزستان در وضعیت بنفش، قرمز و نارنجی است. در کارون شاخص آلودگی هوا، ۲۰۶ و «بسیار ناسالم» (وضعیت بنفش) گزارش شده است. همزمان دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اعلام کرد شمار مراجعه بیماران قلبیـتنفسی به مراکز درمانی در مهر و آبان نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
شاخص کیفی هوا، چهارشنبه ۲۱ آبان در آبادان به ۱۶۰، اندیمشک به ۱۵۸، اهواز به ۱۹۸، دزفول به ۱۵۸، دشت آزادگان به ۱۹۵، شادگان به ۱۵۸، شوشتر به ۱۷۱، ماهشهر به ۱۶۷، ملاثانی به ۱۸۴ و هویزه به ۱۸۹ میکروگرم بر مترمکعب رسید و این شهرها در وضعیت قرمز (ناسالم) قرار دارند.
شاخص کیفیت هوا (AQI) به پنج دسته اصلی تقسیم میشود: از صفر تا ۵۰ هوا پاک، از ۵۱ تا ۱۰۰ قابل قبول، از ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم برای همه گروهها، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰ خطرناک است.
این شاخص در شهرهای آغاجری ۱۳۲، امیدیه ۱۱۵، ایذه ۱۰۴، بهبهان ۱۴۱ و هندیجان ۱۰۲ میکروگرم بر مترمکعب بوده که همگی در محدوده نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس قرار دارند.
در این شرایط، توصیه میشود افراد دارای بیماریهای قلبی یا ریوی، سالمندان و کودکان از انجام فعالیتهای سنگین یا طولانیمدت در فضای باز خودداری کنند.
آلودگی مراکز برخی استانها
شاخص آلودگی هوا در خرمآباد ۱۷۱ و در زاهدان ۱۶۷ اعلام شده که حاکی از شرایط ناسالم برای همه گروههاست.
این شاخص در اصفهان ۱۴۵، همدان ۱۲۱، کرمانشاه ۱۱۴، ایلام ۱۱۳، کرج و بوشهر ۱۰۹، مشهد ۱۰۷، شیراز و اراک ۱۰۴، تبریز ۱۰۳ و بجنورد ۱۰۲ گزارش شده که حاکی از وضعیت ناسالم برای گروههای حساس (نارنجی) است.
وضعیت هوا در استان تهران
در تهران، هوای صبح چهارشنبه ۲۱ آبان با شاخص ۹۴ در وضعیت زرد و قابل قبول قرار داشت و میانگین ۲۴ ساعته شاخص، ۹۸ گزارش شد.
با وجود این، اسلامشهر با ۱۴۴، قرچک با ۱۰۸ و پیشوا با ۱۰۳، در وضعیت نارنجی قرار گرفتهاند و باقرشهر، ملارد و بهارستان با شاخص ۱۵۲ تا ۱۶۹، در وضعیت قرمز گزارش شدهاند.
از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، تهران شش روز هوای پاک، ۱۲۲ روز قابل قبول، ۹۶ روز ناسالم برای گروههای حساس، هشت روز ناسالم، دو روز بسیار ناسالم و دو روز خطرناک را تجربه کرده است.
جان خوزستانیها در خطر است
فرهاد سلطانی، سرپرست معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، با اشاره به وضعیت آلودگی هوا گفت: «میزان مراجعه بیماران به بیمارستانها در مهرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۵ تا ۲۰ درصد و در آبانماه ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش یافته است.»
او افزود: «غلظت آلایندهها در پاییز امسال نسبت به سال گذشته بیشتر شده و این روند میتواند آسیبهای جدی به سلامت مردم، بهویژه کودکان، سالمندان و گروههای پرخطر، وارد کند.»
به گفته معاونت درمانی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور، شدت آلودگی در اهواز و خوزستان به حدی است که تمام مردم درگیر عوارض آن شدهاند: «اگر رودربایستی کنار گذاشته نشود و اقدامی فوری انجام نگیرد، زیانهای طولانیمدتی بر سلامت مردم تحمیل خواهد شد.»
سلطانی با تاکید بر تشکیل کارگروه ویژه برای بررسی و تصمیمگیری درباره آلودگی هوای خوزستان گفت: «باید فکر عاجلی برای حل این مشکل شود تا شرایط بهبود یابد و مردم کمتر در معرض آسیب قرار بگیرند.»
او با اشاره به ازدحام مراجعهکنندگان و فرسودگی نیروهای بیمارستانها اظهار کرد: «آلودگی هوا، خوزستان را بهتنهایی گرفتار کرده و نیازمند پیگیری جدی محلی است. آلایندهها میتوانند رشد کودکان را مختل کرده و در بزرگسالی زمینه ابتلا به بیماریهای مزمن را فراهم کنند.»
سلطانی در پایان هشدار داد: «ادامه این وضعیت میتواند زمینهساز بیماریهایی مانند سرطان و مشکلات مزمن ریوی شود و آثار ماندگاری بر سلامت مردم خوزستان بر جای بگذارد.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
