دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در دیدار با رهبران کشورهای آسیای مرکزی گفت جمهوری اسلامی از کاخ سفید پرسیده است که آیا ممکن است تحریمها برداشته شود یا نه. او افزود که مایل است که به این تقاضاها گوش دهد و بهگفته او امکان رفع این تحریمها وجود دارد.
او پنجشنبه ۱۵ آبان در دیدار با روسای جمهوری تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و قزاقستان گفت تهران تحت تحریمهای بسیار سنگین آمریکا قرار دارد و این امر باعث شده است انجام کارهایی که میخواهد، برایش بسیار دشوار شود.
ترامپ گفت: «وقتی که جمهوری اسلامی امکان دسترسی به سلاح هستهای داشت که اکنون ندارد و وقتی ایران قلدر خاورمیانه بود که دیگر نیست، کشورهایی که واقعا میخواستند به پیمان ابراهیم ملحق شوند، به دلیل وضعیت ایران نمیتوانستند.»
قزاقستان پنجشنبه اعلام کرد که آماده پیوستن به توافقهای ابراهیم است.
ترامپ با استقبال از تصمیم قزاقستان گفت:« قزاقستان نخستین کشوری است که در دوره دوم ریاستجمهوری من به پیمان ابراهیم میپیوندد.»
ترامپ در ادامه گفت: «بهدلیل اقداماتی که ما با آن بمبافکنهای زیبای بی–۲ انجام دادیم، اکنون میدانم که جمهوری اسلامی از نظر هستهای و همچنین از نظر توان نظامی متعارف بهشدت تضعیف شده است.»
ترامپ با اشاره به اینکه مایل است تقاضاها برای رفع تحریمهای ایران را بشنود،گفت: «از نظر من امکانش وجود دارد.»
پیشتر نیز ترامپ اعلام کرده بود در صورتی که جمهوری اسلامی رفتار صلحجویانه نشان دهد و از اقدامات تهدیدآمیز دست بردارد، آماده لغو تحریمهای تهران است.
او در مصاحبهای با فاکسنیوز گفت «اگر ایران کار درست را انجام دهد، تحریمها را لغو خواهم کرد.» این سخنان که جمعه ششم تیر ضبط و هشتم تیر منتشر شد، در حالی بیان شد که ترامپ طی ماههای اخیر مواضعی متناقض درباره رفع تحریمها اتخاذ کرده است؛ از یک سو پس از آتشبس ایران و اسرائیل گفت چین میتواند نفت ایران را بخرد، اما چند روز بعد در واکنش به پیام علی خامنهای اعلام کرد لغو تحریمها را متوقف کرده است.
بهگزارش بلومبرگ، پس از حملات آمریکا به تاسیسات اتمی ایران، ترامپ رویکردی ترکیبی از «تهدید و دیپلماسی» را در برابر تهران دنبال میکند.
در تاریخ ۱۱ خرداد، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد که کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، دستور توقف همه تحریمهای تازه علیه جمهوری اسلامی ایران را صادر کرده است؛ تصمیمی که بهگفته منابع نزدیک به کاخ سفید، بهمنزله تعلیق موقت کارزار «فشار حداکثری» دولت دونالد ترامپ بود.
این دستور ابتدا به شورای امنیت ملی، وزارت خزانهداری و وزارت خارجه ابلاغ شد و از ۳۱ اردیبهشت هیچ تحریم جدیدی علیه ایران اعلام نگردید. اما تنها چند روز بعد، با مخالفت ترامپ این تصمیم لغو شد و روند اعمال فشار اقتصادی دوباره از سر گرفته شد.
گزارش والاستریت ژورنال تاکید داشت که تصمیم اولیه برای تعلیق، تلاشی برای ایجاد فضای تنفس پیش از آغاز گفتوگوهای هستهای بود، اما واکنش تند ترامپ نشان داد اختلافنظرهایی جدی در درون دولت او درباره سیاست ایران وجود دارد.
ماه گذشته، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مذاکره با آمریکا را «بیفایده و زیانبار» دانست و هرگونه گفتوگو با واشینگتن را ممنوع اعلام کرد. او گفت مذاکرات اتمی به «بنبست کامل» رسیده و تاکید کرد مذاکره با آمریکا به نفع ایران نخواهد بود.
همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت هیچ مذاکرهای میان تهران و واشینگتن صورت نگرفته و جمهوری اسلامی تنها درباره موضوع هستهای گفتوگو میکند. او افزود ایران هرگز درباره مسائل غیرهستهای، از جمله محور مقاومت — عنوانی که تهران برای گروههای مسلح مورد حمایت خود در منطقه بهکار میبرد — با آمریکا یا هیچ کشور دیگری مذاکره نکرده است.
امکان پیوستن ایران به توافق ابراهیم
ترامپ در مصاحبه با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سیبیاس، توافق با جمهوری اسلامی را «کلید صلح در خاورمیانه» خواند و گفت حکومت ایران «خواهان توافق است، هرچند این را نمیگوید؛ احتمالا نباید هم بگوید، چون هیچ مذاکرهکننده خوبی چنین حرفی نمیزند.»
او در این گفتوگو که شامگاه یکشنبه یازده آبان به وقت محلی پخش شد بار دیگر دستیابی خود به «پایان جنگ غزه و برقراری صلح»، آزادی گروگانهای اسرائیلی و صدور دستور حمله به زیرساختهای هستهای ایران را برجسته کرد.
ترامپ همچنین دوشنبه هفتم مهرماه در کنفرانس خبری مشترک با بنیامین نتانیاهو گفت: «شاید روزی ایران هم به توافقهای صلح در خاورمیانه و حتی پیمان ابراهیم ملحق شود؛ امیدوارم آن روز فرا برسد و ایران بتواند با اسرائیل به دوستی و سازش دست یابد.»
رییسجمهوری ایالات متحده توافقهای ابراهیم را ستود و از نقش جرد کوشنر و تیمش در پیشبرد این ابتکار قدردانی کرد. او گفت فکر میکند روند الحاق کشورها به این توافقها ممکن است به پاکستان و حتی روزی به ایران هم برسد و افزود «امیدواریم بتوانیم با ایران کنار بیاییم و روزی ایران عضو این توافق باشد زیرا به نفع آنها خواهد بود.»
از سوی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پیوستن تهران به پیمان ابراهیم را «سازگار با آرمانهای حکومت ایران» ندانست و گفت تهران هرگز به توافقات صلح با اسرائیل نخواهد پیوست.
عراقچی شامگاه شنبه ۱۹ مهر در مصاحبه با شبکه خبر جمهوری اسلامی گفت: «ترامپ معمولا آنچه را که به آن علاقه دارد، در قالبهای مختلف بیان میکند.»
او توافقات ابراهیم را «خائنانه» توصیف کرد و تاکید کرد مقامات جمهوری اسلامی پیشتر نیز این پیمان را رد کردهاند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
