بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت این کشور به نیروی هیچ کشور خارجیای اجازه نخواهد داد برای تامین امنیت نوار غزه در این باریکه مستقر شود. همزمان با اظهارات نتانیاهو، نشست وزرای خارجه کشورهای عربی و اسلامی بر محور بررسی اوضاع غزه و آینده این منطقه، در استانبول آغاز شد.
نتانیاهو دوشنبه ۱۲ آبان در دیدار با افسران ارشد ذخیره ارتش گفت: «هیچ نیروی خارجیای از جمله ترکیهای، در نوار غزه حضور نخواهد یافت.»
او تاکید کرد امنیت اسرائیل در دست ارتش اسرائیل باقی خواهد ماند و در عین حال افزود: «اسرائیل مشخص خواهد کرد کدام نیروهای بینالمللی وارد نوار غزه شوند و کدامها اجازه ورود نخواهند داشت.»
نخستوزیر اسرائیل پیشتر و در ۳۰ مهر در دیدار با جِیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، تلویحا مخالفت خود را با مشارکت نیروهای ترکیه در ماموریت نظارت بر آتشبس غزه اعلام کرده بود.
ترکیه که در شکلگیری توافق آتشبس میان اسرائیل و حماس نقش داشت، برای شرکت در نیروی بینالمللی ناظر بر اجرای آتشبس اعلام آمادگی کرده و گفته بود نیروهایش میتوانند در قالب نظامی یا غیرنظامی فعالیت کنند.
گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، پنجم آبان اعلام کرد این کشور حضور نیروهای مسلح ترکیه را در غزه تحت طرح آمریکا برای پایان دادن دائمی به جنگ نخواهد پذیرفت.
طرح صلح ترامپ شامل تشکیل نیروی بینالمللی در غزه است تا به تثبیت توافق آتشبس کمک کند. با این حال هنوز مشخص نیست که آیا کشورهای عربی و دیگر کشورها حاضر به اعزام نیرو برای این نیروی بینالمللی خواهند بود یا خیر.
نشست استانبول برای بررسی اوضاع غزه
همزمان با اظهارات نتانیاهو، نشست وزرای خارجه کشورهای عربی و اسلامی، ۱۲ آبان با محور بررسی اوضاع نوار غزه و آینده این منطقه، در استانبول ترکیه آغاز شد.
استانبول در این نشست میزبان وزیران خارجه اردن، اندونزی، امارات متحده عربی، پاکستان، عربستان سعودی و قطر است.
در این گفتوگوها، آخرین تحولات مربوط به آتشبس، وضعیت انسانی در غزه و هماهنگی تلاشهای بینالمللی برای کمکرسانی در دستور کار قرار دارد.
مقام اسرائیلی: نتانیاهو به «۲۰۰ تروریست» اجازه عبور امن نمیدهد
یک مقام اسرائیلی به گزارشهایی درباره اینکه اسرائیل در حال بررسی اعطای گذر امن به نیروهای مسلحی است که در تونلها پنهان شدهاند تا از منطقه تحت کنترل اسرائیل در رفح به بخش تحت اداره حماس در غزه منتقل شوند، واکنش نشان داد.
او اعلام کرد نتانیاهو «اجازه گذر امن برای ۲۰۰ عضو تروریستی حماس را نمیدهد».
شبکه ۱۲ اسرائیل پیشتر گزارش داده بود در صورت موافقت این نیروها با تحویل سلاحهایشان، اسرائیل عبور امن آنها را تایید خواهد کرد.
منابع ارتش اسرائیل گفتند چنین اجازهای تنها در صورتی داده میشود که حماس پیکر شمار بیشتری از گروگانهای کشتهشده را تحویل دهد.
مقام اسرائیلی یادشده افزود: «نخستوزیر همچنان بر موضع قاطع خود در خصوص خلع سلاح حماس و غیرنظامیسازی نوار غزه پافشاری میکند و در عین حال به حذف تهدیدهای تروریستی علیه نیروهای ما ادامه میدهد.»
بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل نیز دوشنبه در پیامی در شبکه ایکس خطاب به نتانیاهو نوشت: «آقای نخستوزیر این جنون محض است. جلوی این کار را بگیرید.»
همزمان با این تحولات، ارتش اسرائیل ۱۲ آبان اعلام کرد چند عضو گروههای مسلح را کشته است که از «خط زرد» و مرز مشخصکننده عقبنشینی نظامی عبور کرده و به نیروهای این ارتش در جنوب نوار غزه نزدیک شده بودند.
به گفته ارتش، این افراد «تهدیدی فوری» برای نیروهای مستقر در منطقه بودند و پس از شناسایی، نیروی هوایی اسرائیل برای «رفع تهدید» آنها را هدف قرار داد و از بین برد.
ارتش اسرائیل افزود همچنان «طبق مفاد توافق آتشبس» در غزه مستقر است و به عملیات خود برای مقابله با هرگونه «تهدید فوری» ادامه خواهد داد.
حماس فقط از تحویل سلاحهای سنگین استقبال میکند
بشاره بَهبَه، بازرگان فلسطینیـآمریکایی که در میانجیگری با حماس بر سر آتشبس غزه نقش داشته، به الشرق الاوسط گفت حماس پذیرش ایده واگذاری سلاحهای سنگین خود را بهعنوان بخشی از یک توافق آغاز کرده است.
او افزود آمریکا نیز تمایل نشان داده تا در چارچوب طرح کاخ سفید برای پایان جنگ غزه، تنها با واگذاری سلاحهای سنگین از سوی حماس موافقت کند؛ اقدامی که در مفهوم کلی «خلع سلاح» این گروه گنجانده شده است.
بهبه تاکید کرد که با مقامهای ارشد آمریکایی گفتوگو کرده و آنان گفتهاند ممکن است به حماس اجازه داده شود سلاحهای سبک خود را برای «دفاع شخصی» حفظ کند.
حماس نیز بارها تاکید کرده تنها در صورت تشکیل دولت فلسطینی حاضر به خلع سلاح خواهد بود.
معاریو شامگاه یکشنبه ۱۱ آبان نوشت حزبالله در حال احیای یگان «رضوان» و بیرون آوردن تسلیحات خود از انبارهایی است که پیشتر در حملات اسرائیل هدف قرار گرفته بودند.
مقامهای امنیتی اسرائیل در مصاحبه با این روزنامه گفتند حزبالله میکوشد همزمان با تقویت تسلیحاتی خود، از رویارویی مستقیم با اسرائیل پرهیز کند تا عملیات بازسازیاش بدون واکنش گسترده تلآویو ادامه یابد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۱ آبان در حساب ایکس خود هشدار داد حزبالله در حال بازی با آتش است و دولت لبنان در خلع سلاح این گروه تعلل میکند.
در سوی دیگر، جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، اسرائیل را متهم کرد که بهجای پاسخ مثبت به پیشنهاد بیروت برای مذاکره، حملات هوایی خود را تشدید کرده است.
روزنامه معاریو در ادامه گزارش خود نوشت یکی از مهمترین درسهایی که اسرائیل از رویداد هفتم اکتبر آموخت، این است که نباید اجازه دهد در یکی از مرزهایش دشمنی در حال تقویت تواناییهای نظامی خود باشد؛ تواناییهایی که ممکن است در آینده امنیت کل کشور یا بخشهایی از آن را به خطر اندازد.
معاریو افزود بر پایه همین ارزیابی، ارتش اسرائیل در عملیات نظامی خود در لبنان کوشید حزبالله را از نظر نظامی در هم بشکند و توان تهاجمی این گروه را از میان ببرد.
با این حال، بخش اطلاعات ارتش و فرماندهی شمال اسرائیل اخیرا از شناسایی تحرکات جدید حزبالله در لبنان خبر داده است؛ تحرکاتی که به گفته منابع نظامی، با تشویق و حمایت گسترده حکومت ایران در حال انجام است.
بر اساس این گزارش، فعالیتهای حزبالله در مناطق مختلف لبنان رو به گسترش است و این گروه در حال ایجاد سامانههای دفاعی در مناطق شمال رود لیتانی، دره بقاع و جنوب بیروت است.
فاکسنیوز ۱۱ آبان گزارش داد دولت آمریکا فشارهای خود بر لبنان را برای خلع سلاح حزبالله افزایش داده؛ اقدامی که بهدنبال ناتوانی دولت و ارتش لبنان در اجرای این هدف صورت گرفته است.
والاستریت ژورنال هشتم آبان نوشت اقدام حزبالله در ذخیره مجدد موشکها، راکتهای ضدتانک و تجهیزات توپخانهای، آتشبس را با خطر فروپاشی روبهرو کرده است.
این روزنامه افزود با توجه به تحولات اخیر، به نظر میرسد صبر اسرائیل در برابر این گروه نیابتی جمهوری اسلامی رو به پایان است
تلاش حزبالله برای بازسازی انبارهای سلاح
علاوه بر ساماندهی نیروهای رضوان، حزبالله میکوشد سلاحهایی را که در انبارها و پناهگاههایی که پیشتر از سوی ارتش اسرائیل بمباران شده بودند، بازیابی و آماده استفاده کند.
موشه داویدوویچ، یکی از مقامات محلی در شمال اسرائیل، در مصاحبه با معاریو گفت: «حزبالله همچنان در حال نقض قطعنامههای سازمان ملل است و خود را بهصورت خطرناکی مسلح میکند، که این امر موجب لطمه به ثبات منطقه و امنیت ساکنان شمال میشود.»
او افزود: «ساکنان شمال مدتهاست که به خانههای خود بازگشتهاند و ما نمیتوانیم اجازه دهیم که پس از دو سال جنگ و شروع دورهای که سرانجام در مرحله رشد و بازسازی قرار گرفتهایم، دوباره هر روز در ترس از آنچه در مرز رخ میدهد، زندگی کنیم.»
معاریو تاکید کرد اسرائیل نمیتواند اجازه دهد حزبالله بار دیگر خود را مسلح و قدرتمند کند.
به نوشته این روزنامه، حزبالله در تلاش است تا یک «روند دوگانه» را پیش ببرد: از یک سو در حال مسلح شدن، آموزش دادن و ساختن نیروی نظامی خود است؛ و از سوی دیگر میکوشد این اقدامات را تا حد امکان پنهانی انجام دهد.
هدف از این رویکرد، جلوگیری از واکنش تهاجمی گسترده اسرائیل است که میتواند موقعیت نظامی و سیاسی حزبالله در لبنان را به خطر اندازد.
منطقه کردفان که بهعنوان محوری راهبردی بین دارفور و خارطوم شناخته میشود، به تازهترین میدان نبرد میان ارتش سودان و شبهنظامیان موسوم به «نیروهای پشتیبانی سریع» تبدیل شده است.
رویارویی مرگبار میان نیروهای حکومت و شبهنظامیان در سودان از آوریل ۲۰۲۳ تاکنون ادامه دارد.
سازمان بینالمللی مهاجرت، وابسته به سازمان ملل متحد، شامگاه یکشنبه ۱۱ آبان در بیانیهای اعلام کرد از چهارم تا نهم آبان، حدود ۳۶ هزار و ۸۲۵ نفر از پنج ناحیه در شمال کردفان گریختهاند.
مردم سودان دوشنبه ۱۲ آبان در روایتهای خود گفتند حضور نیروهای ارتش و شبهنظامیان در شهرها و روستاهای شمال کردفان بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
هر دو طرف میکوشند شهر الابیض، پایتخت ایالت کردفان شمالی، را به تصرف خود درآورند.
این شهر بهعنوان یکی از مراکز اصلی فرماندهی و پشتیبانی، نقشی راهبردی در سودان دارد، زیرا دارفور را به پایتخت، خارطوم، متصل میکند و همزمان دارای یک فرودگاه نظامی و غیرنظامی است.
یکی از اعضای نیروهای پشتیبانی سریع شامگاه ۱۱ آبان در ویدیویی گفت: «امروز همه نیروهای ما در محور برا متمرکز شدهاند.»
شهر برا در شمال الابیض قرار دارد. نیروهای پشتیبانی سریع هفته گذشته گفته بودند کنترل برا را به دست گرفتهاند.
سلیمان بابیکر، یکی از ساکنان منطقه ام سمیمه در غرب الابیض، در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: «پس از سقوط الفاشر به دست نیروهای شبهنظامی، تعداد خودروهای نیروهای پشتیبانی سریع در اینجا افزایش یافته است. ما دیگر به مزارع خود نمیرویم، چون از درگیری میترسیم.»
یکی دیگر از ساکنان که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، گفت: «در دو هفته گذشته، شاهد افزایش چشمگیر خودروها و سلاحهای ارتش در غرب و جنوب الابیض بودهایم.»
مارتا پوبی، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور آفریقا، هفته گذشته درباره «جنایات گسترده و انتقامجوییهای قومی» از سوی نیروهای پشتیبانی سریع در برا هشدار داد.
او گفت الگوهای مشاهدهشده در این منطقه یادآور وقایع دارفور است؛ جایی که نیروهای پشتیبانی سریع پس از سقوط الفاشر، به کشتار جمعی، خشونت جنسی و ربودن افراد متهم شدهاند.
این درگیری تاکنون دهها هزار کشته بر جای گذاشته، نزدیک به ۱۲ میلیون نفر را آواره کرده و یکی از بزرگترین بحرانهای آوارگی و گرسنگی جهان را رقم زده است.
بقایی دوشنبه ۱۲ آبان در نشستی خبری گفت برخی اظهارنظرها در این زمینه دقیق نبوده و در جریان سفر مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزارت خارجه، به مسقط، هیچ پیام رسمی از طرف واشینگتن به تهران منتقل نشده است.
او افزود: «اینکه واسطههای مختلف برای نزدیک کردن نظرها به تلاش خود ادامه دهند و پیغام و پسغامهایی را رد و بدل کنند امری رایج و متداول است، اما این به هیچ عنوان به معنای شروع فرایند مذاکراتی نبوده است.»
این در حالی است که فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، ۱۱ آبان بدون اشاره به نام هیچ کشوری، رسیدن پیام از طرف آمریکایی را تایید کرد و گفت درباره جزییات پیامها «در فرصت مناسب» توضیح خواهد داد.
پایگاه خبری بغداد الیوم ۹ آبان به نقل از منابع دیپلماتیک در تهران نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در پیامی به عمان، اراده خود را برای دستیابی به توافقی جدید با جمهوری اسلامی ابراز و تاکید کرده تمایل دارد مذاکرات هستهای از سر گرفته شود.
عمان در سال جاری میلادی میانجی پنج دور مذاکرات ایران و آمریکا پیش از جنگ ۱۲ روزه بود.
بقایی سخنان لاریجانی درباره توان ساخت بمب اتم در دو هفته را تکذیب نکرد
بقایی در ادامه نشست خبری خود، سخنان محمدجواد لاریجانی، مدیر پژوهشگاه دانشهای بنیادی، درباره توان حکومت ایران برای ساخت بمب اتمی در دو هفته را تکذیب نکرد.
سخنگوی وزارت خارجه گفت اظهارنظر افراد «آزاد است» و «صاحبنظران و کارشناسان» ممکن است برداشتهای خود درباره موضوعات از جمله برنامه هستهای را بیان کنند که «به هیچعنوان بازتابدهنده موضع رسمی جمهوری اسلامی نیست».
لاریجانی ۱۱ آبان گفته بود جمهوری اسلامی نظریه جدیدی در جهان مطرح کرده که بر اساس آن، کشوری که میتواند «در کمتر از دو هفته بمب اتم داشته باشد، قاطعانه بمب نمیخواهد».
پیشتر در ۳۱ شهریور، ۷۰ نماینده مجلس در نامهای به روسای قوا و شورای عالی امنیت ملی خواستار آن شدند که با تغییر فتوای پیشین علی خامنهای و برای ایجاد «بازدارندگی»، جمهوری اسلامی اقدام به ساخت و نگهداری بمب اتمی کند.
از ابتدای سال ۱۴۰۳، اظهارنظر مقامهای جمهوری اسلامی درباره ضرورت حرکت بهسوی ساخت سلاح هستهای روندی افزایشی داشته است.
کشورهای غربی از جمله آمریکا همواره حکومت ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی متهم کردهاند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشتر هشدار داده بود میزان ذخایر اورانیوم غنیشده ایران میتواند برای ساخت حدود ۱۰ بمب اتمی کافی باشد.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در نشست خبری خود، در مورد نحوه همکاری تهران با آژانس گفت: «تکلیف کاملا روشن است؛ ما همچنان عضو معاهده منع اشاعه هستیم و به موافقتنامه پادمان متعهدیم.»
بقایی افزود بازرسیهای آژانس بر اساس «شیوهنامه و رویههای قانونی» انجام میشود و روند بازرسی از برخی تاسیسات هستهای مانند نیروگاه بوشهر و رآکتور تحقیقاتی تهران در حال انجام است.
عراقچی در مصاحبه با شبکه الجزیره که مشروح آن دوشنبه ۱۲ آبان منتشر شد، اعلام کرد جمهوری اسلامی برای «مذاکرات عادلانه و از موضع برابر و براساس قاعده برد-برد و منافع متقابل» کاملا آماده است.
او افزود: «از نظر من توافق در موضوع هستهای کاملا امکانپذیر است و هیچ لکنتی وجود ندارد... موضع مذاکره هم فقط هستهای است.»
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در پاسخ به پرسش خبرنگار الجزیره درباره شروط چهارگانه آمریکا مبنی بر مذاکره مستقیم، توقف کامل غنیسازی، محدودسازی برنامه موشکی و قطع حمایتها از گروههای نیابتی در منطقه، آنها را «غیرعاقلانه و غیرعادلانه» خواند.
در روزهای گذشته گزارشهایی در برخی رسانههای خارجی مبنی بر پیام واشینگتن به تهران برای از سرگیری مذاکرات منتشر شده است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، ۱۱ آبان بدون اشاره به نام هیچ کشوری تایید کرد وزارت خارجه جمهوری اسلامی پیامهایی را درباره مذاکرات دریافت کرده است.
عراقچی در مصاحبه با الجزیره با اشاره به شروط مذاکره گفت: «غنیسازی صفر امکان ندارد... چیزی که آنها در جنگ به دست نیاوردند، در مذاکره هم نمیتوانند به دست بیاورند... ما در مورد توان موشکی خودمان با هیچکس مذاکره نمیکنیم؛ هیچ انسان عاقلی خودش را خلع سلاح نمیکند.»
ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی زیر آوار مدفون است
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره محل نگهداری ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد گفت: «آنها در همان جایی هستند که قبل از حمله قرار داشتند. از قبل جنگ ما به آنها دست نزدهایم.»
او اضافه کرد: «بیشتر آنها یا بهتر است بگوییم تقریبا همه آنها زیر آوار هستند و ما قصدی برای خارج کردن آنها از زیر آوار نداریم تا زمانی که شرایطش مهیا شود.»
جمهوری اسلامی بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در اختیار دارد که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، گمانهزنیهای مختلفی در خصوص سرنوشت آنها مطرح شده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۲۷ مهر اعلام کرد جمهوری اسلامی عمده ذخایر اورانیوم غنیشده خود را در تاسیسات هستهای اصفهان، فردو و نطنز نگهداری میکند که بازرسان آژانس اجازه دسترسی به آنها را ندارند.
او بعدتر و در هفتم آبان هشدار داد بازرسان آژانس در اطراف محلهای نگهداری ذخایر اورانیوم شاهد تحرکاتی بودهاند.
عراقچی در مصاحبه با الجزیره گفت هنوز مشخص نیست از مجموع ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده، چه میزان سالم مانده و چه مقدار از بین رفته است، زیرا تا زمانی که ذخایر از زیر آوار بیرون کشیده نشوند، امکان ارزیابی وجود ندارد.
عراقچی همچنین میزان خسارات حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را «زیاد» خواند و افزود ساختمانها، تجهیزات و ماشینآلات در جریان این حملات از بین رفتند.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشتر هشدار داده بود در صورت تصمیم جمهوری اسلامی برای نظامیسازی برنامه هستهای خود، میزان ذخایر اورانیوم غنیشده ایران میتواند برای ساخت حدود ۱۰ بمب اتمی کافی باشد.
