بر اساس آخرین دادههای مرکز آمار ایران، سهم هزینه مسکن در سبد خانوار شهری در ایران به ۴۳.۷ درصد رسیده است. در تهران، این رقم دو برابر استاندارد جهانی ۳۰ درصدی شده و فشار معیشتی سنگینی ایجاد کرده است.
رسانهها در ایران چهارشنبه هفتم آبان با انتشار گزارش مرکز آمار نوشتند که سهم هزینه مسکن در سبد خانوار شهری در برخی استانها از مرز ۶۰ درصد عبور کرده است و در دهکهای پایین درآمدی، حتی تا ۷۰ درصد نیز برآورد میشود. این رقم در ابتدای دهه ۸۰ خورشیدی، ۲۷ درصد بود.
به نوشته خبرگزاری فارس، در این گزارش، استان تهران با سهم ۵۹.۹ درصدی در صدر فهرست استانهای دارای بیشترین هزینه مسکن قرار دارد و استان بوشهر با ۲۰ درصد، کمترین سهم را به خود اختصاص داده است.
فارس اشاره کرد که سهم مسکن از هزینه خانوار در لرستان ۳۴ درصد، کرمانشاه ۳۳ درصد، آذربایجانشرقی ۳۲ درصد، آذربایجانغربی ۳۷ درصد، مازندران ۳۵ درصد، سمنان ۳۸ درصد، گلستان ۳۴ درصد و خراسان رضوی ۴۰ درصد گزارش شده است.
این خبرگزاری به نقل از کارشناسان اقتصادی نوشت که این ارقام نشان میدهد که بار هزینه مسکن در سبد خانوار ایرانی حتی در دوره رکود نیز کاهش نیافته است.
بر اساس این گزارش، هماکنون حدود ۲۴.۵ میلیون نفر مستأجر در ایران زندگی میکنند و ۳۷ درصد از خانوارهای شهرنشین در خانههای اجارهای ساکن هستند. این نسبت در پایتخت به ۵۱ درصد میرسد، به این معنا که بیش از نیمی از خانوارهای تهرانی مستأجر هستند.
میانگین قیمت خانه در تهران باید به متری ۱۲۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده باشد
سایت تجارتنیوز چهارشنبه در گزارشی نوشت: «بررسی آمار تورم مسکن در مهرماه نشان میدهد که تورم در این بخش مانند ماه گذشته افزایش یافته و به عدد سه درصد رسیده است.» بر همین اساس، میانگین قیمت خانه در تهران در نخستین ماه از پاییز سال جاری، باید به «متری ۱۲۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان» رسیده باشد.
بر اساس شاخص قیمت مصرفکننده در مهرماه سال جاری که توسط مرکز آمار منتشر شد، تورم عمومی در ایران با رشد ۳.۳ درصدی، به ۴۸.۶ درصد در نخستین ماه از پاییز رسیده و تورم ماهانه ۵ درصدی را ثبت کرده است.
به نوشته تجارتنیوز، تورم ماهانه مسکن نیز همانند تورم عمومی در کشور رشد داشته و بهنظر میرسد این رشد، ناشی از افزایش تورم عمومی در سطح کشوری بوده است.
این سایت اشاره کرد که بازار مسکن همچنان در «فاز رکودی» قرار دارد و تغییر چشمگیری در سطح معاملات مسکن مشاهده نشده است. به این ترتیب، اقتصاد مسکن دچار پدیده رکود تورمی شده و قیمت مسکن بهویژه در سطح تهران رشد داشته است.
کیانوش گودرزی، رییس اتحادیه مشاوران املاک در تهران، ۱۵ مهر گفته بود که گزارش بازرسان اتحادیه املاک نشان میدهد قیمت مسکن در مناطق جنوبی تهران در هر متر مربع بین ۵ تا ۱۰ میلیون تومان افزایش داشته و در شمال تهران تغییری نداشته است.
به گفته او، متوسط قیمت مسکن در تهران حدود متری ۹۰ میلیون تومان بوده است.
تجارتنیوز همچنین از «رشد تورم اجارهبها همپای مسکن در آغاز نیمه دوم سال جاری» خبر داد و نوشت «ضریب اهمیت اجاره در مهرماه سال جاری نیز مانند ماه قبل ۳۳.۶۰ واحد اعلام شد و بدون تغییر ماند.»
به نوشته این سایت، شاخص قیمت اجاره در مهر ماه نیز رشد کرد و به ۳۵۳.۱ واحد رسید که نشاندهنده افزایش اجارهبها در آغاز نیمه دوم سال است.
نان و میوه رکورددار گرانی
در گزارش مرکز آمار همچنین تورم سالانه حدود ۴۰ درصد برآورد شد و بر این اساس، خانوارها بهطور میانگین ۴۸.۶ درصد بیشتر از مهر ۱۴۰۳برای خرید همان مجموعه کالاها و خدمات هزینه کردند.
به گزارش رسانهها، تورم نقطهبهنقطه نیز نسبت به ماه قبل ۳.۳ واحد درصد افزایش یافت.
در این ارتباط، نان و غلات، سبزیجات و حبوبات، چای وقهوه به ترتیب با ۹۸، حدود ۷۸ و ۶۸ درصد بیشترین تورم ماهانه را ثبت کردند.
به این ترتیب، گروههای نان و غلات و میوه خشکبار در صدر تورم سالانه قرار گرفتند.
در این حال، با تشدید بحران اقتصادی و افت شدید قدرت خرید مردم، پایگاه خبری رویداد۲۴ نوشت که شمار فزایندهای از شهروندان ایرانی توان تامین مواد غذایی ضروری را از دست دادهاند و سوءتغذیه اکنون به عامل حدود ۳۵ درصد از مرگومیرها تبدیل شده است.
در این گزارش که دوشنبه ۲۸ مهر منتشر شد، آمده است: «از کاهش مصرف لبنیات و گوشت تا کمبود میوه و سبزی، بحران تغذیه در کشور زنگ خطر سلامت عمومی و اقتصاد خانوادهها را به صدا درآورده است.»
رویداد۲۴ به نقل از احمد اسماعیلزاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت نوشت سالانه ۴۰۰ تا ۴۲۰ هزار نفر در ایران جان خود را از دست میدهند که طبق برآوردها، حدود ۳۵ درصد از این مرگومیرها به «کمبودها و مشکلات تغذیهای» مرتبط است.
در هفتههای اخیر، تورم افسارگسیخته و رشد نرخ ارزهای خارجی بر نگرانیها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران افزوده است؛ روندی که در پی فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل شدت گرفته است.
در همین ارتباط، چهار تشکل مستقل کارگران و بازنشستگان ۲۹ مهر در بیانیه مشترکی با اشاره به «بحرانهای فزاینده اقتصادی و اجتماعی و شرایط بسیار سخت و توانفرسا برای کارگران و دیگر تودههای زحمتکش» از تلاش معترضان برای پوستاندازی جامعه سخن گفتند.
سندیکای کارگران شرکت نیشکر هفتتپه، کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل های کارگری، کارگران بازنشسته خوزستان و گروه اتحاد بازنشستگان تاکید کردند که این شرایط سخت موجب شده تا «انگیزۀ اعتراض به شرایط موجود در میان اقشار مختلف مردم افزایش یابد.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
