ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اعلام کرد اگر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا بتواند به دستیابی به آتشبس میان اوکراین و روسیه کمک کند، کییف او را برای دریافت جایزه نوبل صلح نامزد خواهد کرد. این پیشنهاد در حالی مطرح شده که ترامپ درگیر ابتکارات صلح در خاورمیانه است.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۱۷ مهر در گزارشی با اشاره به پیشنهاد زلنسکی نوشت دولت اوکراین که هنوز نتوانسته ترامپ را برای اعمال فشار کافی بر روسیه وادار کند، تاکتیک تازهای در پیش گرفته و تصمیم دارد رییسجمهوری آمریکا را برای دریافت جایزه نوبل صلح نامزد کند.
زلنسکی در ماههای اخیر تلاش زیادی برای جلب حمایت ترامپ کرده و به نظر میرسد در این زمینه پیشرفتهایی حاصل شده است.
موشکهای «تاماهاوک» در صدر فهرست تسلیحاتی کییف از آمریکا قرار دارند که اوکراین آنها را ابزاری برای وادار کردن روسیه به مذاکره میداند. ترامپ که از رفتار ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، ابراز نارضایتی کرده، گفته آماده بررسی این درخواست است.
هفته گذشته گروهی از نمایندگان پارلمان اوکراین طرحی را برای نامزدی ترامپ در جایزه نوبل صلح ارائه کردند و آن را نشانهای از وفاداری به «شریک راهبردی اوکراین» خواندند.
آنا اسکورخود، نماینده پارلمان، گفت: «اگر امروز نتوانیم نشان دهیم که اوکراین و پارلمان ما کاملا از ترامپ و طرحهای صلح او حمایت میکنند، پس درباره چه میتوانیم صحبت کنیم؟»
ترامپ پیشتر نیز گفته بود شایسته دریافت جایزه صلح نوبل است، زیرا در دوره ریاستجمهوری خود در چندین توافق صلح نقش داشته است؛ از جمله گفته بود میان هند و پاکستان میانجیگری کرده است، اما هند این گفته او را رد کرده است.
حمایت اسرائیل و آرژانتین از ترامپ
خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین پنجشنبه به ترامپ «بهخاطر دستیابی به یک توافق تاریخی صلح بین اسرائیل و حماس» تبریک گفت.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «میخواهم این فرصت را غنیمت بشمرم و اعلام کنم که نامزدی ترامپ را برای جایزه صلح نوبل امضا خواهم کرد، به پاس سهم فوقالعاده او در صلح بینالمللی.»
میلی افزود: «هر رهبر دیگری با چنین دستاوردهایی، مدتها پیش این جایزه را دریافت کرده بود.»
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل نیز با استقبال از توافق بر سر آتشبس غزه، از ترامپ بابت این طرح تشکر کرد و گفت: «تردیدی نیست که او به خاطر عزم راسخش برای پایان دادن به جنگ و بازگرداندن گروگانها، شایسته دریافت جایزه نوبل صلح است.»
او افزود: «ترامپ کسی است که این توافق را ممکن ساخت و ما را به سمت پایان جنگ و امید به تغییر واقعیت در خاورمیانه پیش برد. اگر در روزهای آینده تصمیم به آمدن به اینجا بگیرد، مردم اسرائیل با عشق و قدردانی فراوان از او استقبال خواهند کرد.»
انجمن خانوادههای گروگانها ۱۴ مهرماه در نامهای به کمیته نوبل در نروژ خواستار اعطای جایزه صلح نوبل به ترامپ بهدلیل «تلاشهایش برای آزادی گروگانها و پایان جنگ غزه» شد.
اسرائیلیها و فلسطینیها پنجشنبه پس از اعلام توافق آتشبس و مبادله گروگانها که با ابتکار ترامپ انجام شد، ابراز خرسندی کردند.
مهلت نامزدی برای جوایز نوبل هر سال تا ۳۱ ژانویه است و اعضای کمیته نوبل میتوانند تا نخستین نشست خود در فوریه نامزدهای جدیدی را پیشنهاد دهند.
تایوان نیز موضع مشابهی گرفته است. لای چینگته، رییسجمهوری تایوان، سهشنبه گفت ترامپ در صورتی شایسته جایزه نوبل صلح خواهد بود که بتواند چین را از تهدید نظامی علیه این جزیره بازدارد.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۱۷ مهر نوشت تایوان که با نظام دموکراتیک اداره میشود و چین آن را بخشی از قلمرو خود میداند، در پنج سال گذشته تحت فشار فزاینده نظامی پکن قرار گرفته است؛ از جمله با برگزاری دستکم هفت رزمایش بزرگ در اطراف جزیره از سال ۲۰۲۲ تاکنون.
وزارت دفاع تایوان در گزارشی که هر دو سال یک بار منتشر میکند، نوشت: «کمونیستهای چین با اتخاذ تاکتیکهای مستمر آزار در "منطقه خاکستری"، همراه با گشتهای مشترک آمادگی رزمی، تمرینهای هدفمند نظامی و جنگ شناختی، تهدیدی جامع علیه ما ایجاد کردهاند.»
اصطلاح «منطقه خاکستری» به اقدامات غیرجنگی اشاره دارد که با هدف اعمال فشار بر تایوان انجام میشود؛ از جمله گشتهای گارد ساحلی چین، آسیب زدن به کابلهای زیردریایی و پرواز بالنها بر فراز جزیره.
در ادامه این گزارش آمده است که گارد ساحلی چین فعالیتهای خود را در اطراف تایوان گسترش داده و ممکن است در آینده برای اجرای «اقدامات مهار تهاجمی»، سناریوهای حمله را تمرین کند.
از رزمایش تا حمله واقعی
این گزارش تاکید کرده است که پکن از «جنگ ترکیبی» برای تضعیف اعتماد مردم تایوان به دولت و کاهش حمایت از بودجه دفاعی استفاده میکند و از ابزارهای هوش مصنوعی برای تضعیف امنیت سایبری تایوان و شناسایی نقاط ضعف در زیرساختهای حیاتی بهره میگیرد.
در این گزارش آمده است: «چین از طریق اقدامات نظامی متعارف و نامتعارف در پی آزمودن توان خود برای حمله به تایوان و رویارویی با نیروهای خارجی است.»
رویترز نوشت که وزارت دفاع چین به درخواست اظهارنظر در این باره پاسخ نداده است.
پکن هرگز استفاده از زور برای الحاق تایوان را منتفی ندانسته است.
وزارت دفاع تایوان اعلام کرد که چین ممکن است در آینده، ناگهان مانورهای نظامی خود را به عملیات واقعی رزمی تبدیل کند تا تایوان و متحدان بینالمللیاش را غافلگیر کرده و تهدیدی جدی برای صلح و امنیت منطقهای ایجاد کند.
در سالهای اخیر، چین از کشتیهای تجاری نوع رول-آن/رول-آف (Roll-on/Roll-off) برای عملیات حملونقل نظامی استفاده گسترده کرده و همچنان در حال توسعه تجهیزات تخصصی برای عملیات آبی-خاکی در سواحل است.
دستکاری شبکههای اجتماعی
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که چین از یک «ارتش سایبری حرفهای» برای دستکاری حسابهای کاربری در شبکههای اجتماعی و «پخش گسترده اطلاعات نادرست» استفاده میکند تا در جامعه تایوان شکاف ایجاد کرده و اعتماد عمومی به دولت را تضعیف کند.
به نوشته وزارت دفاع تایوان، رسانههای دولتی چین و «همکاران آنان» نیز در تلاشی هماهنگ برای تضعیف روحیه مقاومت مردم تایوان عمل میکنند.
بر اساس این گزارش، پکن از فناوری «دیپفیک» برای تولید ویدیوهای جعلی استفاده کرده و با بهرهگیری از هوش مصنوعی، «گفتمانهای سیاسی تفرقهافکنانه» تولید میکند.
چین، لای چینگته، رییسجمهوری تایوان را «جداییطلب» میخواند اما لای، ادعاهای پکن درباره حاکمیت بر تایوان را رد کرده و تاکید دارد تنها مردم این جزیره میتوانند درباره آینده آن تصمیم بگیرند.
دولت تایوان برنامهای برای مدرنسازی نیروهای مسلح خود آغاز کرده و متعهد شده است تا سال ۲۰۳۰، پنج درصد تولید ناخالص داخلی کشور را به بودجه دفاعی اختصاص دهد.
این گزارش یک روز پیش از سخنرانی سالانه رییسجمهوری تایوان در روز ملی این کشور منتشر شد.
سال گذشته، چین پس از همین مراسم، رزمایشهایی برگزار کرد که هدف از آن را «هشدار نسبت به اقدامات جداییطلبانه» عنوان کرد.
آخرین رزمایش رسمی چین در اطراف تایوان در ماه آوریل برگزار شد؛ هرچند جنگندهها و ناوهای چینی تقریبا بهطور روزانه در آسمان و آبهای نزدیک این جزیره رفتوآمد میکنند.
هر چند جزییات و مراحل اجرای طرح صلح ترامپ هنوز روشن نیست اما بیانیههای اخیر دو طرف، اسرائیل و حماس، از منظر سیاسی معنا و اهمیت ویژهای دارد.
با توجه به حمایت کشورهای عربی و دیگر قدرتهای منطقهای از این توافق، به نظر میرسد این بار بهترین فرصت برای پایان جنگ از زمان شکست آتشبس در اسفندماه فراهم شده باشد.
ترامپ ۱۶ مهر در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال مرحله نخست طرح صلح را چنین ساده توصیف کرد: آزادی گروگانهای در بند حماس در برابر عقبنشینی محدود نیروهای اسرائیلی.
با این حال، روزنامه گاردین در مطلبی تحلیلی که پنجشنبه ۱۷ مهر منتشر شد، نوشت شناسایی و آزادی همه گروگانها و همچنین مدیریت روند عقبنشینی اسرائیل از غزه ممکن است با پیچیدگیهای قابل توجهی همراه باشد.
صلح هنوز به ایستگاه پایانی نرسیده است
ترامپ در پست خود از «برخورد منصفانه با همه طرفها» و حرکت به سوی «صلحی قدرتمند، پایدار و ماندگار» در منطقه سخن گفت. این در حالی است که گاردین این میزان خوشبینی را «مبالغهآمیز» دانست.
به گفته گاردین، پرسشهای دشواری همچنان بیپاسخ ماندهاند؛ از جمله سرنوشت حماس، احتمال خلع سلاح این گروه مورد حمایت تهران و چشمانداز مورد نظر اسرائیل برای غزه که هنوز باید درباره آن تصمیمگیری شود.
گاردین افزود این وضعیت پیشتر نیز تجربه شده بود: ترامپ حتی پیش از آغاز رسمی ریاستجمهوریاش برای پایان دادن به جنگ غزه اقدام کرد اما آتشبسی که در زمستان بهصورت شتابزده برقرار شد، در پی بروز اختلافات درباره آزادی گروگانها دوام نیاورد و فروپاشید.
با این حال، اکنون لحظهای سرنوشتساز فرا رسیده است. رییسجمهوری ایالات متحده که به گفته گاردین، «آشکارا رویکردی حزبی و غیرقابل پیشبینی» دارد، با همین ویژگی توانسته هم متحدان و هم رقیبان خود را غافلگیر کند.
ترامپ همچنین با «انگیزهای شخصی» در روند تحولات منطقهای پیش میرود: او میخواهد نخستین رییسجمهوری آمریکا پس از باراک اوباما باشد که جایزه نوبل صلح را دریافت میکند.
تنشها همچنان پابرجاست
گاردین در ادامه گزارش خود هشدار داد «نشانههای تنش» بر سر جنگ غزه همچنان مشهود است. حماس در بیانیهای از ترامپ و سایر میانجیها خواسته تا تضمین کنند دولت اسرائیل به تعهدات خود در چارچوب توافق پایبند خواهد ماند.
همزمان بیم آن میرود که با پایان مرحله تبادل گروگانها، اسرائیل بار دیگر حملات نظامی خود را از سر گیرد و روند صلح متوقف شود.
در بیانیه حماس آمده است: «تا زمانی که آزادی، استقلال و حق تعیین سرنوشت محقق شود، هرگز از حقوق ملی مردم خود دست نخواهیم کشید.»
این موضعگیری اشارهای غیرمستقیم به آرمان تشکیل کشور مستقل فلسطین است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آن را رد کرده و کاخ سفید نیز تا حد زیادی از آن فاصله گرفته است.
در سوی دیگر، نتانیاهو نیز درگیر ملاحظات سیاسی پیچیدهای است. او باید با مخالفت سرسختانه جناح راست دولت خود، از جمله بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی و ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی، مقابله کند؛ دو چهرهای که تهدید کردهاند در صورت برقراری آتشبس، از ائتلاف حاکم خارج خواهند شد.
ترامپ اما کوشیده است این ملاحظات را با «زور و فشار مستقیم» کنار بزند.
او پیشتر هشدار داده بود اگر طرح صلح ۲۰ مادهای او اجرا نشود، «جهنمی تمامعیار» علیه حماس در غزه به راه خواهد افتاد.
به گزارش پایگاه خبری آکسیوس، زمانی که نتانیاهو نسبت به این توافق ابراز تردید کرد، ترامپ در واکنش به او گفت: «نمیدانم چرا همیشه اینقدر منفی هستی؟ ... این یک پیروزی است، بپذیرش.»
این لحظهای تعیینکننده برای رییسجمهوری ایالات متحده به شمار میرود و او ممکن است ناچار شود تمام نفوذ و اعتبار شخصی خود را برای جلوگیری از شکست دوباره مذاکرات و ازسرگیری درگیریها به کار گیرد؛ وضعیتی که در صورت وقوع، به منزله شکستی دیپلماتیک برای دولت ترامپ خواهد بود.
