با افزایش تنشهای ژئوپولیتیک و تردید نسبت به حمایت نظامی آمریکا، آلمان در حال توسعه سریع صنایع دفاعی نوآورانه است و شرکتهای نوپا را به خط مقدم تحولات جنگی با فناوریهای پیشرفته مانند سوسکهای سایبورگ و رباتهای خودران سوق میدهد.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه اول مرداد گزارش داد آلمان به عنوان بزرگترین اقتصاد اروپا در حال بازنگری بنیادین در رویکرد نظامی خود است و قصد دارد بودجه دفاعی سالانه خود را تا سال ۲۰۲۹ تقریبا سه برابر کند و به حدود ۱۶۲ میلیارد یورو برساند.
بر اساس گزارش رویترز، تمرکز این بودجه بر فناوریهای نوین جنگی است که از سوی شرکتهای نوپای دفاعی آلمانی توسعه مییابند.
گونبرت شرف، همبنیانگذار شرکت هلسینگ، که با ارزش ۱۲ میلیارد دلار گرانترین استارتاپ دفاعی اروپا به شمار میرود، گفت: «اروپا امسال برای نخستینبار در دهههای اخیر بیش از آمریکا در فناوریهای دفاعی هزینه میکند.»
شرکتهای نوپایی مانند هلسینگ، آرکس روباتیکس و کوانتوم سیستم در حال توسعه فناوریهایی مانند رباتهای زرهی خودران، زیردریاییهای بدون سرنشین و حشرات سایبورگ هستند.
سوسکهای سایبورگ شرکت اسورمز بایوتکتکیس که با کولهپشتیهای مجهز به دوربین کنترل میشوند، از جمله پروژههایی هستند که با تحریک الکتریکی کنترل میشوند و در میدان نبرد برای جمعآوری اطلاعات استفاده میشوند.
استفان ویلهلم، مدیرعامل این شرکت، گفت: «رباتهای زیستی ما، که مبتنی بر حشرات زنده هستند، به تحریک عصبی، حسگر و ماژولهای ارتباطی ایمن مجهز شدهاند و میتوانند بهصورت مستقل یا جمعی عمل کنند.»
رفع موانع قانونی برای مشارکت استارتاپها
دولت آلمان بهمنظور تسهیل مشارکت استارتاپها در مناقصات دولتی، در حال تصویب قانون جدیدی است که امکان پرداخت پیشپرداخت به شرکتهای نوپا و محدود کردن مناقصات به شرکتهای اروپایی را فراهم میکند.
دولت آلمان، هوش مصنوعی و فناوریهای استارتاپی را محور برنامههای دفاعی خود قرار داده است و قصد دارد بوروکراسی موجود را کاهش دهد.
با رشد تهدیدات منطقهای و تردید نسبت به تعهدات امنیتی ایالات متحده، سرمایهگذاری مخاطرهآمیز در بخش دفاعی اروپا جهش یافته و تنها در سال ۲۰۲۴ به یک میلیارد دلار رسید.
در آلمان این روند رشد بیشتری داشته است و در پنج سال گذشته استارتاپهای دفاعی این کشور ۱.۴ میلیارد دلار سرمایه جذب کردهاند.
کریستین زالر، شریک شرکت سرمایهگذاری اچوی کپیتال گفت: «جامعه به این نتیجه رسیده که باید از دموکراسیهای خود دفاع کند.»
آلمان اکنون دومین تامینکننده نظامی اوکراین پس از آمریکاست و روند تایید سفارشها از چند سال به چند ماه کاهش یافته است.
دیدهبان حقوق بشر چهارشنبه اول مرداد حملات مرگبار حوثیهای یمن به دو کشتی تجاری در ماه جاری میلادی را محکوم کرد و آن را «نقض قوانین جنگ» دانست.
حوثیها اواسط تیر به دو کشتی باری با پرچم لیبریا به نامهای اترنیتی سی و مجیک سیز در دریای سرخ حمله کردند.
در پی این حملات، هر دو کشتی غرق و چهار ملوان کشته شدند.
حوثیها گفتند تعدادی از خدمه کشتی را «نجات» دادهاند، اما سرنوشت بیش از ۱۲ فرد مفقود شده، همچنان نامشخص است.
دیدبان حقوق بشر در بیانیهای اعلام کرد این حملات «نقض قوانین جنگ بهشمار میروند و مصداق جنایت جنگی هستند».
این نهاد مستقر در نیویورک تاکید کرد «هیچ مدرکی دال بر نظامی بودن این کشتیها» وجود ندارد.
دیدهبان حقوق بشر افزود: «حوثیها عمدا کشتیهای تجاری را هدف قرار دادند، در حالی که بهوضوح غیر نظامی بودنشان قابل تشخیص بود. همچنین، بازداشت خدمهای که نجات یافتهاند نیز ممنوع است.»
عبدالملک حوثی، رهبر حوثیها، در توجیه این حملات گفت هر دو کشتی متعلق به شرکتهایی بودند که به بنادر اسرائیل خدمات ارائه میدهند.
با اینحال دیدهبان حقوق بشر تاکید کرد هیچکدام از این کشتیها ارتباطی با اسرائیل نداشتند و مقصدشان نیز بنادر اسرائیلی نبوده است.
نیکو جعفرنیا، پژوهشگر حوزه یمن و بحرین در دیدهبان حقوق بشر، گفت: «حوثیها تلاش کردهاند حملات غیرقانونی خود را با استناد به نقض حقوق فلسطینیها از سوی اسرائیل توجیه کنند.»
جعفرنیا گفت حوثیها باید فورا حمله به کشتیهایی که در جنگ مشارکت ندارند را متوقف کرده و خدمه بازداشت شده را آزاد کنند.
از آغاز جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه، حوثیها حمله به کشتیهای عبوری از دریای سرخ را شدت بخشیدند؛ حملاتی که به گفته آنها در همبستگی با فلسطینیها صورت میگیرد.
نیمه اردیبهشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرد که آمریکا بمباران حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن را متوقف خواهد کرد.
ترامپ همان زمان گفت این گروه توافق کرده است که حملات به کشتیهای آمریکایی را متوقف کند.
حوثیها در واکنش به این تصمیم، اعلام کردند این توافق شامل کشتیهای اسرائیلی نمیشود.
با وجود این، در دو ماه گذشته حمله حوثیها به کشتیهای باری بهطور چشمگیری کاهش یافته بود.
به گفته کاخ سفید، از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، حوثیها بیش از ۱۴۵ حمله علیه کشتیهای تجاری سازماندهی و اجرا کردهاند.
آلبرایت گفت: «ممکن است ایران اعلام کند از پیمان خارج شده، اما از منظر حقوق بینالملل، چنین خروجی به رسمیت شناخته نخواهد شد و ممنوعیت تولید سلاح هستهای همچنان پابرجاست.»
در روزهای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی از احتمال خروج ایران از انپیتی سخن گفتهاند.
برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی اعلام کردهاند پیشنویس طرح خروج آماده است و در صورت لزوم میتواند ظرف یک روز تصویب شود.
این تهدید پس از آن مطرح شد که کشورهای اروپایی نسبت به فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای برجامی هشدار دادند.
جمهوری اسلامی همچنین با اشاره به حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای خود، این اقدامات را نقض تعهدات بینالمللی خوانده و بند ۱۰ پیمان انپیتی را بهعنوان مبنای حقوقی خروج احتمالیاش مطرح کرده است.
آلبرایت در پاسخ به پرسشی درباره مسیر احتمالی تهران، گفت جمهوری اسلامی احتمالا مذاکرات را به تاخیر خواهد انداخت و همزمان به پنهان کردن داراییهای هستهای باقیمانده خود ادامه خواهد داد.
او ادامه داد: «ایران احتمالا تلاش میکند مذاکرات را متوقف کند و داراییهای باقیمانده از جمله سانتریفیوژهای اعلامنشده یا ذخایر اورانیوم پنهانشده را مخفی نگه دارد.»
آلبرایت همچنین هشدار داد تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای نتیجه معکوس خواهد داشت: «سلاح هستهای امنیت ایران را افزایش نخواهد داد؛ بلکه وضعیت را برای حکومت و بهویژه مردم ایران بهمراتب بدتر خواهد کرد.»
خسارات شدید به تاسیسات هستهای ایران
آلبرایت گفت حملات اسرائیل و آمریکا آسیب عمیقی به قابلیت هستهای ایران وارد کرده و افزود زیرساختهای غنیسازی جمهوری اسلامی بهویژه در سایتهای فردو و نطنز دچار آسیب ویرانگری شده، بهطوری که ممکن است تا سالها یا حتی هرگز این توان بازیابی نشود.
رییس موسسه علم و امنیت بینالملل با استناد به تصاویر ماهوارهای شرکت مکسار و منابع تجاری دیگر گفت بمبهای سنگرشکن پرتابشده بر تاسیسات زیرزمینی فردو احتمالا «آسیب ساختاری عظیمی» وارد کردهاند.
آمریکا یک تیر تاسیسات فردو، اصفهان و نطنز را بمباران کرد.
پیش از آن نیز اسرائیل در حملاتی، متخصصان برنامه هستهای جمهوری اسلامی را هدف قرار داده بود.
برآورد اولیه پنتاگون حاکی از آن بود که این حملات تنها چند ماه برنامه هستهای ایران را عقب انداخته، اما تحلیلهای بعدی منتشرشده از سوی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیآیای) نشان داد بازسازی توان هستهای ایران ممکن است سالها طول بکشد.
آلبرایت گفت اگرچه ممکن است تهران همچنان مقداری اورانیوم ۶۰ یا ۲۰ درصد غنیشده در اختیار داشته باشد، ظرفیت عملیاتی تاسیسات فردو به احتمال زیاد از بین رفته و و قابلیت بهرهبرداری از آن در آینده در هالهای از ابهام است.
به گفته او، حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ناپدید شده و با منع ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران، مشخص نیست که آیا محل آن هرگز شناسایی خواهد شد یا نه.
این کارشناس منع اشاعه سلاحهای هستهای همچنین گفت: «با در نظر گرفتن تاثیر فیزیکی بمباران، فرض ما این است که تمام یا اغلب سانتریفیوژهای سایت نطنز یا نابود شده یا از کار افتادهاند.»
آلبرایت تاکید کرد نطنز ستون فقرات توان غنیسازی ایران بود و از بین رفتن آن، نقطه عطفی راهبردی است.
او افزود: «بهنظر میرسد ایران دیگر قادر به تولید سانتریفیوژ جدید نیست و از همه مهمتر، دیگر نمیتواند گاز UF6 تولید کند؛ مادهای که بدون آن غنیسازی ممکن نیست.»
ترس و پارانویا در میان نخبگان فنی ایران
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در مصاحبهای پس از پایان جنگ ۱۲ روزه گفت که اسرائیل برنامه هستهای ایران را به عقب رانده، اما تلویحا اشاره کرد که تقابل با جمهوری اسلامی هنوز پایان نیافته است.
آلبرایت در همین زمینه به ایراناینترنشنال گفت اسرائیل فقط تاسیسات را بمباران نکرد، بلکه افراد کلیدی را هم از میان برداشت. بسیاری از این متخصصان و مدیران برنامه برای دهها سال تجربه داشتند و بسیاری از آنها از عوامل اصلی برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی در دهه ۲۰۰۰ بودند.
به گفته رییس موسسه علم و امنیت بینالملل، اسرائیل فهرستی نیمهرسمی منتشر کرده که نشان میدهد ۹ نفر از ۱۱ چهره هستهای که ترور شدند، مستقیما در برنامه گذشته تسلیحات هستهای ایران مشارکت داشتند.
او افزود برخی از اعضای خانواده این افراد نیز در جریان این حملات کشته شدهاند.
آلبرایت تاکید کرد: «این وضعیت فضای ترس و پارانویا را در میان نخبگان فنی ایران ایجاد کرده است. حتی اگر حکومت بخواهد خود را بازسازی کند، با نیروی کاری روبهروست که وحشتزده، بیانگیزه و تضعیف شده و احتمالا در معرض نفوذ دستگاههای اطلاعاتی خارجی قرار دارد.»
کاخ سفید سهشنبه ۳۱ تیر خروج آمریکا از یونسکو را تایید و اعلام کرد ادامه حضور واشینگتن در این نهاد فرهنگی و آموزشی سازمان ملل در راستای منافع ملی ایالات متحده نیست.
دولت آمریکا علت این اقدام را مواردی مانند مواضع یونسکو علیه اسرائیل، حمایتش از «مسائل بیدارگرایانه» (woke)، ترویج اهداف تفرقهبرانگیز و تضاد «دستورکار جهانیگرایانه و ایدئولوژیک» این نهاد با سیاست خارجی دولت ترامپ عنوان کرده است.
مایک والتز، گزینه ترامپ برای نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، اخیرا در اظهاراتی با اشاره به ضرورت اصلاحات در این نهاد، ابراز امیدواری کرده بود که «بتوانیم سازمان ملل را دوباره بزرگ کنیم».
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، در واکنش به این خبر، در پیامی در شبکه ایکس، حمایت «تزلزلناپذیر» خود را از یونسکو بهعنوان «نگهبان جهانی میراث بشری» اعلام کرد.
او گفت این تصمیم ایالات متحده، تعهد فرانسه به یونسکو را تضعیف نخواهد کرد.
یونسکو که مقر آن در پاریس است، پس از جنگ جهانی دوم با هدف ترویج صلح از طریق همکاریهای بینالمللی در حوزه آموزش، علم و فرهنگ تاسیس شد.
مقامهای یونسکو اعلام کردند که خروج آمریکا تنها تاثیر محدودی بر برنامههای تامینشده از سوی ایالات متحده خواهد داشت.
آمریکا در حال حاضر حدود هشت درصد از بودجه کل یونسکو را تامین میکند؛ رقمی که در زمان اولین خروج آمریکا در دوره ترامپ حدود ۲۰ درصد بود.
تاکید یونسکو بر مبارزه با یهودستیزی
اسرائیل از تصمیم آمریکا برای خروج از یونسکو استقبال کرد.
دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، یونسکو را به «سوگیری مزمن و اشتباه ضد اسرائیلی» متهم کرد.
گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، نیز در پیامی در شبکه ایکس، از واشینگتن بهخاطر «حمایت اخلاقی و رهبری» آن تشکر کرد.
او نوشت: «تکروی علیه اسرائیل و سیاسیکاری کشورهای عضو باید در این نهاد و همه نهادهای تخصصی سازمان ملل پایان یابد.»
در مقابل، سناتور دموکرات جین شاهین، که عضو ارشد کمیته روابط خارجی سنا است، تصمیم ترامپ را «کوتاهنگرانه و به سود چین» دانست.
او گفت پس از خروج ترامپ از یونسکو در دوره اول ریاست جمهوری خود، چین به بزرگترین تامینکننده مالی این نهاد تبدیل شد.
یونسکو اعلام کرد در هشت سال گذشته، تمامی بیانیههای مربوط به این نهاد با هماهنگی کامل با اسرائیل و فلسطینیها صادر شده است.
آدری آزوله، مدیرکل یونسکو، گفت: «آمریکا همان دلایلی را برای خروج ارائه کرده که هفت سال پیش گفته بود، در حالی که شرایط کاملا تغییر کرده، تنشهای سیاسی کاهش یافته و یونسکو امروز یکی از معدود محافل چندجانبهای است که بر اجماع و اقدام عملی تاکید دارد.»
او گفت: «این ادعاها با واقعیت تلاشهای یونسکو، بهویژه در حوزه آموزش درباره هولوکاست و مبارزه با یهودستیزی، در تضاد است.»
روابط آمریکا با یونسکو در طول دههها پرتنش بوده است.
این سومین بار به صورت کلی و دومینبار در دولت تحت کنترل ترامپ است که آمریکا از یونسکو خارج میشود.
یونسکو بیشتر بهدلیل تعیین و ثبت میراث جهانی شناخته میشود. این فهرست شامل هزار و ۲۴۸ مکان در سراسر جهان است که دارای «ارزش جهانی برجسته» هستند.
تخت جمشید، چغازنبیل، تخت سلیمان، بازار سرپوشیده تبریز و بیستون از جمله آثار تاریخی و فرهنگی ایران هستند که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاند.
دولت نخست ترامپ در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد که بهدلیل «سوگیری ضد اسرائیلی» یونسکو از آن خارج میشود؛ در آن زمان، واشینگتن ۵۴۲ میلیون دلار بدهی معوق به این نهاد داشت.
