آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، در تازهترین اظهارات خود درباره خطرهای فزاینده جمهوری اسلامی علیه اسرائیل هشدار داد که تهران همچنان به فکر «انتقام» از حملات اخیر اسرائیل است و اگر اسرائیل پیشدستی نکند، ایران ضربه اول را وارد خواهد کرد.
بهنوشته تایمز اسرائیل، لیبرمن که رهبری حزب «اسرائیل خانه ما» را نیز بر عهده دارد، شنبه ۲۳ تیر ماه در برنامه «ملاقات با مطبوعات» از شبکه ۱۲ اسرائیل گفت: «تمام چیزی که رهبران ایران به آن فکر میکنند، فقط انتقام است. این چیزی است که نه فقط من، بلکه همه ارزیابیهای اطلاعاتی هم تایید میکنند.»
او با اشاره به حملات هوایی مشترک اسرائیل و آمریکا علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی در خردادماه امسال، افزود: «همه گزارشها میگویند ایران به حدود یک تا دو سال زمان نیاز دارد تا برنامه هستهای خود را بازسازی کند. اما مسئله خطرناکتر این است که تهران فعلاً فقط در فکر انتقام است.»
لیبرمن گفت: «این تنها دغدغه رهبران جمهوری اسلامی است: جنگ انتقامجویانه علیه اسرائیل. و همین حالا در حال آمادهسازی برای حملهای بزرگتر هستند.»
در پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل باید بار دیگر به ایران حمله کند، لیبرمن تاکید کرد: «بله، اینبار هم باید ما ضربه اول را بزنیم. اینبار، ایران میخواهد آغازکننده حمله باشد، و ما نباید منتظر بمانیم.»
او همچنین درباره خطر موشکهای بالستیک حکومت ایران هشدار داد و گفت: «ما دیدیم که فقط ۲۶ موشک که در حمله ایران به اسرائیل فرود آمد، چه خسارتهایی وارد کرد. حالا تصور کنید اگر بهجای ۲۶، ۲۶۰ موشک فرود بیاید، چه فاجعهای بهبار خواهد آمد؟»
لیبرمن تاکید کرد که در موقعیت نخستوزیر اسرائیل، نهتنها دستور حمله مجدد به تاسیسات ایران را صادر میکرد، بلکه ماموریت اصلی موساد را نیز «تغییر رژیم جمهوری اسلامی» قرار میداد. او گفت: «تنها راه برای تضمین امنیت اسرائیل، تغییر کامل رژیم در تهران است.»
این اظهارات در شرایطی بیان میشود که حدود یک ماه پیش، اسرائیل در اقدامی بیسابقه، تاسیسات هستهای و نظامی در ایران را هدف حملات هوایی قرار داد. این عملیات، که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ انجام شد، به جنگی ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل منجر شد.
در آن زمان، اسرائیل اعلام کرد هدف از این حمله، جلوگیری از پیشرفت برنامه تسلیحاتی حکومت ایران و اجرای طرح اعلامشده جمهوری اسلامی برای نابودی اسرائیل بوده است. در مقابل، تهران با شلیک بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک و ۱۱۰۰ پهپاد انتحاری به اسرائیل، تلفات انسانی و خسارات زیادی بهبار آورد. بهنوشته تایمز اسرائیل، این حملات باعث کشته شدن ۲۹ نفر و مجروح شدن بیش از ۳۰۰۰ نفر در اسرائیل شد.
همزمان، حکومت ایران پایگاه نظامی آمریکا در قطر را نیز هدف قرار داد. این حمله در واکنش به مشارکت آمریکا در عملیات اسرائیل علیه تاسیسات هستهای در ایران انجام شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روز شنبه بار دیگر ادعا کرد که حملات هوایی ایالات متحده به تاسیسات اتمی ایران، این مراکز را «کاملاً نابود» کرده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت که سه سایت هستهای ایران «کاملاً ویران شدهاند» و بازسازی آنها «سالها طول خواهد کشید».
با اینحال، بر اساس گزارشی از شبکه انبیسینیوز، تنها یکی از این مراکز بهطور کامل تخریب شده و دو مرکز دیگر ظرف چند ماه آینده ممکن است فعالیت خود را از سر بگیرند. این گزارش بهنقل از پنج مقام پیشین و فعلی آمریکایی میگوید که پنتاگون برای حملهای بسیار گستردهتر آماده شده بود، اما ترامپ طرح گسترده را بهدلیل نگرانی از تلفات و درگیری مستقیم، رد کرد.
در همین حال، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز جمعه در دیدار با یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل در پنتاگون، از «عملکرد شجاعانه اسرائیل» در جنگ اخیر تقدیر کرد. بهنوشته تایمز اسرائیل، هگست گفت ایالات متحده همچنان از توان دفاعی اسرائیل پشتیبانی خواهد کرد.
کاتز نیز در پیامی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) از «تصمیم جسورانه ترامپ» برای آغاز عملیات «چکش نیمهشب» و آسیب جدی به برنامه هستهای جمهوری اسلامی تشکر کرد و گفت: «ما توافق کردیم که برای تقویت امنیت منطقه و منافع مشترک اسرائیل و آمریکا، گامهای مشخصی برداریم.»
روزنامه عربنیوز، جمعه ۲۷ تیر بخشهایی از نتایج تحقیقات یک کمیته ویژه را که به دستور محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، تشکیل شده است منتشر کرد. بر اساس این گزارش، پهپادهایی که در جریان جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی برای حمله به پایگاههای نظامی در عراق استفاده شدند، در «خارج از این کشور» ساخته شده اما از داخل خاک عراق به پرواز درآمدهاند.
اگرچه اشاره دقیقی به محل ساخت پهپادها نشده است اما جمهوریاسلامی در زمینه ساخت پهپاد فعال است و از گروههای نیابتی در عراق پشتیبانی میکند.
در این گزارش، عامل یا عوامل پشت پرده این حملات که سامانههای راداری و پدافندی را هدف گرفتند، معرفی نشدهاند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، چندین پایگاه نظامی در عراق از جمله پایگاههایی که نیروهای آمریکایی در آنها حضور دارند، هدف قرار گرفتند و به سامانههای راداری در پایگاه التاجی در شمال بغداد و پایگاه «امام علی» در استان ذیقار آسیب وارد شد.
۱۳ تیر، وزارت داخله اقلیم کردستان رسما گروههای وابسته به جمهوری اسلامی، بهویژه حشد الشعبی را مسئول این حملات به دانست. این اتهام از سوی دولت مرکزی عراق بهشدت رد شد.
همه پهپادها از یک نوع بودند
صباح النعمان، سخنگوی ارتش عراق، اعلام کرد که تحقیقات به «یافتههایی قاطع» دست یافته است.
او گفت: «پهپادهایی که در این حملات استفاده شدند، در خارج از کشور ساخته شدهاند اما از نقاطی در داخل عراق به پرواز درآمدهاند. همه پهپادها نیز از یک نوع بودهاند که نشان میدهد یک عامل واحد پشت کل عملیات قرار داشته است.»
النعمان افزود نهادهای مسئول هماهنگی و اجرای این عملیات شناسایی شدهاند اما هنوز نامی از آنها برده نشده است.
در بیانیهای که در اینباره منتشر شد، آمده است: «اقدامات قانونی علیه همه افراد دخیل انجام خواهد شد و آنان برای پاسخگویی در چارچوب قانون، به دستگاه قضایی عراق معرفی میشوند.»
پیش از این حملات پهپادی، برخی از گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوریاسلامی در عراق تهدید کرده بودند در صورت حمله آمریکا به ایران، پایگاههای آمریکایی را هدف قرار خواهند داد.
شماری از این گروهها عضو حشد الشعبی هستند که بهطور رسمی زیر نظر ارتش عراق فعالیت میکند اما در عمل اغلب مستقل عمل میکنند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۷ تیر با اشاره به توقیفهای متعدد تسلیحات پیشرفته در لبنان، سوریه و نزدیکی یمن، گزارش داد که این توقیفها نشان میدهند جمهوری اسلامی در تلاش تازهای برای تجهیز دوباره نیروهای نیابتی خود است.
نشریه آمریکایی نیوزویک، جمعه ۲۷ تیر در گزارشی اختصاصی نوشت: «فرماندهان نظامی حکومت ایران تاکید کردهاند که در صورت حمله مجدد، این کشور نه عقبنشینی خواهد کرد و نه رحمی نشان خواهد داد.»
به گزارش نیوزویک، اگرچه درگیری ۱۲ روزه اخیر با آتشبس متوقف شده، اما تنشها در منطقه همچنان بالاست. جمهوری اسلامی هشدار داده که کوچکترین تحریک یا تجاوز نظامی میتواند به ازسرگیری فوری جنگ منجر شود؛ موضوعی که میتواند توازن شکننده بین صلح و درگیری در خاورمیانه را برهم بزند.
محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران که پس از کشته شدن حسین سلامی در اولین ساعات حمله اسرائیل جانشین او شد، در جریان دیداری با امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی، گفت: «نیروهای ما کاملاً آمادهاند تا دقیقاً از همان نقطهای که جنگ متوقف شد، درگیری را از سر بگیرند.»
او افزود: «متجاوزان در امان نخواهند بود.»
پاکپور با تمجید از وحدت ملی و عزم نیروهای مسلح، تاکید کرد جمهوری اسلامی تنها در صورتی وارد نبرد خواهد شد که گزینه نظامی برای حفظ امنیت کشور ضروری باشد.
تردیدها درباره میزان خسارت حملات آمریکا به تاسیسات هستهای
در ادامه گزارش نیوزویک آمده است که همزمان با اظهارات فرماندهان سپاه پاسداران، دولت آمریکا در حال رد یک ارزیابی اطلاعاتی جدید است که با ادعاهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده درباره «نابودی کامل» تاسیسات هستهای ایران در تناقض است.
بر اساس گزارش شبکه انبیسی نیوز، پنج مقام فعلی و پیشین آمریکایی گفتهاند که تنها سایت غنیسازی فردو تا حد زیادی در حملات ایالات متحده تخریب شده و دو سایت دیگر، یعنی نطنز و اصفهان، ممکن است تنها برای چند ماه متوقف شده باشند.
شان پارنل، سخنگوی وزارت دفاع آمریکا، در واکنش به این گزارش در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «نادرست است. اعتبار رسانههای دروغپرداز مانند وضعیت فعلی تاسیسات هستهای ایران است: نابود، زیر خاک، و نیازمند سالها بازسازی.»
بازگشت به مذاکرات؛ فقط با شروط ایران
نیوزویک در ادامه نوشت: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از تماس با همتایان خود در فرانسه، بریتانیا، آلمان و اتحادیه اروپا، اعلام کرده که بازگشت به مذاکرات هستهای تنها زمانی ممکن خواهد بود که شرایط «منصفانه و متوازن» برای تهران فراهم شود.
عراقچی گفت: «این آمریکا بود که از توافق دوسالهای که در سال ۲۰۱۵ با هماهنگی اتحادیه اروپا حاصل شده بود خارج شد، نه ایران. همچنین این ایالات متحده بود که در ماه ژوئن میز مذاکره را ترک کرد و بهجای دیپلماسی، راه نظامی را انتخاب کرد.»
منطقه در آستانه بحران تازه
نیوزویک در پایان گزارش خود نوشت: «در حالی که آتشبس بهظاهر به درگیریها پایان داده، سطح تنش بهشدت بالا باقی مانده است. ایران هشدار داده که در صورت هرگونه تحریک، بیدرنگ به جنگ بازخواهد گشت. اسرائیل نیز تاکید کرده که این درگیری هنوز به پایان نرسیده است.»
در این میان، واشینگتن همچنان بهدنبال احیای مذاکرات است اما همزمان تهدید به حملات بیشتر را مطرح میکند. جمهوری اسلامی نیز موضعی سخت اتخاذ کرده و گفته تنها در صورت تحقق شرایط منصفانه وارد گفتگو خواهد شد. در چنین شرایطی، خطر آغاز دوباره جنگ بیش از هر زمان دیگری جدی است.
تهران ادعای آمریکا مبنی بر توقیف بزرگترین محموله تسلیحات ایرانی برای حوثیها را «بیاساس» دانست
در پی تشدید حملات مرگبار حوثیها به کشتیهای تجاری در دریای سرخ، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام) از توقیف بزرگترین محموله تسلیحات ایرانی که در مسیر ارسال به شورشیان حوثی بود، خبر داد.
بهنوشته نشریه نیوزویک، این اقدام در بحبوحه تنشهای فزاینده منطقهای صورت گرفته است. ایران در واکنش، ادعای ایالات متحده را «بیاساس» و بخشی از یک «کمپین رسانهای» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرده است.
توقیف محمولهای بیسابقه
بهنوشته نیوزویک، سنتکام در بیانیهای اعلام کرده که نیروهای «مقاومت ملی یمن» تحت فرمان ژنرال طارق صالح، موفق شدهاند بیش از ۷۵۰ تُن تسلیحات پیشرفته ساخت ایران را در مسیر ارسال به گروه حوثی توقیف کنند.
این تجهیزات شامل موشکهای ضدکشتی و ضدهوایی، صدها موتور پهپاد، کلاهکهای انفجاری، رادار، اجزای سامانههای پدافند هوایی و ابزارهای ارتباطی رمزگذاریشده بوده است.
سنتکام تاکید کرده که دفترچههای فارسی و سایر علائم فنی نشان میدهند این تسلیحات توسط شرکتی وابسته به وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران تولید شدهاند. این فرماندهی، عملیات اخیر را مهمترین رهگیری سلاح از زمان آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳ توصیف کرده است.
واکنش جمهوری اسلامی
در مقابل، جمهوری اسلامی بلافاصله به این گزارش واکنش نشان داد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در اظهاراتی که در نیوزویک بازتاب یافته، ادعاهای آمریکا را «بیاساس» دانست و گفت: «این اتهام بخشی از کارزار رسانهای علیه ایران است.»
او ضمن متهمکردن ایالات متحده به تلاش برای انحراف افکار عمومی از نقش خود در بیثباتی منطقه، از ارائه توضیحات درباره منشا تسلیحات یا جزئیات محموله توقیفشده خودداری کرد.
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته همواره اتهام ارسال سلاح به حوثیها را رد کرده، اما ایالات متحده و سازمان ملل بارها گزارشهایی منتشر کردهاند که ایران را به تجهیز این گروه شبهنظامی متهم میکند.
همزمانی با حملات دریایی حوثیها
بهنوشته نیوزویک، انتشار خبر توقیف این محموله همزمان شده با ازسرگیری حملات حوثیها به کشتیهای تجاری در دریای سرخ. در روز ۶ ژوئیه، کشتی فلهبر یونانی «مجیک سیز» هدف حملات موشکی و قایق انفجاری قرار گرفت و خدمه آن ناچار به ترک کشتی شدند.
تنها چند روز بعد، کشتی یونانی دیگری به نام «اترنیتی سی» نیز هدف حمله قرار گرفت. هر دو کشتی بهشدت آسیب دیدند و در نهایت غرق شدند.
این دو حمله، بهنوشته نیوزویک، مرگبارترین عملیات دریایی حوثیها پس از پایان آتشبس ۲۴ ژوئن میان ایران و اسرائیل بهشمار میروند. سخنگویان گروه حوثی اعلام کردهاند که این حملات در حمایت از فلسطینیها در غزه انجام شده و تا زمان پایان عملیات نظامی اسرائیل ادامه خواهند یافت.
واکنش فرمانده ارتش آمریکا
ژنرال مایکل اریک کوریلا، فرمانده سنتکام، در بیانیهای گفت: «رهگیری این محموله عظیم تسلیحات ایرانی بار دیگر نشان میدهد که ایران همچنان بیثباتکنندهترین بازیگر در منطقه است. محدود کردن جریان آزاد حمایتهای تسلیحاتی ایران به حوثیها، برای حفظ امنیت منطقه، ثبات راهبردی و آزادی ناوبری بینالمللی حیاتی است.»
نیوزویک نوشت با تداوم تهدیدهای حوثیها علیه کشتیرانی در یکی از مهمترین گذرگاههای تجاری جهان، ایالات متحده احتمالاً همکاری امنیتی خود با نیروهای یمنی و شرکای اروپایی را برای رهگیری محمولههای بعدی تسلیحات ایران افزایش خواهد داد. در همین راستا، واشینگتن قصد دارد توان دفاعی دریایی خود را نیز در منطقه تقویت کند.
کاتز که به واشینگتن سفر کرده، جمعه ۲۷ تیر در پنتاگون افزود: «ما با هم برنامه هستهای ایران را نابود کردیم. بله، برنامه هستهای ایران را نابود کردیم. میتوانم این را بهصراحت بگویم—برای همه. کاملا روشن است.»
او تاکید کرد: «ما عوامل هستهای و دیگر اهداف مرتبط با برنامه هستهای را هدف قرار دادیم و آنها را از بین بردیم. همچنین توانایی تولید موشک در ایران را نابود کردیم. هدف مشترک ما حفظ این دستاوردهاست: جلوگیری از ساخت مجدد برنامه هستهای ایران و تولید انبوه موشکها.»
اسرائیل در جریان یک جنگ ۱۲ روزه به مواضعی در سراسر خاک ایران، برخی از مقامات بلندپایه نظامی و عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی را کشت و به تاسیسات مربوط به برنامه موشکی و هستهای جمهوری اسلامی حمله کرد.
آمریکا نیز سه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی از جمله تاسیسات زیرزمینی فردو را هدف گرفت.
وزیر دفاع اسرائیل درباره همکاریهای آمریکا و اسرائیل گفت: «ما شراکتی بسیار نزدیک داریم، و در زمینه دفاع موشکی و تسلیحاتی همچنان آن را تقویت خواهیم کرد.»
تاکید هگست بر حمایت آمریکا از اسرائیل
وزیر دفاع آمریکا نیز در این دیدار گفت: «ما قاطعانه در کنار اسرائیل ایستادهایم و متعهد به تقویت حق دفاع از خود برای این کشور هستیم.»
او افزود عملیات علیه جمهوری اسلامی توانمندیهای ارتش آمریکا را به نمایش گذاشت و سه سایت هستهای را نابود کرد؛ در صورتی که رسانهها هنوز نتوانستند این را بفهمند.
هگست تاکید کرد: «حمله به تاسیسات ایران پیامی به جهان بود که ایالات متحده میتواند مخفیانه ۳۷ ساعت پرواز کند و داخل یک کشور متخاصم شود، مهمات قوی و دقیقی را که فقط آمریکا دارد شلیک کند و در امنیت کامل بازگردد.»
وزیر دفاع آمریکا همچنین گفت که در صورت انتخاب صلح از سوی جمهوری اسلامی، «این میتواند امید نهایی برای کشور شما و کشور ما باشد.»
پیشتر وزیر دفاع اسرائیل، در یک مراسم نظامی هشدار داد در صورت تهدید دوباره از سوی جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل بار دیگر به مواضع جمهوری اسلامی در خاک ایران حمله خواهد کرد و این بار هیچ نقطهای در امان نخواهد بود.
کاتز پنجشنبه ۱۹ تیر در در مراسم فارغالتحصیلی دوره خلبانی نیروی هوایی در پایگاه حتسریم گفت: «اگر ناچار به بازگشت شویم، این بار با قدرتی بیشتر بازخواهیم گشت.»
کرامر جمعه ۲۷ تیرماه در گفتوگو با ایران اینترنشنال در پاسخ به پرسشی که آیا نیازی به حمله نظامی مجدد به خاک ایران میبیند یا خیر، گفت: «صادقانه بگویم، فکر میکنم رئیسجمهوری تصمیم درستی گرفت. او یک حمله دقیق و مخفیانه انجام داد که به ایران فرصت کافی داد تا واکنشی مسالمتآمیز نشان دهد.»
او با تاکید بر اینکه این حمله برنامه هستهای جمهوریاسلامی را سالها، شاید حتی دههها به عقب انداخت، تصریح کرد: «هیچ دلیلی برای ورود به یک درگیری طولانیمدت وجود ندارد—و رئیسجمهوری هم چنین قصدی ندارد. او قدرتش را نشان داد و فکر میکنم این اقدام باید به صلح منجر شود. بنابراین، فعلا ضرورتی برای اقدامات نظامی بیشتر نمیبینم.»
اول تیرماه، پس از حمله آمریکا به تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا اعلام کرد حمله به سایتهای هستهای ایران از جمله فردو با موفقیت انجام شده است.
این سناتور جمهوریخواه با بیان اینکه با فعال کردن مکانیسم ماشه توسط کشورهای اروپایی موافق است، گفت: «تمام جنگها نظامی نیستند. در بسیاری از موارد، آسیبپذیریهای اقتصادی یا سایبری هم میتوانند به همان اندازه مؤثر باشند.»
همزمان با این گفتوگو، سه کشور اروپایی هشدار دادند در صورت به بنبست رسیدن مذاکرات با جمهوری اسلامی، مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
او در پاسخ به ایران اینترنشنال، درباره به رسمیت شناختن طالبان از سوی ایالات متحده، به عنوان حکومت مشروع افغانستان گفت «من در حال حاضر طرفدار چنین کاری نیستم» و ادامه داد: «یکی از مشکلات این است که رئیسجمهوری ترامپ در زمان ریاستجمهوریاش روند مهمی را آغاز کرده بود—و به نظرم روند خوبی هم بود—اما آن روند بر اساس شروط مشخصی طراحی شده بود که طالبان باید قبل از خروج نیروها به آنها عمل میکرد.»
او با انتقاد از رئیسجمهوری پیشین آمریکا گفت: «اما جو بایدن با یک عقبنشینی شتابزده و بدون برنامهریزی، عملاً آن روند را برهم زد.»
۱۲ تیرماه، روسیه بهعنوان نخستین کشور، طالبان را به رسمیت شناخت.
