قدرتالله محمدی، مدیرعامل آتشنشانی اعلام کرد آتشسوزیهای اخیر ارتباطی به اسرائیل ندارد و ناشی از «بیتوجهی به اصول ایمنی» بوده است. در همینحال، سازمان محیطزیست، آتشسوزیهای اخیر را به «عناصر معاند و افراد فرصت طلب» مربوط دانسته است.
در حالی که محمدی، پنجشنبه ۲۶ تیر، با بیان اینکه روزانه ۱۵۰ مورد آتشسوزی در تهران، در سامانه آتشنشانی ثبت میشود آنها را تلویحا طبیعی ارزیابی کرد، اما حسن عباسنژاد، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران، با ابراز نگرانی از آتشسوزیهای اخیر، گفت: «متاسفانه در برخی مناطق استان، عناصر معاند و افراد فرصت طلب با سواستفاده از شرایط پسا جنگ، اقدام به سوزاندن پسماند کردهاند که این اقدام نه تنها موجب آلودگی شدید هوا و ایجاد دود در منطقه شده، بلکه سبب نگرانی شهروندان نیز شده است.»
موضوع از مشاهده دود غلیظ در منطقه جنوب غرب تهران آغاز شد. صبح پنجشنبه، شهروندان از مشاهده دود غلیظی در محدوده پشت بیمارستان برکت چیتگر خبر دادند.محله کوهک در ضلع غربی بزرگراه آزادگان قرار دارد و از سمت شمالی به خیابان هوانیروز شهرک راه آهن منتهی میشود.
این محله در انتهای بلوار کوهک منتهی به جاده مخصوص، از سمت جنوبی توسط اتوبان تهران کرج از منطقه ۲۱ تهران تفکیک شده است. کوهک در ضلع غربی خود نیز به پارک و دریاچه چیتگر میرسد.
محدودهای که طی جنگ ۱۲ روزه، گزارشهایی از وقوع انفجار در حوالی آن منتشر شده بود. با گذشت حدود یکماه از جنگ ۱۲ روزه، روشن شده است جمهوری اسلامی، از اماکن به ظاهر غیرنظامی، برای پوشش یا اسکان چهرههای کلیدی خود استفاده کرده است.
با این حال، آتشنشانی و رسانههای رسمی جمهوری اسلامی، تاکید کردند آتشسوزی پنجشنبه، مربوط به یک سایت دپوی زباله بوده است. سازمان محیط زیست نیز، آتشسوزی را ناشی از اقدام «عناصر معاند» دانسته است. اما سایت دپوی زباله کوهک که صداوسیما از آن گزارش تهیه کرده است، یک سایت رسمی دپوی زباله است که شهریور ۱۴۰۲، به طور رسمی در این منطقه، واقع در خیابان نسیم چهارم تاسیس شده است. به نظر نمیرسد اداره این سایت رسمی، در دست «عناصر معاند» بوده باشد.
از سوم تیرماه، جمهوری اسلامی و اسرائیل در آتشبسی شکننده بهسر میبرند. جریان موسوم به اصولگرا، به دولت بابت پذیرش آتشبس انتقاد دارد، اما علی خامنهای در اولین سخنرانی عمومی خود در ۲۵ تیر، خطاب به این جریان تلویحا آنان را از اعتراض به دولت منع کرد.
از سوی دیگر، با اینکه رییس سازمان آتشنشانی گفته بروز این آتشسوزیها همیشه وجود داشته است، اما گزارشهای مشابهی از این حجم از آتشسوزی در تابستان به دلایلی نظیر نشتگاز، آتشزدن علفهای اطراف فرودگاه و در مورد اخیر، آتش زدن دپوی زباله، در سالهای گذشته وجود نداشته است.
در مورد آتشسوزی یک واحد از برجی در شهرک چیتگر که پنجشنبه ۱۹ تیر رخ داد، آتشنشانی به طور رسمی اعلام کرد که سانحه بهدلیل نشت گاز رخ داده است. اما گازکشی نشدن برج پامچال ۹، از سویی و از سوی دیگر، تصاویری که رسانههای رسمی از یک واحد نوساز بدون وسیله، بهعنوان محل وقوع انفجار منتشر کردند، ابهامات درباره روایت رسمی را افزایش داد.
یک روز پس از آن انفجار، رسانهها خبر دادند علی برادر حسین (حسن) طائب، فرمانده سابق سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نماینده سابق «ولیفقیه» در قرارگاه سرکوب «ثارالله» پنجشنبه ۱۹ تیر درگذشته است.
این خبر در حالی اعلام شد، که در زمان آتشسوزی برج پامچال، گزارشهایی از حضور نیروهای شبیه به نیروهای لباس شخصی در محل منتشر شده بود. حساب رسمی اسرائیل بهفارسی، پس از این انجار که جمهوری اسلامی آن را ناشی از نشتی گاز اعلام کرده بود، با انتشار تصویری از آن به کنایه نوشت «سلطان گاز هنوز دستگیر نشده؟»
تاکنون دستکم ۲۰ انفجار مشکوک در سطح کشور گزارش شده است، که مقامات جمهوری اسلامی، همه آنها را طبیعی و به دلایلی جز خرابکاری مربوط دانستند.
با این حال، شهروندان در فضای مجازی، با کنار هم قرار دادن اعلام خبر مرگ چهرههای نظامی و امنیتی ادعاهای جمهوری اسلامی را زیر سوال میبرند.
در این نامه که پنجشنبه ۲۶ تیرماه منتشر شده، با اشاره به افزایش موج بازداشتها، اعدامهای فراقضایی، سرکوب اقلیتها و محدودیتهای بیسابقه آزادی بیان در ایران آمده است: «حاکمیت ایران با سوءاستفاده از فضای جنگی، سیاست سرکوب داخلی را به شکلی کمسابقه تشدید کرده و حقوق بنیادین مردم ایران را به طور گسترده نقض میکند.»
امضاکنندگان نامه خطاب به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نزهت شمیم، دادستان دیوان کیفری بینالمللی، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران، سارا حسین، رییس کمیته حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران و دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر، خواستار اقدام فوری و موثر جامعه جهانی برای توقف این روند شدهاند.
این نامه به ابتکار «شورای حقوقدانان برای ایران دموکراتیک» تنظیم شده و ۲۹ نهاد مدنی، و دهها شخصیت حقوقی و کنشگران مدنی، سیاسی و حقوقبشری آن را امضا کردهاند.
این نامه به هفت محور جدی نقض حقوق بشر در ایران پرداخته که شامل افزایش فشار روانی در پی فضای جنگی، تشدید سرکوب گروههای اتنیکی، مهاجران و اقلیتهای مذهبی، محدودسازی آزادی بیان، افزایش موارد اعدام، خطر صدور احکام سنگین از جمله اعدام برای بازداشتشدگان اخیر، نقض فاحش حق دسترسی به اخبار و تهدید فزاینده برای صلح و امنیت پایدار است.
امضاکنندگان از دبیرکل سازمان ملل خواستهاند با استناد به ماده ۹۹ منشور سازمان ملل موضوع نقض حقوق بشر در ایران را به شورای امنیت گزارش دهد و هرگونه مذاکره با جمهوری اسلامی را مشروط به توقف سرکوب داخلی کند.
همچنین در این نامه از گزارشگر ویژه سازمان ملل درخواست شده گزارش اضطراری درباره وضعیت ایران پس از جنگ تهیه کند و کمیته حقیقتیاب نیز تحقیقات خود را گسترش دهد.
در پایان این نامه آمده است: «هرگونه تاخیر یا سکوت، نهتنها ناقض اصول بنیادین منشور ملل متحد و تعهدات بینالمللی دولتهاست، بلکه جان هزاران شهروند بیدفاع را در معرض خطر جدی قرار خواهد داد.»
شورای حقوقدانان برای ایران دموکراتیک، سازمان حقوق بشر ایران، مرکز اسناد حقوق بشر ایران، سازمان دادخواهان ایران، حسین رئیسی، مهرانگیز کار، سعید دهقان، معین خزائلی، امید شمس و نازنین افشینجم، از جمله امضاکنندگان این نامه هستند.
طی یک ماه اخیر، همزمان با فضای امنیتی تشدیدشده در ایران، موج گستردهای از بازداشتها و سرکوب آزادیهای عمومی آغاز شده است.
این سرکوبها نهتنها فعالان سیاسی و مدنی بلکه کاربران فضای مجازی، اقلیتهای مذهبی مانند یهودیان، بهائیان، مسیحیان و حتی اتباع خارجی را دربر گرفته و نگرانیها درباره افزایش سرکوب داخلی را شدت بخشیده است.
همزمان، گزارشهای متعدد از بیخبری خانوادهها نسبت به وضعیت بازداشتشدگان و پخش اعترافات اجباری منتشر شده که نشانهای از افزایش محاکمههای شتابزده و دادرسیهای ناعادلانه است.
بر پایه آمار رسانههای حقوقبشری، طی این مدت و پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، دستکم دو هزار نفر در نقاط مختلف ایران بازداشت شدهاند.
شیرین عبادی، برنده جایزه نوبل صلح نیز پنجشنبه ۲۶ تیر با انتشار بیانیهای در باره خطر اعدام زندانیانی که به اتهام «همکاری با اسرائیل» بازداشت شدهاند، هشدار داد.
عبادی با اشاره به صحبتهای غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی که خواستار رسیدگی سریع به «پروندههای مربوط به اسرائیل» شده، نوشت، دستگاه قضایی به جای پاسخگویی، با سناریوسازی، شکنجه و اعترافات اجباری بهدنبال انتقام از مردم است.
برنده جایزه نوبل صلح در این بیانیه خواهان واکنش نهادهای حقوق بشری بینالمللی برای توقف سرکوب و اعدام شده است.
