غلامحسین محسنیاژهای، رییس قوه قضاییه، با اشاره به سخنان اخیر خامنهای درباره جنگ با اسرائیل، گفت که دستورهایی به مقامهای قضایی داده تا پروندههای مربوط به اتهام جاسوسی به شهروندان را «بدون تاخیر و تعلل» و سریعتر پیش ببرند.
او تسریع در روند صدور حکم این پروندهها را «ضرورت غیرقابل انکار» خواند.
رییس قوه قضاییه افزود: «برخی از این پروندهها ممکن است در حکم افساد فیالارض باشند، طبیعتاً تعیین تکلیف پروندههای مزبور، در اولویت است.»
اژهای پیش از این نیز در سخنرانی دیگری گفته بود این پروندهها نیاز به تحقیقات گستردهای در روند دادرسی ندارند.
انبیسی نیوز پنجشنبه ۲۶ تیر به نقل از پنج مقام سابق و فعلی آمریکا نوشت دو سایت هستهای دیگر حکومت ایران آسیب کمتری دیدهاند و میزان تخریب آنها به اندازهای بوده است که تهران در صورت تمایل میتواند ظرف چند ماه آینده، برنامه غنیسازی خود را در این دو مرکز از سر بگیرد.
چهار منبع آگاه گفتند این ارزیابی بخشی از تلاشهای مداوم دولت دونالد ترامپ برای بررسی وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر ایالات متحده، موسوم به عملیات «چکش نیمهشب»، به شمار میرود و در روزهای اخیر، دادههای آن در اختیار شماری از قانونگذاران آمریکایی، مقامهای وزارت دفاع و کشورهای همپیمان واشینگتن قرار گرفته است.
در واکنش به گزارش انبیسی درباره حملات آمریکا به مراکز هستهای ایران، سخنگوی پنتاگون گفت اعتبار رسانههای دروغپرداز شبیه سایتهای هستهای جمهوری اسلامی است.
پیش از حملات اسرائیل به ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به ویژه ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان در اول تیر بالا گرفته است.
مخالفت ترامپ با عملیات چندهفتهای علیه برنامه هستهای تهران
انبیسی نیوز در ادامه گزارش خود نوشت فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) پیشتر طرحی جامع برای حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی تهیه کرده بود که شامل هدف قرار دادن سه سایت دیگر و اجرای عملیات در بازهای چند هفتهای میشد.
بر اساس این گزارش، ترامپ این طرح را بهدلیل مغایرت آن با رویکرد سیاست خارجیاش مبنی بر پرهیز از درگیریهای جدید و تلاش برای دور ماندن آمریکا از منازعات خارجی نپذیرفت.
همچنین نگرانی از تلفات سنگین احتمالی برای هر دو طرف، یکی دیگر از دلایل رد این گزینه نظامی عنوان شده است.
یکی از مقامهای آمریکایی در این رابطه گفت: «ما آماده بودیم همه گزینهها را تا انتها دنبال کنیم اما رییسجمهور تمایلی به این کار نداشت.»
هرچند ترامپ بارها از «نابودی کامل» برنامه هستهای تهران پس از حملات آمریکا سخن گفته، اما با توجه به خروج بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ایران و تصمیم جمهوری اسلامی برای تعلیق همکاریها با آژانس، هنوز گزارش تاییدشدهای در این خصوص منتشر نشده است.
روزنامه واشینگتنپست هشتم تیر گزارش داد تماسهای شنودشده از مقامهای جمهوری اسلامی نشان میدهد آنها حملات نظامی آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران را «کماثرتر از حد انتظار» توصیف کردهاند.
احتمال حمله مجدد آمریکا و اسرائیل
انبیسی نیوز در ادامه گزارش داد برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در حال بررسی این گزینه هستند که در صورت مخالفت جمهوری اسلامی با آغاز مجدد مذاکرات هستهای یا اقدام احتمالی تهران برای بازسازی دو سایت اتمی کمتر آسیبدیده، حملات نظامی جدید در دستور کار قرار گیرد.
مقامهای آمریکایی میگویند فرآیند ارزیابی وضعیت برنامه هستهای حکومت ایران پس از حملات اخیر چند ماه طول میکشد. با این حال، آخرین دادهها نشان میدهند آسیب واردشده به این تاسیسات بیشتر از برآوردهای اولیه بوده است.
آنا کِلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای در پاسخ به انبیسی نیوز گفت: «همانطور که رییسجمهور اعلام کرده و کارشناسان نیز تایید کردهاند، عملیات "چکش نیمهشب" توانمندیهای هستهای ایران را بهطور کامل نابود کرد. به لطف اقدام قاطع او، آمریکا و جهان اکنون در امنیت بیشتری قرار دارند.»
شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون نیز در بیانیهای تند خطاب به رسانهها گفت: «اعتبار رسانههای دروغپرداز چیزی شبیه به وضعیت فعلی تاسیسات هستهای ایران است: نابودشده، مدفون در خاک و نیازمند سالها زمان برای بازسازی.»
پارنل افزود: «رییسجمهور ترامپ با صراحت سخن گفت و مردم آمریکا میدانند که تاسیسات هستهای ایران در فردو، اصفهان و نطنز بهطور کامل و مطلق نابود شدهاند. در این باره هیچ تردیدی وجود ندارد.»
ترامپ تاکنون بارها از ادامه مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حمایت کرده اما منابع آگاه میگویند پایان دادن به غنیسازی در خاک ایران یکی از مهمترین خواستههای واشینگتن در هرگونه گفتوگو با تهران خواهد بود.
در این گزارش که پنجشنبه ۲۶ تیر منتشر شد، آمده است: «در حالی که خوزستان بر نفت تکیه داده، کرمان بر مس و زغالسنگ و هرمزگان بر بنادرش، شاخص فلاکت در این سه استان به مرزهای بیسابقهای رسیده است. طبق دادههای رسمی مرکز آمار، شاخص فلاکت در بهار ۱۴۰۴ به عدد بحرانی ۴۲.۲ رسید اما در این سه استان، آمار به مرزهای فاجعهبار نزدیک شده است.»
شاخص فلاکت که از مجموع نرخ تورم سالانه و نرخ بیکاری فصلی به دست میآید، نشانگر سطح فشار اقتصادی و معیشتی بر جامعه است.
رکنا افزود افزایش همزمان بیکاری و گرانی، ضمن تضعیف قدرت خرید مردم، ثبات اجتماعی و روانی را نیز به خطر میاندازد.
تازهترین آمارها در بهار ۱۴۰۴ از رشد دو واحدی شاخص فلاکت در ایران نسبت به سال قبل حکایت دارند و در این میان، زنگ خطر بیش از هر نقطهای در کشور، در خوزستان، کرمان و هرمزگان به صدا درآمده است.
این در حالی است که هر سه استان از نظر منابع طبیعی و موقعیت راهبردی، جزو مناطق برخوردار کشور محسوب میشوند.
پیشتر مرکز آمار ایران از افزایش چشمگیر قیمت خوراکیهای پرمصرف خانوارها در خردادماه خبر داد.
خوزستان و شاخص فلاکت ۴۶.۶ واحدی
خوزستان با ثبت شاخص فلاکت ۴۶.۶، بالاترین رقم در میان استانهای کشور را به خود اختصاص داده است. این استان ثروتمند که منابع عظیم نفت، گاز، نیشکر، فولاد، آبهای سطحی و بنادر را در خود جای داده، اکنون با ترکیبی از نرخ تورم ۳۵.۶ درصدی و بیکاری ۱۱ درصدی، در صدر جدول فشارهای معیشتی قرار گرفته است.
رکنا با استناد به گزارشهای رسمی نوشت «بحران آب و ریزگردها، مهاجرت اقلیمی گسترده، نرخ بالای بیکاری در مناطق بومی، ضعف زیرساختهای بهداشتی و آموزشی و فساد ساختاری در تخصیص منابع» از مهمترین مشکلاتی هستند که خوزستان با آنها دست و پنجه نرم میکند.
کرمان در رتبه دوم شاخص فلاکت
استان کرمان با شاخص فلاکت ۴۵.۹ در رتبه دوم کشوری قرار گرفته است؛ وضعیتی بحرانی برای استانی که به منابع غنی همچون مس، زغالسنگ، سنگآهن، انرژی خورشیدی و زمینهای حاصلخیز دسترسی دارد.
تحلیلگران معتقدند این شکاف میان ظرفیت و واقعیت، نتیجه توسعهای «منبعمحور» است که بیشتر بر استخراج منابع تمرکز داشته تا بر بهبود کیفیت زندگی ساکنان استان.
رکنا چالشهای موجود در کرمان را «تورم بالا در کالاهای مصرفی، دستمزد پایین کارگران معدن، مهاجرت جوانان بهدلیل نبود فرصت شغلی و ضعف دسترسی به تسهیلات بانکی در مناطق روستایی» برشمرد.
هرمزگان و نابرابری چشمگیر درآمدی
هرمزگان که با وجود موقعیت راهبردی در خلیجفارس و نقش مهم در تجارت دریایی کشور با مشکلات گسترده معیشتی روبهروست، با شاخص فلاکت ۴۵.۸ در رتبه سوم کشوری قرار دارد.
به گزارش رکنا، «رشد حاشیهنشینی، مسکنهای غیررسمی، آموزش ناکافی و تورم بالا» از مهمترین مشکلات این منطقه به شمار میروند.
بر اساس آمارهای رسمی، شکاف درآمدی شدید میان مناطق بندری و حاشیهنشینان بندرعباس، از بالاترین نرخهای نابرابری در کشور است.
هشدار درباره تشدید نارضایتی اجتماعی
رکنا در ادامه گزارش خود نوشت: «شاخص فلاکت تنها یک عدد نیست؛ بلکه بازتابی است از سیاستهای نامتوازن، برنامهریزیهای غیرواقعگرا و گسست اجتماعی در برخی از مهمترین استانهای کشور. وقتی مناطق ثروتمند از نظر منابع در صدر فلاکت قرار میگیرند، این یعنی توزیع منابع و رفاه بهدرستی انجام نشده است.»
این رسانه نسبت به تشدید «نارضایتی اجتماعی، مهاجرت و حتی بیثباتی منطقهای» در کشور هشدار داد و از دولت مسعود پزشکیان خواست تغییر استانداران را در دستور کار قرار دهد.
او سهشنبه ۲۴ تیر در استانداری قزوین از تخلف یک جایگاه سوخت بینراهی در این استان پرده برداشت و گفت که باک سه خودرو هیئت همراه رییسجمهوری با بنزینی پر شد که آلوده به آب بود.
او گفت: «قبل از تاسوعا رییسجمهوری به همراه محافظان زمینی با سه خودرو به سمت تبربز به راه میافتند و نرسیده به خروجی اتوبان رشت در یک مجتمع بنزین میزنند. بعد از بنزین زدن هر سه خودرو نرسیده به تاکستان خاموش میشوند که بعد از پیگیر شدن متوجه شدیم در این جایگاه سوخت بنزین بیکیفیت و مخلوط با آب عرضه میشود و پیشتر هم این تخلف را داشته است.»
به گفته مولوی، مسعود پزشکیان در واکنش به این اتفاق نه با استانداری تماس گرفت و نه اقدامی رسمی انجام داد، بلکه با تاکسی شخصی به تبریز رفت.
مولوی همچنین گفت که تماس با شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، وجود سابقه تخلف برای جایگاه مذکور را تایید کرده است.
او گفت: «این جایگاه پیشتر هم شکایاتی در همین زمینه داشته است.»
بازرس ویژه رییس دولت در جمهوری اسلامی اما توضیح نداد که این جایگاه چرا با داشتن سابقه تخلف و آگاهی دستگاههای مسئول از این تخلفات، همچنان فعال است.
از «آب در بنزین» تا «کمفروشی سیستماتیک»: روایتی تکرارشونده از جایگاههای سوخت ایران
ماجرای عرضه بنزین آلوده یا کمفروشی در جایگاههای سوخت، پیشینهای طولانی در ایران دارد. بارها گزارشهایی مبنی بر اضافه شدن آب یا حتی هوا به بنزین منتشر شده، و بسیاری از رانندگان ایرانی نسبت به کیفیت سوخت، کاهش زودهنگام میزان بنزین پس از سوختگیری، و فسادهای گسترده در این حوزه اعتراض کردهاند.
در مواردی، فیلمهایی از اختلاف فاحش بین میزان واقعی بنزین دریافتی و عدد نمایشگر پمپ منتشر شده است. یکی از این ویدیوها نشان میدهد بطری یک و نیم لیتری هنگام سوختگیری پر میشود، اما عدد نمایشگر پمپ، سه لیتر را نشان میدهد.
مسئولان همواره این ادعاها را رد کردهاند. فاطمه کاهی، سخنگوی شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، اخیراً گفته که «امکان امتزاج آب با بنزین از نظر علمی وجود ندارد» و دلیل آن را تفاوت چگالی و سیستم پمپهای استاندارد مخازن عنوان کرده است.
با اینحال، شواهد تجربی و اعتراضهای مردمی نشان میدهد مشکل گستردهتر از آن است که صرفاً با استدلالهای فنی برطرف شود.
برخی گزارشها از تخلفات سیستماتیک جایگاهداران در زمینه مخلوطکردن گازوییل با بنزین، کمفروشی، یا حتی اضافهکردن هوا به باک خودروها حکایت دارد.
ناصر رییسیفر، رییس کانون کارفرمایان جایگاههای سوخت کشور، ضمن رد این اتهامات، گفته بود اگر هم خرابی در سیستم پیش بیاید، از سوی شرکت پالایش و پخش بررسی و اصلاح میشود.
او با اینحال تایید کرد که «در سالهای اخیر، میزان گاز همراه با بنزین افزایش یافته و بخشی از حجم بنزین تبخیر میشود»؛ موضوعی که به زیان جایگاهداران و مصرفکنندگان تمام شده است.
بیژن زنگنه، وزیر سابق نفت، نیز پیشتر از برخورد قضایی با صدها جایگاهدار متخلف خبر داده و گفته بود هر سال ۳۰۰ تا ۴۰۰ جایگاهدار بهدلیل کمفروشی یا تخلفاتی نظیر اختلاط فرآوردهها به زندان میروند.
بیاعتمادی عمومی و ضرورت نظارت شفاف
در حالی که مسئولان وزارت نفت تاکید میکنند نظارتهای کمی و کیفی بهصورت هفتگی انجام میشود، اظهارات بازرس ویژه ریاستجمهوری درباره عرضه بنزین آلوده به آب آن هم در حضور رییسجمهوری، تردیدهایی جدی درباره اثربخشی این نظارتها برانگیخته است.
کارشناسان هشدار میدهند ادامه چنین تخلفاتی نهتنها اعتماد عمومی را از بین میبرد، بلکه امنیت جانی رانندگان را نیز تهدید میکند.
سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» چهارشنبه ۲۵ تیر در بیانیهای که به امضای جب بوش، رییس هیئت مدیره و مارک دی. والاس، مدیر اجرایی این نهاد رسیده، اعلام کرد: «از تصمیم رییسجمهوری ترامپ، وزیر امور خارجه روبیو و کشورهای اروپایی موسوم به تروئیکای ایران، برای فعالسازی سازوکار بازگشت خودکار تحریمهای سازمان ملل علیه ایران تا پایان ماه اوت، در صورت عدم دستیابی به توافق، حمایت میکنیم.»
ترامپ چهارشنبه ۲۵ تیر در جمع خبرنگاران در کاخ سفید درباره احتمال ادامه مذاکرات با ایران اعلام کرد: «میتوانستیم به توافق برسیم. آنها باید توافق میکردند و بعد ما بهشدت مواضع مختلفشان را بمباران کردیم. ما عجلهای نداریم، اما اگر آنها بخواهند مذاکره کنند، ما آمادهایم.»
وزارت امور خارجه آلمان ۲۵ تیر در پاسخ به سوال ایراناینترنشنال اعلام کرد در صورت عدم دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی تا پایان تابستان، فعالسازی مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (مکانیسم ماشه) از سوی کشورهای اروپایی یکی از گزینههای مطرح خواهد بود.
در بیانیه سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» آمده است: «تهران آموخته که برای دولت ترامپ، ضربالاجل معنای واقعی دارد. پس از شکست در رسیدن به توافق در بازه ۶۰ روزه مذاکرات، ایالات متحده و اسرائیل در ماه ژوئن دست به اقدامات نظامی هدفمند علیه رژیم ایران زدند. بنابراین جمهوری اسلامی باید این ضربالاجل جدید را جدی بگیرد.»
سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» همچنین تاکید کرده است که فعالسازی مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها باعث بازگرداندن مفاد کلیدی قطعنامههای پیشین شورای امنیت سازمان ملل، از جمله تعلیق کامل غنیسازی و بازفرآوری در ایران خواهد شد.
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه ۲۴ تیر در آستانه نشست وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل گفت: «فرانسه و شرکایش حق دارند تحریمهای جهانی در حوزه تسلیحات، نظام بانکی و تجهیزات هستهای را که ۱۰ سال پیش لغو شده بود، دوباره اعمال کنند.»
به گفته سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» این اقدام به بازگرداندن ساختار بینالمللی کنترل تسلیحات از جمله تحریم تسلیحاتی و محدودیتهای برنامه موشکی ایران کمک میکند؛ ساختاری که برای مهار تلاش جمهوری اسلامی جهت بازسازی پس از عملیات «غرش شیران» و «پتک نیمهشب» حیاتی توصیف شده است.
مایکل والتز، نماینده پیشنهادی دونالد ترامپ برای سمت سفیر آمریکا در سازمان ملل ۲۴ تیر در جلسه استماع کمیته روابط خارجی سنای آمریکا با اشاره به سیاستهای دولت ترامپ در قبال جمهوری اسلامی تاکید کرد که فعالسازی مکانیسم ماشه یکی از اقدامات اصلی او در سازمان ملل خواهد بود. او گفت: «ما با آلمان، بریتانیا و فرانسه صحبت کردهایم و کاملاً مطمئن هستم که آنها با ما همکاری خواهند کرد.»
این نهاد غیردولتی همچنین خواستار آن شده که دولت ترامپ و کشورهای اروپایی «هیچ گزینهای کمتر از برچیدن کامل برنامه هستهای ایران را در قبال عدم اجرای مکانیسم بازگشت تحریمها نپذیرند.»
در پایان این بیانیه آمده است: «از رییسجمهوری ترامپ میخواهیم با اسرائیل بر سر مجموعهای از توافقات در مورد گامهایی که از سوی جمهوری اسلامی منجر به واکنش نظامی بیشتر آمریکا و اسرائیل خواهد شد، به تفاهم برسد؛ بهویژه در برابر هرگونه تلاش برای بازیابی ذخایر اورانیوم غنیشده در زیر آوار تاسیسات هستهای تخریبشده.»
ترامپ پس از حمله به تاسیسات اتمی ایران گفته بود: «ما تاسیسات آنها را منهدم کردیم و آنان باید از اول شروع کنند. در حدی نابود شده که دیگر قابلاستفاده نیست و آنان باید کوه دیگری پیدا کنند.»
