نیکی محجوب: در نبود پناهگاه و هشدار، مردم ایران بیپناه ماندهاند
نیکی محجوب عضو تحریریه ایراناینترنشنال در بررسی مشکلات شهروندان در میانه جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل گفت: «مسئله اصلی این است که اصلا در جمهوری اسلامی برای چنین شرایطی تعریف مشخصی وجود ندارد که آژیر خطر باید به صدا دربیاد.
او با اشاره به نبود زیرساختهای امن افزود: «ما پناهگاه نداریم. زیرساختهایمان هم سالم نیست. به مردم میگویند به داخل مترو بروند، همان مترویی که بارها دچار آبگرفتگی شده. یا میگوید به پارکینگهای طبقاتی بروند؛ درحالیکه بعضی از همین پارکینگها تا حالا چند بار فروریخته است. سؤال این است که مردم کجا باید پناه بگیرند؟ چه امنیتی برایشان فراهم شده؟»
او با اشاره به نکاتی که «میتوانست بهسادگی به مردم آموزش داده شود»، گفت: «حداقل میشد به مردم گفت که باتری موبایلشان را شارژ نگه دارند، باتری زاپاس داشته باشند، آب آشامیدنی سالم تهیه کنند، کنار پنجره نروند، پردهها رو بکشند، چراغها رو خاموش کنند و در کنج دیوار پناه بگیرند؛ جایی که سقف و دیوار به هم میرسد و امنتر است.»
محجوب همچنین هشدار داد: «اگر بیماری روی تخت فلزی خوابیده، چون موج انفجار میتواند فلز را مچاله کند، بهتر است آن فرد را روی تشک بخوابانند یا فضای امنتری برایش فراهم کنند.»
برخی گزارشها و اظهارات اخیر مقامات آمریکایی و جمهوری اسلامی پس از آغاز حملات اسرائیل در ایران، احتمال مداخله مستقیم واشینگتن در جنگ علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرده است.
اگر چنین مداخلهای صورت گیرد، ماهیت آن چگونه خواهد بود و آیا میانجیهای منطقهای مانند عمان و قطر توانایی مهار این جنگ را دارند؟
برخی گزارشها و اظهارات اخیر مقامات آمریکایی و جمهوری اسلامی پس از آغاز حملات اسرائیل در ایران، احتمال مداخله مستقیم واشینگتن در جنگ علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرده است.
اگر چنین مداخلهای صورت گیرد، ماهیت آن چگونه خواهد بود و آیا میانجیهای منطقهای مانند عمان و قطر توانایی مهار این جنگ را دارند؟
حسین آقایی، پژوهشگر روابط بینالملل و امور استراتژیک، در مصاحبه با ایراناینترنشنال بر احتمال گسترش دامنه جنگ تاکید کرد و گفت در روزهای آتی با موجی از حملات ترکیبی اسرائیل در داخل ایران مواجه خواهیم بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پیشتر در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اگر ایران به هر شکل و شیوهای به ما حمله کند، تمامی قدرت و توان نیروهای مسلح آمریکا با شدت و سطحی بیسابقه بر شما فرود خواهد آمد.»
آقایی با اشاره به این اظهارات ترامپ گفت: «نقش آمریکا در این میان میتواند بسیار مهم و سرنوشتساز باشد. اگر آمریکا مستقیما وارد جنگ علیه جمهوری اسلامی شود، باید دید که این مداخله به چه گونهای خواهد بود.»
این تحلیلگر به برخی گزارشها درباره حمله پهپادی جمهوری اسلامی به نیروهای آمریکایی در پایگاه عینالاسد عراق پرداخت و افزود اگر چنین حملهای صورت گرفته باشد، جمهوری اسلامی از خطوط قرمز آمریکا عبور کرده است.
آیا اظهارات عراقچی هشداری به آمریکا بود؟
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه ۲۵ خرداد در جمع دیپلماتهای خارجی مقیم در ایران گفت: «آمریکا از نظر ما شریک حملات اسرائیل است و باید مسئولیت خودش را بپذیرد.»
او تاکید کرد جمهوری اسلامی آماده توافقی نیست که به محرومیت حکومت ایران از «انرژی هستهای» بینجامد.
در واکنش به این سخنان، حسین علیزاده، دیپلمات پیشین، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت از اظهارات عراقچی نمیتوان نتیجهگیری کرد که جمهوری اسلامی قصد محدود کردن دامنه درگیریها را دارد.
علیزاده افزود: « از اظهارات عراقچی میتوان اینگونه برداشت کرد که راه مذاکره بسته شده، جنگ ادامه خواهد یافت و بحران میان ایران و اسرائیل ممکن است کل خاورمیانه را درگیر کند.»
علیزاده درباره اینکه آیا اظهارات عراقچی را میتوان تهدیدی مستقیم علیه آمریکا دانست، گفت: «او میخواهد به واشینگتن این پیام را بدهد که وارد این درگیری نشود.»
او با اشاره به تماس تلفنی اخیر میان دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین و روابط نزدیک مسکو با تهران افزود: «این جنگ پتانسیل آن را دارد که به نزاعی میان قدرتهای بزرگ تبدیل شود.»
آمادگی قدرتهای اروپایی برای دفاع از اسرائیل
شاهین مدرس، کارشناس روابط بینالملل و تحلیلگر مطالعات امنیتی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت عراقچی از یک سری «کلانروایتهایی که نخنما شدهاند» استفاده میکند، در صورتی که اسرائیل در این رویارویی ابتکار عمل را در دست گرفته است.
مدرس درباره تاکید حکومت ایران بر «حقوق هستهای» افزود: «جمهوری اسلامی هنوز متوجه نشده که در آستانه فروپاشی قرار دارد. حکومتهای اقتدارگرا معمولا تا لحظه آخر متوجه فروپاشی نمیشوند.»
او به احتمال مداخله قدرتهای غربی در جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی پرداخت و گفت بریتانیا و فرانسه آمادگی دفاع از اسرائیل را دارند و این احتمال وجود دارد که به کارزار نظامی علیه حکومت ایران بپیوندند.
مدرس با اشاره به تهدیدات اخیر مقامهای جمهوری اسلامی افزود: «اگر حتی یک نیروی آمریکایی در منطقه آسیب ببیند، ترامپ ناگزیر به واکنش خواهد بود و ورود واشینگتن به کارزار علیه جمهوری اسلامی اجتنابناپذیر میشود.»
آینده رویارویی ایران و اسرائیل در گرو مواضع آمریکا
مهدی فتاپور، از مسئولان سازمان «اتحاد جمهوریخواهان ایران»، به ایراناینترنشنال گفت: «ادامه جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی به مولفههایی چون نقش آمریکا گره خورده است.»
او افزود: «واشینگتن بهدنبال توافقی حداقلی با تهران است و تنش در منطقه به سود گسترش روابط آمریکا با کشورهای عربی و اجرای قراردادهای بزرگ آنها نیست.»
روزنامه اسرائیل هیوم ۲۵ خرداد گزارش داد جمهوری اسلامی پس از عملیات اخیر اسرائیل، از عمان و قطر خواسته است در صورت توقف حملات، زمینه ازسرگیری مذاکرات با ایالات متحده را فراهم کنند.
نقش میانجیها در بحران ایران و اسرائیل؛ فرصت یا توهم؟
روحالله رحیمپور، تحلیلگر سیاسی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «عمان تمام تلاش خود را برای پیشبرد مذاکرات حرفهای و دستیابی به توافق به کار بست، اما مواضع متفاوت طرفین، بهویژه اصرار جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، مذاکرات را با چالش جدی و حتی بنبست مواجه کرد.»
رحیمپور افزود با وجود تلاشهای صورتگرفته، چشمانداز روشنی برای پیشبرد مذاکرات وجود نداشت و «در چنین شرایطی، سنگ بزرگی بر سر راه دیپلماسی قرار گرفته است».
رحیمپور تکید کرد غیبت جمهوری اسلامی در دور ششم مذاکرات روند دیپلماتیک را «پیچیدهتر و مبهمتر» کرد و حتی در صورت آغاز مجدد گفتوگوها پس از عملیات نظامی اسرائیل، شرایط «کاملا متفاوت» خواهد بود.
رحیمپور درباره تلاشهای جمهوری اسلامی برای استفاده از میانجیهای منطقهای گفت: «اگر جمهوری اسلامی واقعا میخواهد مانع از گسترش درگیری شود، باید تن به مذاکره مستقیم با آمریکا بدهد؛ چرا که در شرایط کنونی، مساله اصلی مداخله یا عدم ورود آمریکا به جنگ است.»
او همچنین با اشاره به نقش قطر و عمان افزود: «این دو کشور پیشتر در دو تجربه مهم، جنگ غزه و مذاکرات ایران و آمریکا، شکست خوردهاند. در نتیجه، احتمال موفقیت میانجیگری آنها در بحران کنونی میان ایران و اسرائیل با تردیدهای جدی روبهروست.»
جابر رجبی، تحلیلگر سیاسی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «جمهوری اسلامی همیشه سعی کرده با توهم پیش برود، اما امروز در مواجهه با یک جنگ واقعی، غافلگیر شد.»
به گفته رجبی، جمهوری اسلامی تازه متوجه شد همه سامانههای دفاعی که به آنها اعتماد داشت، اکنون سرکوب شدهاند.
او افزود: «اسرائیل اکنون آزادی عمل دارد از شرق تا غرب ایران حمله کند.»
در پی حملات اسرائیل به ایران، شورای عالی بورس از تعطیلی سهروزه بورس کشور خبر داد. همزمان، بانک مرکزی فعالیت در بازار تتر را برای دومین روز متوالی متوقف کرد.
جمهوریاسلامی که در سرود رسمی آن حتی یکبار نام ایران برده نشده و در قانون اساسیاش نام ایران زیر سایه اسلام است، اکنون زیر آتش اسرائیل، به مفاهیم ملی پناه برده است. حکومتی که روحالله خمینی، بنیانگذارش هم پیش و پس از ۱۳۵۷، صریحا مخالف ملیگرایی بود.
ایران ستیزی و ملیت ستیزی، که تا پیش از آغاز به کار رسمی جمهوری اسلامی، بیشتر شکلی نظری داشت، در حدود نیم قرن عمر جمهوری اسلامی، به طور رسمی و جدی چه نظری و چه عملی دنبال شده و در مقابل آن امتگرایی تقویت شد؛ اکنون زیر آتش اسرائیل، جریانی به دنبال ارتباط جمهوری اسلامی و ملیت است.
از زمان آغاز بهکار جمهوری اسلامی تا سال ۱۳۷۱، سرود رسمی جمهوری اسلامی «پاینده بادا ایران» بود. در سه بخش از این سرود بلند، به نام ایران اشاره شده است. در دو بیت «از انقلاب ایران دگر/کاخ ستم گشته زیر و زبر» و «ایران فرستد با این سرود/رزمندگان وطن را درود» و همچنین در ترجیع بند سرود «در سایهی قرآن جاودان/پاینده بادا ایران» به نام ایران، هرچند در سایه «قرآن» و «انقلاب» اشاره شده بود.
سال ۱۳۷۱، با پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷، در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و در اوایل رهبری علی خامنهای، سرود رسمی کشور به سرود فعلی «مهر خاوران» تغییر داده شد. در این سرود هیچ اشارهای به ایران نشده است و تنها اشاره آن، در پایان سرود و بیت «پاینده مانی و جاودان/ جمهوری اسلامی ایران» است.
قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز شرایط مشابهی دارد. در مقدمه و ۱۷۷ اصل این قانون، که شالوده تمام ساختار جمهوری اسلامی است، به طور کلی به جز داخل عبارت «جمهوری اسلامی ایران» ۶۷ بار نام ایران برده شده، در مقابل ۱۳۶ بار از اسلام، مسلمان و مسلمین یاد شده است.
«ما یک مملکت محمدی ایجاد میکنیم. بیرق ایران نباید بیرق شاهنشاهی باشد، آرمهای ایران نباید آرمهای شاهنشاهی باشد، باید آرمهای اسلامی باشد.»/ روح الله خمینی ۱۰ اسفند ۱۳۵۷
دشمنی خمینی با ملیت و ایران
سرود رسمی جمهوری اسلامی، نمادی از ایدئولوژی جمهوری اسلامی است. بنیانگذار این حکومت، روحالله خمینی به صراحت نظرات خود در دشمنی با ملیت را بیان کرده است.
در کتاب «ولایت فقیه» که خلاصه اظهارات او دوران اقامت او در نجف است و سال ۱۳۴۹ در بیروت چاپ شد، او با اشاره به سقوط حکومت عثمانی، صراحتا ملیگرایی را پروژه استعماری دانست که برای جدایی «امت اسلامی» طراحی شده است.
او در این کتاب گفته هدف اسلام تشکیل «امت واحده تحت رهبری ولی فقیه» است. او مرزهای ملی را مانعی برای تشکیل این «امت واحده» دانسته و خواستار حکومتی فراملی بود.
این مفهوم در اولین موضعگیری رسمی او درباره نشانهای جمهوری اسلامی مشهود است. او ۱۰ اسفند ۱۳۵۷ گفت: «ما یک مملکت محمدی ایجاد میکنیم. بیرق ایران نباید بیرق شاهنشاهی باشد، آرمهای ایران نباید آرمهای شاهنشاهی باشد، باید آرمهای اسلامی باشد. از همه وزارتخانهها، از همه ادارات، باید این شیر و خورشید منحوس قطع بشود، علم اسلام باید باشد.»
او خرداد ۱۳۵۹ نیز ملیگرایی را خلاف اسلام دانست، مرداد همان، در پیامی به مناسبت «روز قدس» گفت: گفت «افراد ملی به درد ما نمیخورند، افراد مسلم به درد ما میخورند. اسلام با ملیت مخالف است.»
خمینی کمی بعد در مرداد ۱۳۵۹ دوباره در سخنرانی خطاب به اعضای «کنگره آزادی قدس» با بیان اینکه «من مکرر عرض میکنم که این ملی گرایی اساس بدبختی مسلمین است»
یوسف فروتن، روابط عمومی سپاه پاسداران در زمان تاسیس آن میگوید نمیخواستیم نام و نشانی از ایران در آرم سپاه باشد،
سپاهی که نام ایران ندارد
در اولین اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، در ابتدا هدف تاسیس این سازمان پاسداری از انقلاب اسلامی «در ایران» ذکر شده است. و در ادامه هدف بعدی گسترش «انقلاب اسلامی» مبتنی بر ایدئولوژی اسلام و اجرای خواست جمهوری اسلامی ذکر شده است. نکته اینکه بر خلاف سایر اسناد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، حتی نام ایران را در اساسنامه خود در عبارت «جمهوری اسلامی» حذف کرده است.
علی فدوی، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اردیبهشت ۱۳۹۷، در گفتوگویی با خبرگزاری فارس وابسته به سپاه، تاکید کرد: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» هیچ کلمهای را در ادامه خود ندارد حتی ایران.»
این موضوع در آرم سپاه پاسداران نیز قابل مشاهده است، هیچ نام یا نشانهای از ایران در آرم سپاه پاسداران نیست. مرکز اسناد انقلاب اسلامی، اردیبهشت ۱۳۹۹، با یوسف فروتن، مسئول روابط عمومی سپاه در زمان تاسیس، درباره نحوه طراحی آرم سپاه گفتوگویی انجام داد.
در این گفتوگو فروتن تاکید کرد که سپاه اصرار داشت در آرم خود از نام و نشان ایران استفاده نکند و به جای آن از یک دایره استفاده کرد که به گفته او «نشانه کره زمین، نمادی از جهانی بودن و تاکیدی بر حضور بینالمللی سپاه در عرصههای مختلف جهانی است.»
علی فدوی: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» هیچ کلمهای را در ادامه خود ندارد حتی ایران.»
ماجرای دم اسب مجسمه آریوبرزن
اکنون در تهران، مجسمه آرش کمانگیر نصب شده است، اما تا چند سال پیش، ستیز با نمادهای ملی به طور مویرگی در کشور جریان داشت. این دشمنی دیرینه است.
سال ۱۳۸۱ احمد جنتی در نماز جمعه تهران، خواستار تخریب مجسمه کاوه آهنگر در اصفهان شد، چرا که او اعتقاد داشت این مجسمه به محلی نمادین برای تجمع «ضد انقلاب» تبدیل شده است.
تابستان سال ۱۳۹۰، یاسوج مرکز کهگیلویه و بویراحمد درگیر اخبار تخریب مجسمه آریوبرزن بود. سه سال بعد از آن، شورای اسلامی شهر سلماس دستور داد مجسمه فردوسی، شاعر حماسهسرا و سراینده شاهنامه از میدانی در این شهر حذف شود و در نهایت مجسمه از میدان برداشته شد.
فرمانده سپاه در یاسوج تلاش زیادی برای حذف مجسمه آریوبرزن به اتهام اینکه «دم اسب آریوبرزن» به سمت محل دفن «شهدا» است، کرد. مجسمه حذف نشد اما چندین بار شمشیر آن شکست و یا آتش گرفت.
سال ۱۳۸۹، شهرداری یاسوج، مجسمهای از آریو برزن، سردار ایرانی که مقابل تهاجم اسکندر ایستاده بود، در یکی از میدانهای یاسوج نصب کرد، نام میدان هم به نام او نامگذاری شد. دو سال بعد عوض شهابیفر، فرمانده وقت سپاه آن ناحیه، با این ادعا که «دم اسب» آریو برزن به سمت محل دفن «شهدا» است، درخواست تخریب مجسمه را داشت.
این موضوع مدتها در تابستان سال ۱۳۹۰ محل بحث بود. با اعتراضات مردمی، تخریب مجسمه منتفی شد. در پاییز سال ۱۳۹۷، مجسمه در میدان شهر آتش گرفت. بارها به این مجسمه در یاسوج حمله شده و شمشیر آن شکسته و یا به قسمتهای دیگر آن آسیب رسانده شده است.
همچنین در سال ۱۳۸۹، به طور گستردهای و مشکوکی، مجسمهها که بسیاری از آنان به نمادهای ملی مربوط بودند به سرقت رفتند. هرگز انگیزه و هویت سارقان مشخص نشد.
مهدی، برادر حسین طائب رئیس سابق سازمان اطلاعات سپاه و فرمانده قرارگاه «عماریون» در یک سخنرانی به صراحت گفت حفاظت از سوریه از خوزستان برای جمهوری اسلامی مهمتر است.
سوریه به جای خوزستان
در دهه ۹۰، زمانی که افکار عمومی ایران، درباره علت حضور ماموران جمهوری اسلامی در سوریه و عراق پرسشهایی مطرح کردند، جمهوری اسلامی با عبارت «مدافعان حرم» این حضور را توجیه کرد. این موضوع در سخنرانیهای چهرههای نزدیک به حکومت بهخوبی به چشم میخورد.
سال ۱۳۹۱، مهدی طائب، برادر حسین طائب فرمانده سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، که رئیس تشکیلاتی به نام «قرارگاه عمار» بود، در یک سخنرانی به حضار گفت «دفاع از سوریه، بر خوزستان اولویت دارد.»
نقل قولهای فراوانی از این دست اظهارنظرها منسوب به فرماندهان نظامی و سخنرانان نزدیک به جمهوری اسلامی وجود دارد، که همگی موضوع اولویت «امت اسلامی» بر ایران را روایت میکنند.
بیستم خرداد، دو روز پیش از آغاز حملات اسرائیل، به طور ناگهانی و از پیش اعلام نشده، یک مجسمه از آرش کمانگیر در میدان ونک تهران نصب شد.
اکنون، زمانی که ایران در آستانه جنگی تمام عیار قرار گرفته است، مقامات جمهوریاسلامی و حامیان آنان، به طرزی شتاب زده پای مفاهیم ملی و میهنی را وسط کشیدند، مجسمه آرش کمانگیر، نماد اعتقاد به تمامیت مرزی را در میادین نصب میکنند.
در شرایطی که مفاهیم ایدئولوژیک مرتبط با جمهوری اسلامی دیگر در بین عموم مردم خریدار ندارد، جمهوری اسلامی دست به دامان مفاهیم ملی شده و قریب به این مضمون را در رسانهها تکرار میکند: «حتی اگر به نظام باور ندارید، به خاطر وطن…» وطنی که در سرود رسمی جمهوری اسلامی از آن نامی نیست، هنوز هم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نه نامی از آن در نام خود دارد و نه نشانی از آن را در آرم خود درج میکند.
