در آستانه دور چهارم مذاکرات، مقام‌های آمریکا بر توقف برنامه اتمی تهران تاکید کردند

شبکه کان سه‌شنبه ۹ اردیبهشت گزارش داد که پس از برگزاری دور سوم مذاکرات در عمان، مقامات اسرائیلی به این نتیجه رسیده‌اند که احتمال دستیابی به توافق اکنون بیش از احتمال شکست مذاکرات است.

اسرائیل پیش از این احتمال می‌داد که این مذاکرات به شکست بینجامد. مقامات اسرائیلی اکنون هشدار می‌دهند که ممکن است توافق نهایی بین جمهوری اسلامی و دولت ترامپ با خواسته‌های امنیتی اسرائیل، از جمله توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم از سوی جمهوری اسلامی همخوانی نداشته باشد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، مذاکرات خود با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه را «جدی و متمرکز» توصیف کرده و از پیشرفت‌هایی در گفت‌وگوها خبر داده اما در عین حال تاکید کرده است که برخی اختلافات اساسی همچنان باقی مانده است.

تهدید فرانسه و پاسخ جمهوری اسلامی

حکومت ایران پیشنهاد کرده است که پیش از دور بعدی مذاکرات با ایالات متحده، که قرار است شنبه ۱۳ اردیبهشت در رم برگزار شود، با سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان گفت‌وگو کند.

مقامات سه کشور اروپایی پیشنهاد دیدار در تهران را رد کرده‌اند و هنوز مشخص نیست که آیا این گفت‌وگوها پیش از دور چهارم مذاکرات تهران و واشینگتن برگزار شود.

ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، دوشنبه ۸ اردیبهشت در یک کنفرانس مشترک خبری با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، گفت اگر مذاکرات جمهوری اسلامی و ‌آمریکا شکست بخورد، پاریس در بازگرداندن تحریم‌ها علیه ایران تردید نمی‌کند.

او هشدار داد اگر منافع امنیتی کشورهای اروپایی در مذاکرات تهران و واشینگتن تامین نشود، سه کشور اروپایی در فعال کردن مکانیسم ماشه درنگ نخواهند کرد.

بارو شامگاه دوشنبه هشت اردیبهشت در نشست شورای امنیت سازمان ملل گفت: «بدیهی‌ است که با انقضای توافق هسته‌ای ایران در چند هفته آینده، اگر منافع امنیتی اروپا تضمین نشود، در بازگرداندن تمامی تحریم‌هایی که ۱۰ سال پیش لغو شده بودند حتی یک لحظه هم درنگ نخواهیم کرد.»

فرانسه، بریتانیا و آلمان موسوم به E3، از طرف‌های توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ با ایران هستند که در ماه اکتبر منقضی می‌شود و اختیار دارند سازوکار بازگرداندن تحریم‌ها، موسوم به مکانیسم ماشه را در شورای امنیت فعال کنند.

امیر سعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل، سه‌شنبه ۹ اردیبهشت در نامه‌ای به رییس دوره‌ای شورای امنیت و نیز دبیرکل سازمان ملل گفت موضع فرانسه درباره اینکه «ایران در آستانه توسعه سلاح هسته‌ای قرار دارد، کاملا بی‌اساس و از منظر سیاسی غیرمسئولانه است.»

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نیز در همین کنفرانس خبری گفت: «در لحظه بسیار حساسی قرار داریم. دیگر صحبت از چند ماه یا چند سال‌ نیست، بلکه شاید فقط چند هفته فرصت داشته باشیم تا به چیزی برسیم که عملی و قابل اجرا باشد و مهم‌تر از همه، از شبح درگیری‌های نظامی بیشتر در جهان و به‌ویژه در منطقه‌ای که نیازی به توضیحی درباره میزان ناپایداری آن نیست، جلوگیری کند.»

او بار دیگر تاکید کرد: «هرگونه توافق ایران و‌ ⁧آمریکا‬⁩ به تایید آژانس نیاز دارد زیرا در غیراین صورت یک سند بی‌اعتبار خواهد بود.»

در ایالات متحده نیز، دولت ترامپ با اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌های چینی و ایرانی مرتبط با برنامه موشکی ایران، فشارها را افزایش داده است. این اقدامات بخشی از سیاست «فشار حداکثری» ترامپ برای محدود کردن برنامه‌های هسته‌ای و موشکی حکومت ایران است.

از سپتامبر تاکنون، تهران و سه کشور اروپایی چند بار برای گفت‌وگو درباره روابط دوجانبه و مسئله هسته‌ای دیدار کرده‌اند. آخرین این دیدارها، ماه مارس در سطح کارشناسی برگزار شد و محور آن بررسی پارامترهای توافقی احتمالی برای بازگشت به عقب در برنامه هسته‌ای حکومت ایران در قبال لغو تحریم‌ها بود.

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، که در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۱۸ از توافق برجام خارج شد، تهدید کرده که در صورت عدم دستیابی سریع به توافق جدیدی که مانع توسعه سلاح هسته‌ای از سوی حکومت ایران شود، به این کشور حمله خواهد کرد.

کشورهای غربی به جمهوری اسلامی مظنون هستند و باور دارند که حکومت ایران در پی ساخت تسلیحات هسته‌ای است، هرچند تهران این ادعا را رد می‌کند. تهدید به بازگرداندن تحریم‌ها ابزاری برای تحت فشار قرار دادن حکومت ایران برای ارائه امتیازاتی بیشتر در مذاکرات است و به همین دلیل، گفت‌وگوهای راهبردی میان آمریکا و اروپا اهمیت یافته است.

ایالات متحده به‌دلیل آنکه از توافق ۲۰۱۵ خارج شده، نمی‌تواند مکانیسم ماشه برای بازگرداندن خودکار تحریم‌ها را در شورای امنیت سازمان ملل فعال کند. در نتیجه، سه کشور اروپایی تنها طرف‌هایی هستند که قادر و مایل به پیگیری مسئله فعال کردن مکانیسم ماشه هستند.

کشمکش میان ایران و آمریکا سابقه‌ای دیرینه دارد؛ از کودتای ۲۸ مرداد و اشغال سفارت گرفته تا تحریمهای فراگیر و خروج آمریکا از برجام در سال ۱۳۹۷. این تاریخ، صرفاً زنجیرهای از رویدادهای سیاسی یا اقدامات متقابل نیست، بلکه، در آن نوعی بازنمایی و روایت‌سازی خصمانه طرفین نسبت به هم نهفته است.

این روایت‌ها نشانه یا روبنای لایه‌های متعدد اختلاف است—لایه‌هایی که در گفتارهای سیاسی، ساختارهای حکمرانی، و سازوکارهای قدرت تداوم یافته‌اند و بر گفتگوها و حتی توافق احتمالی سایه انداخته‌اند.

بازتولید تنش در دو سوی میز

از دوران گروگانگیری تاکنون، جمهوری اسلامی با تکیه بر ایده صدور انقلاب و پیوند با گروه‌هایی در منطقه، کوشیده موقعیت خود را در برابر «دشمنان»—و در صدرشان آمریکا—حفظ کند. حاکمان ایران حضور پررنگ نظامی آمریکا در خاورمیانه را «سلطه» و «استکبار» می‌خوانند و در مقابل از «مقاومت» و «استقلال» حرف میزنند.

تقابل واقعی (بخوانید نظامی) تهران و واشنگتن از همان آغاز با زبانی خصمانه بیان شده: «شیطان بزرگ» در یک سو، «ملاهای دیوانه» در سوی دیگر. هر دو طرف روایتی مشخص دارند که برای اقناع مخاطبان داخلی و توجیه اقدامات‌شان به کار می‌گیرند. و از آن مهم‌تر، تلاش می‌کنند تعیین کنند که چه چیز حقیقت است و چه چیز «دروغ دشمن».

در ایران، آمریکا را نماد استعمار و جنگ و توطئه معرفی می‌کنند. در آمریکا، ایران کشوری یاغی و غیرقابل اعتماد وصف می‌شود که با برنامه هسته‌ای و نفوذ منطقه‌ایاش «نظم جهانی» را تهدید می‌کند. این‌ها صرفاً ادعاهای سیاسی نیستند، شالوده تصمیم‌گیری‌اند، مرزهای سیاستگذاری را ترسیم می‌کنند و راه گفتگو را تنگ و پرابهام.

این روزها که مذاکرات در جریان است، برخی رسانه‌های نزدیک به حاکمیت در ایران می‌گویند به «وعده‌های شیطان بزرگ» نباید دل بست، و در سوی دیگر، تحلیلگران نومحافظه‌کار مثل الیوت آبرامز می‌گویند با تهران نباید سازش کرد.

تخاصم، از شعار تا عمل

در هفته‌های گذشته، زبان خصمانه میان ایران و آمریکا فروکش نکرده، حتی اگر در سطحی نمادین—مانند کنار رفتن پرچم‌های آمریکایی از کف خیابان‌ها—تغییری ظاهری دیده شود. زیرا تنش تنها در سطح شعار و نماد نیست و ریشه در ساختارهای امنیتی و نظامی دارد.

در ماه‌های اخیر، دولت ترامپ دو ناو جنگی جدید به منطقه فرستاده و با تقویت روابط نظامی با اسرائیل و کشورهای خلیج فارس، مرزهای جدیدی در تقابل نظامی با ایران تعریف کرده. در مقابل، جمهوری اسلامی، که بسیاری از بازوان نیابتی‌اش آسیب جدی دیده‌اند، می‌کوشد با فعال‌ کردن حوثی‌ها، جغرافیای محور مقاومت را به شرق آفریقا و دریای سرخ بکشد.

به این معنا، هر دو طرف در حال نوعی «قلمروسازی نظامی» در منطقه‌اند که نه تنها علیه منطق مذاکره است، که فضا را برای برخوردهای مستقیم و غیرمستقیم آماده‌تر می‌کند.

گفتگو زیر نگاه اسرائیل

در چنین بستر پرتنشی، مذاکره نه بر پایه اعتماد، بلکه با پیش‌فرض تداوم تهدید و در چارچوبی امنیتی انجام می‌شود. این بی‌اعتمادی در مواضع مقامات جمهوری اسلامی آشکار است. آنها خود را «زخم‌خورده بدعهدی‌های آمریکا» می‌دانند و از «عبرت بزرگ برجام» سخن می‌گویند.

این نگاه به سیاستی می‌انجامد که معاون سیاسی دفتر عقیدتی سیاسی فرماندهی کل سپاه به موجزترین شکل آن را بیان کرده: «به موازات مذاکرات، نیروهای مسلح ما دست به ماشه و آماده‌اند.»

در سوی دیگر نیز وضعیت کمابیش همین است. رئیس‌جمهور آمریکا، مذاکره را در قالب دوگانه «یا توافق یا جنگ» تعریف کرده. گفتگو با این مختصات، همان‌قدر که ابزار کاهش تنش است، امتداد منطق تقابل نیز هست. (به‌ویژه آنکه اسرائیل با تهدید حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران و تأکید مداوم بر حق اقدام پیشدستانه، عملاً بر آتش تنش میان دو طرف می‌دمد.)

به این معنا، تنش ایران و آمریکا—همان‌طور که تجربه برجام هم نشان داد—با امضای یک توافق تمام نمی‌شود. مادامی که هر طرف دیگری را «دشمن تغییرناپذیر» تعریف می‌کند و با دست‌برماشه پای مذاکره می‌نشیند، گفتگو یا حتی توافق، امتداد دشمنی است و نه به هدف حل اختلاف، که برای مدیریت بحران و تثبیت موقعیت‌ها به‌کار گرفته می‌شود.

رهبر جمهوری اسلامی در آستانه دور سوم مذاکرات با اشارات مذهبی گفت توافق موقت خواهد بود. گویی هدف دیپلماسی بیش از آنکه صلحی پایدار باشد، خریدن زمان است برای مدیریت بحران‌های داخلی و حفظ موقعیت در میدان.

حاکمان هم در تهران هم در واشنگتن از کنترل تنش می‌گویند اما نه در روایت‌های غالب‌شان تغییر معناداری دیده می‌شود نه ساختارهای قدرتی که دشمنی را می‌سازند نشانی از عقب‌نشینی دارند.

از این منظر، مذاکرات کنونی بیش از آنکه آغاز دورانی نو باشد، بخشی از همان چرخه فرسایشی است که از دل آن تنش با چهره‌ای تازه بیرون می‌آید. حتی اگر دو دولت به توافق برسند، بدون تغییرات ساختاری، دشمنی جمهوری اسلامی و آمریکا نه تنها به پایان نمی‌رسد، بلکه با بازی‌شدن آخرین برگ، مشروعیت اقدام نظامی—در صورت برهم خوردن آن توافق—از همیشه بیشتر می‌شود.

بارو شامگاه دوشنبه هشت اردیبهشت در نشست شورای امنیت سازمان ملل گفت: «بدیهی‌ است که با انقضای توافق هسته‌ای ایران در چند هفته آینده، اگر منافع امنیتی اروپا تضمین نشود، در بازگرداندن تمامی تحریم‌هایی که ۱۰ سال پیش لغو شده بودند حتی یک لحظه هم درنگ نخواهیم کرد.»

فرانسه، بریتانیا و آلمان موسوم به E3، از طرف‌های توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ با ایران هستند که در ماه اکتبر منقضی می‌شود و اختیار دارند سازوکار بازگرداندن تحریم‌ها، موسوم به مکانیسم ماشه را در شورای امنیت فعال کنند.

جمهوری اسلامی و آمریکا سه دور از مذاکرات غیر مستقیم را در هفته‌های گذشته آغاز کرده‌اند.

وزیر خارجه فرانسه گفت: «جمهوری اسلامی به‌دنبال سلاح هسته‌ای است و از تمام تعهدات خود در مورد غنی‌سازی اورانیوم فراتر رفته است.»

بارو افزود: «آنچه به نفع اروپا است این است که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند، و به همین دلیل ما از گفت‌وگوهای جاری میان آمریکا و ایران حمایت و آنها را تشویق می‌کنیم. ما با مارک روبیو و استیو ویتکاف هماهنگی نزدیکی داریم چون همان‌طور که می‌دانید، هر هفته به تاریخ انقضای برجام نزدیک‌تر می‌شویم.»

بارو افزود: «در صورت بازگشت تحریم‌ها، دسترسی ایران به فناوری، سرمایه‌گذاری و بازار اروپا به‌طور دائم مسدود خواهد شد که تاثیرات ویرانگری بر اقتصاد این کشور خواهد داشت.»

او گفت: «این چیزی نیست که ما خواهان آن باشیم، و به همین دلیل است که من از ایران به‌طور جدی می‌خواهم تصمیمات لازم را امروز اتخاذ کند تا از بدترین سناریو جلوگیری شود.»

به گفته دیپلمات‌ها، سه کشور اروپایی اکنون در حال بررسی فعال‌سازی مکانیسم ماشه در صورت نرسیدن به یک توافق معنادار، تا ماه آگوست (اواسط مرداد) هستند، نه ژوئن (اواسط خرداد).

مهلت فعال‌سازی مکانیسم ماشه در ۱۸ اکتبر (۲۶مهر) به پایان می‌رسد.

بارو تاکید کرد: «آنچه ما حس می‌کنیم تمایل ایران برای رسیدن به توافقی است که منجر به عقب‌نشینی مشخص، ملموس و قابل راستی‌آزمایی در برنامه هسته‌ای ایران شود. ما همچنان از ایران می‌خواهیم که عقب‌نشینی کند و به اقدامات بی‌ثبات‌کننده منطقه‌ای خود پایان دهد.»

هشدار رافائل گروسی: برای جلوگیری از ⁧‫جنگ‬⁩ فقط چند هفته وقت داریم

‏رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نیز در کنفرانس خبری مشترک خود با وزیر امور خارجه فرانسه درباره فرصت حل و فصل مسئله هسته‌ای ایران گفت: «در لحظه بسیار حساسی قرار داریم. دیگر صحبت از چند ماه یا چند سال‌ نیست، بلکه شاید فقط چند هفته فرصت داشته باشیم تا به چیزی برسیم که عملی و قابل اجرا باشد و مهم‌تر از همه، از شبح درگیری‌های نظامی بیشتر در جهان و به‌ویژه در منطقه‌ای که نیازی به توضیحی درباره میزان ناپایداری آن نیست، جلوگیری کند.»

او بار دیگر تاکید کرد: «هرگونه توافق ایران و‌ ⁧آمریکا‬⁩ به تایید آژانس نیاز دارد زیرا در غیراین صورت یک سند بی‌اعتبار خواهد بود.»

100%

گروسی گفت: «اگر دقت نکنید، ممکن است لازم شود که آماده باشید، چون در این شرایط ممکن است به نقطه‌ای حساس برسیم. تصور کنید من اکنون درباره اهمیت موقعیت بین‌المللی و امنیتی صحبت می‌کنم، موقعیتی که صدای آن بلندتر از حرف‌های عادی شنیده می‌شود. همان‌طور که می‌دانید، این لحظه بسیار مهمی است، لحظه‌ای که چندین روند در حال جریان است. به طور خاص، تلاشی بسیار مهم میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران در جریان است.»

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی افزود: «من در تماس دائمی با ویتکاف هستم و در عین حال با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز مشورت می‌کنم تا حمایت فنی لازم را فراهم کنم، به این معنا که توانایی نظارتی آژانس باید به کار گرفته شود. چون همان‌طور که وزیر امور خارجه فرانسه هم اشاره کردند، بدون قابلیت نظارتی برای بررسی اینکه آیا آنچه روی کاغذ بر سر آن توافق شده واقعا رعایت می‌شود یا نه، این توافق فقط یک تکه کاغذ خواهد بود.»

پیشنهاد تهران برای گفت‌وگو با سه کشور اروپایی

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که رویترز دوشنبه ۸ اردیبهشت به‌نقل از چهار دیپلمات که نام آنها را اعلام نکرد، گزارش داد که جمهوری اسلامی پیشنهاد داده است که در صورت ازسرگیری مذاکرات با ایالات متحده، روز جمعه در رم با طرف‌های اروپایی برجام نیز دیدار کند.

این منابع در گفت‌وگو با رویترز تاکید کرده‌اند که سه کشور آلمان، فرانسه و بریتانیا هنوز به این پیشنهاد جمهوری اسلامی پاسخ نداده‌اند.

جمهوری اسلامی هم‌زمان با مذاکراتش با آمریکا، چین و روسیه را در جریان جزییات این مذاکرات قرار داده است، اما گفت‌وگویی با سه کشور اروپایی که تهدید به فعال کردن مکانیسم ماشه کرده‌اند، نداشته است.

مقام‌های عمانی اعلام کرده‌اند که ممکن است دور جدیدی از مذاکرات میان ایران و آمریکا روز ۱۴ اردیبهشت در اروپا برگزار شود؛ گرچه هنوز تصمیمی رسمی در این باره اتخاذ نشده است.

پیشنهاد تهران برای دیدار با بریتانیا، فرانسه و آلمان، که به E3 یا تروییکای اروپایی معروف‌اند، نشان می‌دهد که تهران در حال باز نگه داشتن گزینه‌های خود است و در عین حال می‌خواهد موضع اروپا را درباره احتمال بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل متحد تا پیش از اکتبر، زمانی که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که توافق برجام را تایید می‌کرد منقضی می‌شود، ارزیابی کند.

دو دیپلمات اروپایی از گروه E3 و یک دیپلمات غربی دیگر به رویترز گفتند که پس از مذاکرات شنبه گذشته با آمریکا، جمهوری اسلامی پیشنهاد داده که روز جمعه دیداری با اروپایی‌ها، احتمالا در رم، برگزار شود.

دیپلمات‌ها افزودند که جمهوری اسلامی در پیشنهاد خود افزوده که در صورت عدم امکان برگزاری این دیدار، پیش از آن تاریخ، گفت‌وگوهایی در تهران انجام گیرد. به گفته دیپلمات‌های غربی،‌ سه کشور اروپایی پیشنهاد دیدار در تهران را رد کرده‌اند.

یک مقام جمهوری اسلامی نیز در گفت‌وگو با رویترز این پیشنهاد را تایید کرد اما گفت که طرف‌های اروپایی تاکنون پاسخی به این پیشنهاد نداده‌اند.

او گفت: «مهم است که با همه طرف‌های توافق ۲۰۱۵ هماهنگ باشیم. بنابراین، دیدار این هفته با کشورهای اروپایی پیش از دور بعدی گفت‌وگوها با آمریکا، مفید خواهد بود.»

دیپلمات‌های اروپایی و غربی نیز اعلام کردند که سه کشور اروپایی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا اکنون دیدار با جمهوری اسلامی به سودشان است یا بهتر است منتظر پیشرفت مذاکرات با آمریکا باشند.

تلاش برای جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنج‌شنبه چهار اردیبهشت ضمن اعلام آمادگی برای سفر به اروپا و مذاکره با سه کشور اروپایی است، گفت که پس از تیره شدن روابط با اروپا، توپ در زمین طرف مقابل قرار دارد.

از سپتامبر تاکنون، تهران و سه کشور اروپایی چند بار برای گفت‌وگو درباره روابط دوجانبه و مسئله هسته‌ای دیدار کرده‌اند. آخرین این دیدارها، ماه مارس در سطح کارشناسی برگزار شد و محور آن بررسی پارامترهای توافقی احتمالی برای بازگشت به عقب در برنامه هسته‌ای ایران در قبال لغو تحریم‌ها بود.

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، که در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۱۸ از توافق برجام خارج شد، تهدید کرده که در صورت عدم دستیابی سریع به توافق جدیدی که مانع توسعه سلاح هسته‌ای از سوی حکومت ایران شود، به این کشور حمله خواهد کرد.

غرب گمان می‌کند ایران در پی ساخت تسلیحات هسته‌ای است، هرچند تهران این ادعا را رد می‌کند. تهدید به بازگرداندن تحریم‌ها ابزاری برای تحت فشار قرار دادن ایران برای ارائه امتیازاتی بیشتر در مذاکرات است و به همین دلیل، گفت‌وگوهای راهبردی میان آمریکا و اروپا اهمیت یافته است.

ایالات متحده به‌دلیل آنکه از توافق ۲۰۱۵ خارج شده، نمی‌تواند مکانیسم ماشه برای بازگرداندن خودکار تحریم‌ها را در شورای امنیت سازمان ملل فعال کند. در نتیجه، سه کشور اروپایی تنها طرف‌هایی هستند که قادر و مایل به پیگیری مسئله فعال کردن مکانیسم ماشه هستند.

از ابتدای امسال، نیروهای موسوم به «ارزشی» برخوردهای قضایی و امنیتی را تجربه کرده‌اند.

روزنامه فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی که منتسب به جریان میانه‌روی اصولگرا است، در صفحه اول شماره چهارم اردیبهشت ماه خود، در مطلبی با عنوان «ردپای پول کثیف سایبری‌ها» به جریانی که آن را «شبکه سایبری پروژه‌بگیر» معرفی کرده، حمله کرده است.

بر اساس این گزارش، این شبکه به بخش‌هایی از حاکمیت جمهوری اسلامی که پیش از این «خط قرمز» محسوب می‌شد، فشار می‌آورد.

اگرچه این روزنامه از شخص خاصی نام نبرده اما آدرس‌هایی که در گزارش آمده، از جمله «صاحب اکانت که عکس پروفایلش یک پسربچه ماسک به چهره است و حدود ۱۰۰ هزار دنبال کننده دارد»، دقیقا مشخصات اکانتی با نام «آدم» در شبکه ایکس است که پس از این گزارش، به آن واکنش هم نشان داده است.

به نوشته فرهیختگان، این فرد با اصالت همدانی ساکن قم است و از طریق ارتباط با یک طیف سیاسی و «موسسه ظاهرا مردمی»، از حساب همسر خارجی (اتباع) خود برای تراکنش‌های مالی استفاده می‌کند.

نام این کاربر به عنوان یکی از چهره‌های اصلی به همراه جمعی دیگر از کاربران در ماجرایی که به «جهاد فاکتوری» مشهور شد نیز مطرح شده بود. در آن زمان پس از توییتی از علی‌اکبر رائفی‌پور، از چهره‌های برجسته ارزشی، درباره هشتگ «HERO» که در وصف قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس به راه افتاده بود، گروهی به رهبری رائفی‌پور فاش کردند توییت‌های کاربران رایگان نبوده و فاکتور آن را برای سازمان‌های پرداخت‌کننده ارسال کرده‌اند.

بیشتر بخوانید: حاشیه‌های یک برنامه؛ چرا پخش طنز علیه سعودی‌ها دردسر‌ساز شد؟

فشار پولی به سپاه پاسداران برای حمله به اسرائیل

فرهیختگان نوشته است عدم مقابله با این شبکه «سایبری پروژه‌بگیر» کار را به جایی کشانده که آن‌ها «به بهانه آنچه تعلل در پاسخ به اسرائیل» می‌خوانند، حتی «فرماندهان نظامی» را هم از آماج «حملات و هتاکی» خود در امان نگذاشته‌اند.

این روزنامه، اعضای این شبکه را به ارتباط با خارج از کشور متهم کرد و نوشت: «خط تخریب فرماندهان نظامی با هدف پاسخ عجولانه و بدون محاسبه به رژیم‌ صهیونیستی، نه از داخل که از خارج کشور هدایت شده بود.»

گزارش در ادامه از حملات این گروه به مقامات قوه قضاییه انتقاد کرده و مثال‌هایی از حمله‌های آنان را به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه، روسای جمهوری و مراجع تقلید ذکر کرده است.

موسسه مردمی و اصولگرایان تازه‌کار

بدنه جریان اصولگرایی سال‌هاست دچار تغییر و تحولاتی شده و انشعاباتی در آن پدیده آمده است: جریان‌هایی مانند پایداری، به رهبری صادق محصولی و مرتضی آقا تهرانی، جریان شریان، به رهبری مهرداد بذرپاش و حمید رسایی و جریان مصاف، به رهبری علی اکبر رائفی‌پور و سعید محمد.

به نظر می‌رسد تیغ تیز گزارش اخیر فرهیختگان به سمت جریان مصاف است.

کاربری هم که در این گزارش از او یاد شده است، سابقه طولانی در هواداری از این جریان دارد. همچنین اشاره به «موسسه ظاهرا مردمی» نیز با وصف موسسه مصاف سازگار است.

در این باره بیشتر بخوانید: مصاف رائفی‌پور؛ میم «پشم» یا گوشت قربانی اصولگرایان؟

ماجرای موسسه «مصاف» با باقی جریان‌های اصولگرا فرق دارد. «موسسه مصاف ایرانیان» در سال ۱۳۹۰ راه‌اندازی شده و نامش مخفف عبارت «مبارزه با صهیونیسم، اومانیسم و فراماسونری» است.

چهره پشت پرده این جریان اصولگرا کمی پیش از انتخابات مجلس دوازدهم از پرده بیرون آمد: سعید محمد، فرمانده جوان قرارگاه خاتم‌الانبیا که در سودای ریاست‌جمهوری در سال ۱۴۰۰ از سپاه پاسداران استعفا داد اما شورای نگهبان صلاحیتش را رد کرد.

تنبیه و آیینه عبرت بدنه اصولگرایان

طی دو-سه هفته اخیر، رسانه‌های جریان سنتی اصولگرایی و اصلاح‌طلبان همراه با هم، بار دیگر موضوع «وفاق» و «تبعیت از رهبری» را پر رنگ کردند. در مقابل جریان تازه‌کار اصولگرایی از جمله کاربرانی که فرهیختگان به آن‌ها اشاره کرده است، به «وفاق جریان اصولگرا با اصلاح‌طلبان» پرداختند.

این جریان با اشاره به نظرات پیشین علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، اصولگرایانی را که از مذاکرات حمایت می‌کنند، به «وفاق با منافق» متهم می‌کنند.

برخی از اعضای این جریان‌ها در نقاط حساس جمهوری اسلامی حضور دارند. موضوعی که فرهیختگان از آن انتقاد کرده و نوشته است با توجیه «دغدغه‌های انقلابی» داشتن، برای اعضای این شبکه پرونده قضایی تشکیل نشده است.

با وجود انتقاد فرهیختگان، به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی تنبیه این دست اصولگرایان را از ابتدای سال ۱۴۰۴ به طور جدی در دستور کار قرار داده است.

در هفته دوم فروردین‌ ماه، در موردی کم‌سابقه، نیروهای امنیتی با تحصن شبانه‌روزی چند هفته‌ای حامیان حجاب اجباری مقابل مجلس شورای اسلامی برخوردی خشن کردند و ضمن جمع‌آوری آن‌ها، فرمانداری تهران گفت در «چارچوب قانون» با تجمع‌های فاقد مجوز برخورد خواهد کرد.

در ماجرای طعنه به عربستان سعودی (امری که در صداوسیما معمول بود) در یک برنامه تلویزیونی پس از دیدار وزیر دفاع این کشور با خامنه‌ای، عوامل برنامه توبیخ شدند. توبیخی که به نظر هشداری به سایر عواملی از این دست بود.

در مورد بعدی، حتی دست‌اندرکاران یک برنامه تلویزیونی که در آن به «خلیفه اول مسلمانان سنی» توهین شد، بازداشت شدند.

تایم جمعه پنجم اردیبهشت‌ و در حالی‌که قرار است سومین دور گفت‌وگوهای جمهوری اسلامی و ایالات متحده فردا (ششم اردیبهشت) برگزار شود، مصاحبه‌ای با رییس‌جمهوری آمریکا را منتشر کرد که در بخشی از آن به موضوع مذاکرات با حکومت ایران پرداخته شده است.

ترامپ در این گفت‌وگو که دوم اردیبهشت انجام شده است، نقش جمهوری اسلامی در حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل را برجسته کرد و در پاسخ به پرسشی راجع به درگیری‌ها در غزه گفت: «ایران در زمان من ورشکسته بود اما او [جو بایدن] اجازه داد دوباره ثروتمند شود.»

ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا نقش جمهوری اسلامی در حمله به اسرائیل از حماس بیشتر بوده، گفت: «در آن زمان [دور اول ریاست جمهوری من]، هیچ پولی به حماس نمی‌رسید. هیچ پولی برای حزب‌الله هم نبود. اصلا پولی وجود نداشت. ایران در دوران من ورشکسته بود ... [ایرانی‌ها] به حماس گفتند که هیچ پولی دریافت نخواهند کرد اما وقتی بایدن آمد و همه تحریم‌ها را برداشت، [ایران] دوباره شروع به تامین مالی تروریسم کرد؛ از جمله حماس. حماس عملا از کار افتاده بود. حزب‌الله هم همین‌طور. من دولت بایدن را مقصر می‌دانم چون اجازه داد ایران بدون رسیدن به توافق، دوباره وارد میدان شود.»

او در پاسخ به این سوال که آیا حاضر است با رییس‌جمهوری یا رهبر جمهوری اسلامی دیدار کند، گفت: «البته!»

ترامپ: اگر توافق نشود، خودم پیشگام حمله به ایران می‌شوم

رییس‌جمهوری آمریکا در ادامه ضمن رد این خبر که او جلوی اسرائیل برای حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران را گرفته است، در پاسخ به این سوال تایم که آیا نگران نیست نتانیاهو او را به جنگ بکشاند، گفت: «نه! البته ممکن است او [نتانیاهو] وارد جنگ شود اما ما به زور وارد نخواهیم شد.»

ترامپ ضمن تاکید بر این‌که با اجبار وارد جنگ نخواهد شد، تصریح کرد: «من ممکن است با میل خودم وارد شوم؛ اگر نتوانیم به توافق برسیم. اگر توافقی حاصل نشود، خودم پیشگام [حمله نظامی] خواهم بود.»

اظهارات ترامپ درباره احتمال دیدار با مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی و تهدید به حمله نظامی در صورت شکست مذاکرات، در حالی مطرح شده که طی هفته‌های اخیر، تحرکات دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن شدت گرفته است: ایران و آمریکا فردا سومین دور گفت‌وگوهای دوجانبه را برگزار می‌کنند

هم‌زمان با این تحرکات، گزارش‌ها حاکی از آن است که اسرائیل نیز سناریوهای مختلف حمله محدود به تاسیسات اتمی ایران را در دست بررسی دارد.

مقام‌های اسرائیلی در هفته‌های اخیر بارها تاکید کرده‌اند در صورت شکست روند دیپلماتیک، اقدام نظامی علیه برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را منتفی نمی‌دانند.

بیشتر بخوانید: اسرائیل همچنان گزینه حمله محدود به تاسیسات اتمی ایران را روی میز نگه داشته است

در چنین فضایی، اظهارات ترامپ درباره آمادگی برای پیشگامی در حمله نظامی به ایران، فشارها بر تهران را بیش از پیش افزایش می‌دهد که این امر می‌تواند بر آینده مذاکرات پیش رو تاثیر بگذارد.