دادگاه متهمان پرونده حمله به پوریا زراعتی تا اواخر اردیبهشت به تعویق افتاد
دادگاه دو متهم پرونده حمله به پوریا زراعتی، مجری شبکه ایراناینترنشنال، به دستور قاضی دادگاه کیفری مرکزی انگلستان و ولز پنج هفته به تعویق افتاد.
دادگاه دو متهم پرونده حمله به پوریا زراعتی، مجری شبکه ایراناینترنشنال، به دستور قاضی دادگاه کیفری مرکزی انگلستان و ولز پنج هفته به تعویق افتاد.
جلسه بعدی دادگاه قرار است روز جمعه ۲۶ اردیبهشت ماه برگزار شود.
دو متهم، ناندیتو بادیا و جورج استانا که تبعه رومانیاند، بهشکل ویدیویی در دادگاه حاضر شدند و از طریق مترجم صحبت کردند.
آنها در زندان فوق امنیتی بلمارش، در جنوب شرق لندن، نگهداری میشوند.
در تاریخ ۱۵ آذر، دادستانی بریتانیا در بیانیهای اعلام کرد بادیای ۲۰ ساله و استانای ۲۴ ساله، در ارتباط با حمله به زراعتی در رومانی بازداشت شدند.
این دو متهم با توجه به قرارداد استرداد مجرمین بین رومانی و بریتانیا، ۲۷ آذر سال ۱۴۰۳ به بریتانیا مسترد شدند.
بنا بر اعلام این نهاد، پس از بررسی شواهد ارائه شده از سوی واحد ضدتروریسم پلیس متروپولیتن لندن، علیه این دو نفر کیفرخواست صادر شده است.
اتهام این دو تبعه رومانیایی «ایجاد جراحت عمدی به قصد آسیب شدید جسمی» عنوان شد.
جزییات حمله به پوریا زراعتی
پوریا زراعتی ۱۰ فروردین ۱۴۰۳ هنگام خروج از منزلش در محله ویمبلدون لندن هدف حمله قرار گرفت و از ناحیه پا مجروح شد. او ۱۲ فروردین از بیمارستان مرخص شد.
روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال ۲۰ مهر سال گذشته با اشاره به پرونده حمله به زراعتی گزارش داد جمهوری اسلامی از گروههای تبهکار برای حمله به اهداف مورد نظر خود در کشورهای غربی استفاده میکند.
روزنامه بریتانیایی دیلیمیل هم ۱۸ فروردین ۱۴۰۳ در گزارشی اقدامات خرابکارانه جمهوری اسلامی در بریتانیا را «حقیقتی ترسناک» خواند و نوشت تهران مرتبا حملاتی را به شیوه گروههای تبهکار در خیابانهای بریتانیا تدارک میبیند.
دیلیمیل با اشاره به تهدیدات جمهوری اسلامی علیه ایراناینترنشنال در پنج سال گذشته، بهویژه حمله به زراعتی، هشدار داد حکومت ایران از گروههای جنایتکار سازمانیافته برای حمله به اهداف مورد نظر خود در اروپا استفاده میکند.
جمهوری اسلامی دست داشتن در حمله به زراعتی را تکذیب کرده است.
آدام بیلی، سخنگوی ایراناینترنشنال، از تحولات اخیر در رسیدگی به پرونده حمله به زراعتی استقبال کرد و گفت: «ما برای پوریا که قربانی این حمله بود، خوشحالیم و خرسندیم از این که تحقیقات پلیس بریتانیا در مورد این حمله، تا این مرحله پیشرفت داشته است.»
بیلی ضمن قدردانی از «تعهد بریتانیا به مقابله با سرکوب فراسرزمینی» جمهوری اسلامی افزود تحولات اخیر «برای خبرنگاران ما، همچنین برای دیگر افراد در سازمانهایی با تهدیدات مشابه، اطمینانبخش است».
کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، اعلام کرد که آمریکا میتواند فشارها بر جمهوری اسلامی را افزایش داده و صادرات نفت ایران را متوقف کند. این اقدام بخشی از برنامه واشینگتن برای تحت فشار قرار دادن تهران در زمینه برنامه هستهایاش است.
رایت جمعه، ۲۲ فروردین، در جریان سفرش به ابوظبی به خبرگزاری رویترز گفت که متحدان آمریکا در منطقه خلیج فارس بهشدت درباره دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای نگران هستند.
او افزود که این کشورها «در این نگرانی و عزم برای جلوگیری از چنین نتیجهای با ما همنظرند. این نتیجه به سود هیچکس نیست.»
دونالد ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری در آمریکا، این کشور را از توافق هستهای قدرتهای جهانی با تهران موسوم به برجام خارج کرد و صادرات نفت ایران را محدود ساخت.
ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید در بیش از دو ماه پیش، بار دیگر رویکردی سختگیرانه در قبال فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی در پیش گرفته است.
تنها چند روز پیش از آغاز مذاکرات ایالاتمتحده و جمهوری اسلامی، دولت آمریکا، پنجشنبه شبکههای مرتبط با تجارت نفت ایران، از جمله یک ترمینال ذخیرهسازی نفت خام مستقر در چین را تحریم کرد. این ترمینال از طریق خط لوله به یک پالایشگاه مستقل در این کشور متصل است.
بیشتر بخوانید: آمریکا یک ترمینال ذخیرهسازی نفت در چین را به دلیل ارتباط با تجارت نفت ایران تحریم کرد
اشاره رایت به نگرانی مشترک کشورهای منطقه خلیج فارس با آمریکا در زمینه برنامه هستهای جمهوری اسلامی و همنظر بودن با عزم ایالات متحده برای جلوگیری از تحقق دستیابی تهران به سلاح هستهای، حاکی از انتظار آمریکا برای جبران کمبود احتمالی عرضه نفت در صورت قطع صادرات نفت ایران است.
صادرات نفت ایران در دوره ریاستجمهوری جو بایدن که پس از ترامپ به قدرت رسید، دوباره افزایش یافت و طبق دادههای صنعتی، در سال ۲۰۲۵ تاکنون کاهش قابل توجهی نشان نداده است.
چین که با تحریمهای یکجانبه مخالف است، بخش عمدهای از محمولههای نفتی ایران را خریداری میکند.
رایت در پاسخ به این پرسش که ایالات متحده چگونه میتواند سیاست فشار حداکثری خود را بر تهران اعمال کند، گفت: «این کاملا قابل اجراست. ترامپ در دوره اولش این کار را انجام داد. ما میتوانیم کشتیهایی را که از ایران خارج میشوند، ردیابی کنیم. ما میدانیم آنها کجا میروند. ما میتوانیم صادرات نفت ایران را متوقف کنیم.»
او در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا ایالات متحده کشتیهای ایرانی را در دریا متوقف خواهد کرد، گفت: «من درباره روشهای دقیق این اقدام صحبت نخواهم کرد. اما آیا میتوانیم پیچ را بر ایران سفتتر کنیم؟ صددرصد.»
جمهوری اسلامی اعلام کرده که مذاکرات هستهای سطح بالا با ایالات متحده را که قرار است شنبه برگزار شود، یک «فرصت واقعی» در نظر میگیرد. همزمان ترامپ تهدید کرده در صورت شکست مذاکرات، ممکن است به اقدام نظامی روی آورد.
وقتی از رایت پرسیده شد که آیا اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی منجر به تغییر رژیم خواهد شد یا نه، گفت که وارد جزییات نمیشود اما «همه گزینهها روی میز است.»
او افزود: «در کوتاهمدت، بهدلیل قدرت تولید انرژی آمریکا و روابطمان با متحدان، ما تحریمها را تشدید خواهیم کرد و توان صادرات نفت ایران را محدود خواهیم ساخت. ما با اقتصاد شروع میکنیم، با مذاکره آغاز میکنیم، و امیدواریم که همین کافی باشد. اما در نهایت، هیچ ایرانِ مجهز به سلاح هستهای نباید وجود داشته باشد.»
بیشتر بخوانید: در آستانه مذاکرات مستقیم با جمهوری اسلامی، آمریکا یک شبکه انتقال نفت ایران را تحریم کرد
وزیر انرژی آمریکا همچنین پیشبینی کرد که تحت سیاستهای ترامپ در چند سال آینده، چشمانداز مثبتی برای عرضه و تقاضای نفت وجود خواهد داشت و نگرانی بازارها درباره رشد اقتصادی بیاساس خواهد بود.
او گفت سطح قیمت مطلوب نفت «خیلی با قیمت فعلی تفاوتی ندارد» اما «بدیهی است که صنعت باید سودآور باشد تا رشد ایجاد کند. و من فکر میکنم این رشد ناشی از ترکیبی از حذف موانع ساختاری از سوی دولت ترامپ و نوآوری در صنعت خواهد بود.»
رایت همچنین گفت که «هیچ هماهنگی مستقیمی» بین ایالات متحده و گروه تولیدکنندگان اوپکپلاس درباره تصمیم آنها برای افزایش عرضه وجود ندارد، اما «ما روابط بسیار نزدیکی با متحدان اصلی خود در خلیج فارس داریم».
وزیر انرژی آمریکا با تاکید بر این که کشورهای خلیج فارس با دیدگاه دولت ترامپ همعقیدهاند، افزود: «جهان به انرژی بیشتری نیاز دارد.»
چند روز پس از بازگشت به کاخ سفید، ترامپ بهطور علنی از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و رهبر اصلی آن یعنی عربستان سعودی خواست تا قیمت نفت را کاهش دهند.
اوپک و متحدانش از جمله روسیه، تشکیلدهنده گروه بزرگتری به نام اوپکپلاس هستند. افزایش عرضه این گروه باعث شد تا ریزش قیمت نفت که از اعلام تعرفههای گسترده ترامپ آغاز شده بود، بیشتر شود.
رایت قرار است برای ادامه سفر خود به خاورمیانه به عربستان سعودی برود و سپس از قطر نیز بازدید کند.
او در پایان، درباره تاثیر سیاستهای تعرفهای ترامپ بر تقاضای نفت چین، گفت که احتمالا رشد تقاضای نفت در چین در سالهای آینده کندتر خواهد بود، اما تقاضای نفت در جنوب آسیا و آمریکای لاتین رشد خواهد داشت.
رادنی عیسوی، فرزند کشیش ویلسون عیسوی، در گفتوگویی با ایراناینترنشنال گفت برخوردهای جمهوری اسلامی با کلیسای پنطیکاستی آشوری در کرمانشاه که از نیمه دهه هفتاد شروع شده بود، در ادامه به تعطیلی و سپس مصادره این کلیسا انجامید.
او به ایراناینترنشنال گفت: «با توجه به تاریخی بودن کلیسا پدرم تلاش کرد آن را در میراث فرهنگی ثبت کند و میراث فرهنگی استان از همین طریق به ما خنجر زد. در واقع ثبت این کلیسا، مسیر را برای مصادره آن باز کرد.»
این کلیسای تاریخی در دهه ۱۳۸۰ به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسید، اما در حال حاضر متروکه است و بخشهای مهمی از آن آسیب دیده است.
عیسوی افزود :« وقتی نیروی انتظامی کلیسا را پلمب کرد، کلیسا را به بهانه تخلفات صنفی بستند در حالی که اصلا تخلف صنفی صورت نگرفته بود.»
رادنی عیسوی با اشاره به بازداشت پدرش در سال ۱۳۸۸گفت: «این کلیسا یک مرکز مذهبی بود که مردم اجازه داشتند با هر عقیدهای در آن حاضر شوند. پدرم در سال ۸۸ بازداشت و به زندان دستگرد اصفهان منتقل شد. او در مدت بازداشت شکنجه شد.
ويلسون عيسوى، كشيش این کلیسا روز ۱۳ بهمن ۱۳۸۸ بازداشت شد. او ۵۴ روز را در زندان دستگرد اصفهان گذراند و در این مدت شکنجه شد. از آن زمان تاکنون درهای این کلیسا بسته است.
منصور برجی، کشیش کلیسای ایرانیان به ایراناینترنشنال گفت که این کلیسا از جمله کلیساهایی است که پس از انقلاب بهدلیل ارائه نیایشهای مذهبی به زبان فارسی و استقبال از سوی مردم از جمله شهروندانی با پیشینه اسلامی، مورد سرکوب حکومت قرار گرفتهاند.
رادنی عیسوی نیز به ایراناینترنشنال گفت یک ماه پیش همسایهها به او خبر دادند که قرار است این بنا که در دوره پهلوی دوم ساخته شده، تخریب شود و احتمالا به جای آن ساختمانی مسکونی یا تجاری ساخته شود.
ایراناینترنشنال، پیشتر در ۱۸ فروردین ۱۴۰۴ براساس ویدیویی دریافتی گزارش داده بود که گزارشهای رسیده به ایران اینترنشنال حاکی است که کلیسای پنطیکاستی کرمانشاه، متعلق به آشوریان، پس از تعطیلی، از سوی مقامات جمهوری اسلامی مصادره شده است.
ویدیو رسیده به ایراناینترنشنال، وضعیت نامناسب بنای کلیسای تاریخی پنطیکاستی کرمانشاه را نشان میدهد و بر اساس تصاویر، این کلیسا به حال خود رها شده و به مرور در حال ویرانی است.
معماری این کلیسا یک اثر منحصر به فرد است که در زمینی به مساحت ۷۲۰ متر مربع و زیربنای ۱۷۰ مترمربع در سال ۱۳۳۴ خورشیدی ساخته شد.
ساختمان کلیسا از آجر قرمز و ملات ماسه و سیمان ساخته شده و ورودی کلیسا در ضلع شمالی قرار دارد که به شکل طاقی رومی استوار بر روی دو ستون سنگی طراحی شده است.
سال گذشته، رسانه محبتنیوز متعلق به مسیحیان ایران، نسبت به بیتوجهی به وضعیت کلیساهای تاریخی در ایران، از جمله این کلیسا ابراز نگرانی کرده بود.
بر اساس گزارش این رسانه، بیمارستان ثبت ملی شده مسیح کرمانشاه هم که بهعنوان دومین بیمارستان تاریخی کشور شناخته میشد، خرداد سال گذشته با بیل مکانیکی بهطور کامل تخریب شد.
خرداد ۱۴۰۲ عزتالله ضرغامی، وزیر وقت میراث فرهنگی ادعا کرد که «ما علیرغم مشکلات اعتباری کشور، از مرغ و تخممرغ مردم مسلمان که عدهای از آنها به نان شبشان محتاجاند، میزنیم تا بودجه مرمت کلیسای مسیحیان را تامین کنیم.»
پس از انقلاب، حکومت جمهوری اسلامی کلیساهای زیادی را تعطیل، اموال کلیساها از جمله بیمارستانها را مصادره، و بسیاری از مسیحیان را از کار بیکار کرده است.
مسیحیان ایران بهویژه نوکیشان مسیحی با وجود به رسمیت شناخته شدن دینشان در قانون اساسی جمهوری اسلامی، همچون دیگر اقلیتهای دینی در ایران مورد سرکوب سیستماتیک قرار دارند.
از لحظهای که دونالد ترامپ کارزارش برای دور اول ریاست جمهوری را آغاز کرد، توافق هستهای با جمهوری اسلامی در صدر حملات کلامی او بوده است. از توصیف برجام به عنوان «بدترین توافق تاریخ» تا اجرای سیاست «فشار حداکثری»، ترامپ همواره سیاستی تقابلی و پرتنش در برابر تهران اتخاذ کرده است.
در لابهلای هشدارها و تهدیدهای ترامپ، همواره رگههایی از آمادگی برای مذاکره نیز به چشم خورده است.
مرور اظهارات او از سال ۲۰۱۵ تا آوریل ۲۰۲۵، روایتی منسجم از فراز و فرودهای دیدگاه مردی به دست میدهد که توافق با ایران را «فاجعهبار» دانسته اما آن را برای جلوگیری از فاجعهای بزرگتر، «لازم» میداند.
۲۰۱۵–۲۰۱۶؛ انتقادات انتخاباتی از توافق هستهای با ایران
از آغاز کارزار انتخاباتی ریاستجمهوری، ترامپ توافق جامع اقدام مشترک (برجام یا توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که تحت ریاستجمهوری باراک اوباما منعقد شد) را با لحنی تند مورد انتقاد قرار داد.
در ژوییه ۲۰۱۵، همزمان با نهایی شدن این توافق، ترامپ آن را «بدترین توافقی که تاکنون مذاکره شده» توصیف کرد.
او گفت که دولت اوباما امتیازات زیادی داده و بارها به رفع تحریمها و داراییهای مالی آزادشده ایران در قالب این توافق اشاره کرد.
ترامپ در تجمعی در واشینگتن در سپتامبر ۲۰۱۵ گفت: «هرگز، من هرگز در زندگیام معاملهای مانند توافق هستهای با ایران ندیدهام که با مذاکراتی این چنین ناشیانه صورت گرفته باشد.»
او دیپلماتهای آمریکایی درگیر در توافق برجام را «افراد بسیار احمق» نامید.
سال بعد، با نزدیک شدن به انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۱۶، ترامپ قول داد که در صورت پیروزی، این توافق را لغو خواهد کرد.
در سخنرانی مشهوری در کنفرانس آیپک در ۲۱ مارس ۲۰۱۶، او تاکید کرد: «اولویت شماره یک من، برچیدن توافق فاجعهبار با ایران است».
در طول سال ۲۰۱۶، او برجام را «یکطرفه» و «وحشتناک» خواند و پیشبینی کرد که این توافق، برنامه هستهای ایران را متوقف نخواهد کرد بلکه تهران را جسورتر خواهد ساخت.
۲۰۱۷؛ سال نخست ریاستجمهوری و رویکرد اولیه به برجام
ترامپ در ژانویه ۲۰۱۷ در حالی وارد کاخ سفید شد که همچنان نسبت به توافق هستهای تردید داشت؛ حتی در شرایطی که گفته میشد ایران به تعهداتش پایبند بوده است.
در آوریل ۲۰۱۷، دولت او تایید کرد که ایران از نظر فنی به برجام پایبند است اما این تایید با لحنی همراه شد که بر خصومت با توافق تاکید داشت.
او سخنرانیاش در مجمع عمومی سازمان ملل در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۷، این توافق را در برابر رهبران جهان محکوم کرد و آن را «یکی از بدترین و یکطرفهترین معاملاتی که ایالات متحده تاکنون وارد آن شده» خواند.
او گفت که این توافق «مایه شرمساری ایالات متحده» است: «ما نمیتوانیم اجازه بدهیم رژیم جنایتکار ایران به اقدامات بیثبات کنندهاش ادامه دهد، در حالی که در حال دنبال کردن برنامه موشکی خطرناک خود است. ما نمیتوانیم به توافقی پایبند باشیم، اگر پوششی باشد برای برنامه نهایی (سلاح) هستهای.»
تنها یک ماه بعد، در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۷، ترامپ استراتژی جدید خود را در قبال ایران اعلام کرد و از تایید برجام خودداری کرد.
او در نطقی از کاخ سفید گفت: «ما نمیتوانیم و نخواهیم توانست این تایید را انجام دهیم زیرا با وجدانی آسوده نمیتوانیم به توافقی ادامه دهیم که منافع امنیتی ایالات متحده را تامین نمیکند.»
او همچنین تهدید کرد که اگر کنگره و متحدان اروپایی نتوانند بندهای «اشتباه» توافق، نظیر بندهای مربوط به پایان محدودیتها و برنامه موشکی ایران را اصلاح کنند، ایالات متحده از آن خارج خواهد شد.
۲۰۱۸؛ خروج از برجام و آغاز «فشار حداکثری»
پس از ماهها هشدار، ترامپ در سال ۲۰۱۸ به تهدید خود عمل کرد. در تاریخ هشتم می ۲۰۱۸، او بهطور رسمی اعلام کرد ایالات متحده از توافق هستهای ایران خارج میشود.
ترامپ در سخنرانی تلویزیونی از کاخ سفید گفت: «امروز اعلام میکنم که ایالات متحده از توافق هستهای ایران خارج میشود.»
او این توافق را «توافقی یکطرفه و وحشتناک» خواند که «هرگز نباید بسته میشد» و گفت که بر اساس آن اجازه داده شده ایران دوباره فعالیتهای هستهای را از سر گیرد.
ترامپ ضمن امضای فرمانی برای بازگرداندن تحریمها گفت: «آمریکا گروگان باجخواهی هستهای نخواهد شد.»
او همچنین وعده داد که اگر ایران واقعا برنامه هستهای خود را متوقف کند، آماده مذاکره درباره توافقی بهتر خواهد بود.
در هفتهها و ماههای بعد، دولت ترامپ تحریمهایی را علیه بخشهای بانکی، نفتی و صنعتی ایران اعمال کرد.
در هفتم اوت ۲۰۱۸، همزمان با آغاز موج اول تحریمها، ترامپ در توییتی نوشت: «اینها تندترین تحریمهایی هستند که تاکنون اعمال شدهاند و در نوامبر، تحریمهای شدیدتری در راه است. هر کسی با ایران معامله کند، با ایالات متحده معامله نخواهد کرد.»
پس از آنکه حسن روحانی، رییسجمهوری وقت ایران، آمریکا را تهدید کرد که با «دم شیر» بازی نکند، ترامپ در ۲۲ ژوییه ۲۰۱۸ توییتی با حروف بزرگ منتشر کرد: «هرگز و هرگز ایالات متحده را تهدید نکن، وگرنه بلایی سرتان خواهد آمد که کمتر کسی در تاریخ متحمل شده است. ما دیگر آن کشوری نیستیم که حرفهای جنونآمیزتان را درباره خشونت و مرگ تحمل میکرد. حواست را جمع کن.»
۲۰۱۹؛ تشدید تنشها و دعوت به مذاکره
سال ۲۰۱۹، فشار حداکثری به اوج رسید.
۱۹ می، ترامپ توییت کرد: «اگر ایران بخواهد بجنگد، این پایان رسمی ایران خواهد بود. هرگز ایالات متحده را تهدید نکنید!»
در ژوئن همان سال، ایران یک پهپاد آمریکایی را سرنگون کرد و ترامپ در آخرین لحظه حمله تلافیجویانه را لغو کرد.
او توییت کرد: «شب گذشته برای حمله متقابل به سه موضع مختلف، دستمان روی ماشه بود اما وقتی پرسیدم چند نفر جان میبازند، یک ژنرال پاسخ داد ۱۵۰ نفر. ۱۰ دقیقه پیش از حمله، آن را متوقف کردم.»
ترامپ در عین حال تاکید کرد که ایران تحت فشار اقتصادی، ناچار به مذاکره خواهد شد.
او در ژوییه ۲۰۱۹ گفت: «ایران دارد سقوط میکند؛ من نمیخواهم سقوط کند ولی بهزودی تماس خواهند گرفت و خواهند گفت بیایید توافق کنیم.»
ترامپ همچنین در مصاحبهای با انبیسی گفت حاضر است بدون پیششرط با ایران دیدار کند: «هر وقت بخواهند، من میپذیرم؛ بدون پیششرط.»
او همچنین گفت تمایل دارد با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی یا حسن روحانی، ربیس جمهوری ایران گفتوگو کند.
ترامپ اعلام کرد برنامه موشکی ایران یکی از مسائلی است که باید درباره آن مذاکره شود و هرگونه توافق با تهران باید شامل موضوع موشکهای بالستیک ایرانی نیز باشد.
۲۰۲۰؛ سال پایانی و مواجهه نظامی
سوم ژانویه ۲۰۲۰، ترامپ فرمان ترور قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه پاسداران را صادر کرد. در پاسخ، ایران پایگاههای آمریکایی در عراق را هدف قرار داد.
ترامپ در نطق هشتم ژانویه ۲۰۲۰ گفت: «تا زمانی که من رییسجمهورم، ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.»
او اضافه کرد: «باید توافقی فراگیر و واقعی با ایران منعقد کنیم که برای جهان امنتر باشد.»
در مبارزات انتخاباتی ۲۰۲۰، ترامپ بارها گفت: «اگر پیروز شویم، ایران خیلی سریع پای میز مذاکره میآید. آنها دارند صبر میکنند که با جو بایدن مذاکره کنند.»
در مناظره نهایی آن سال نیز او گفت: «در اولین ماه ریاستجمهوری دوم من، توافق جدید خواهیم داشت. آنها التماس خواهند کرد.»
۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴؛ انتقادات از دولت بایدن
ترامپ که از کاخ سفید خارج شد، از همان آغاز به انتقاد از سیاستهای بایدن پرداخت.
او در فوریه ۲۰۲۱ گفت: «بایدن در حال بازگشت به همان توافق بد است.»
ترامپ مدتی بعد در گردهمایی محافظهکاران آمریکا با «فاجعهبار» تلقی کردن توافق هستهای و انتقاد از سیاست بایدن در قبال ایران گفت: «حالا بایدن دست به دامن اوپک شده و در برابر ایران به التماس افتاده تا به توافق فاجعهبار هستهای بازگردد.»
در سپتامبر ۲۰۲۳، بایدن با آزادسازی شش میلیارد دلار دارایی مسدودشده ایران در قبال آزادی پنج زندانی آمریکایی موافقت کرد.
بیشتر بخوانید: آزادی پنج گروگان آمریکایی زندانی در ایران همزمان با انتقال ۶ میلیارد دلار ایران به قطر
ترامپ در واکنش به این توافق، بایدن را «بیکفایت» خواند و خواستار برکناری او شد.
او افزود: «جو بایدن فریبکار چقدر رشوه میگیرد؟ ما تجارت گروگانگیری با ایران انجام دادیم. زمانی که رییسجمهور بودم، ۵۸ گروگان را در ازای هیچ پولی پس گرفتم. جمهوریخواهان همین حالا خواستار متمم ۲۵ شوند.»
ترامپ در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشال (Truth Social) نوشت: «بایدن برای پنج نفر، شش میلیارد دلار پرداخت کرد. ایران حالا با خیال راحت گروگان میگیرد.»
او پس از حمله حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ هم گفت: «پولهایی که بایدن به ایران داد، به حماس رسید. این یک رسوایی است.»
۲۰۲۴؛ کارزار انتخاباتی دوم
در کمپین انتخاباتی ۲۰۲۴، ترامپ وعده داد که ایران را مهار خواهد کرد.
۲۶ سپتامبر در جریان یک نشست مطبوعاتی در شهر نیویورک، او گفت مذاکره به دلیل تهدید ناشی از دستیابی ایران به تسلیحات هستهای کاملا ضروری است.
ترامپ در جواب این سوال که آیا با تهران به توافق میرسد یا خیر، پاسخ داد: «معلوم است! من این کار را انجام میدهم. باید توافق کنیم زیرا عواقب غیرقابل تحملی خواهد داشت. ما باید توافق کنیم.»
او همچنین گفت که اگر در سال ۲۰۲۰ پیروز شده بود، آماده بود «در عرض یک هفته پس از انتخابات» با ایران به توافق برسد: «ایران با ما توافق میکرد چرا که برای آنها هم بسیار عالی بود. تنها [شرط این توافق این بود] که آنها نباید سلاح هستهای داشته باشند.»
ژانویه تا مارس ۲۰۲۵؛ بازگشت به قدرت و ادامه فشار
ترامپ در نطق تحلیف خود در ژانویه ۲۰۲۵ گفت: «ما هرگز اجازه نخواهیم داد بزرگترین حامی تروریسم در جهان به خطرناکترین سلاحها دست یابد.»
او بلافاصله دستور داد تمام تحریمها علیه تهران باقی بماند و گفت: «ایران یا برنامه [هستهای]اش را متوقف میکند یا با عواقب شدید مواجه خواهد شد.»
۱۵ مارس ۲۰۲۵، پس از حملات حوثیهای یمن به کشتیها در دریای سرخ، ترامپ دستور حملات هوایی گستردهای را علیه اهداف حوثی صادر کرد و به جمهوری اسلامی به عنوان حامی اصلی حوثیها، هشدار داد که در صورت ادامه حمایت از این گروه، با «عواقب شدیدی» مواجه خواهد شد.
۳۰ مارس ۲۰۲۵، ترامپ در مصاحبهای تلفنی با انبیسی نیوز تهدید کرد: «اگر آنها با ما به یک توافق نرسند، بمباران میشوند. طوری بمباران میشوند که تا به حال شبیه آن را ندیده باشند.»
بیشتر بخوانید: شدیدترین تهدید ترامپ علیه خامنهای: توافق یا بمباران
آوریل ۲۰۲۵؛ مذاکرات حساس و تهدیدهای صریح ترامپ
هفتم آوریل ۲۰۲۵، ترامپ در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد: «ما در حال انجام مذاکرات مستقیم با ایران هستیم و این مذاکرات آغاز شده است و روز شنبه (۲۳ فروردین) ادامه خواهد یافت. جلسه بسیار مهمی داریم و خواهیم دید که چه پیش خواهد آمد.»
او همچنین گفت: «فکر میکنم همه موافقاند که رسیدن به یک توافق، گزینهای ترجیحی است.»
ترامپ تاکید کرد که این مذاکرات در سطح بسیار بالا برگزار میشود: «بعضیها میگویند که مذاکرات از طریق واسطه و با شراکت کشورهای دیگر خواهد بود. خیر، ما با آنها مستقیما در تماس هستیم. شاید بتوانیم به توافق برسیم که برای ایران توافق خیلی خوبی خواهد بود ولی باید ببینیم چه پیش میآید.»
ترامپ هشدار داد که در صورت عدم موفقیت مذاکرات، ایران با خطرات جدی مواجه خواهد شد: «اگر مذاکرات موفقیتآمیز نباشد، فکر میکنم ایران در خطر بزرگی خواهد بود. خطر بسیار بزرگ. چون آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند. فرمول پیچیدهای نیست. ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد. به همین سادگی.»
۹ آوریل ۲۰۲۵، ترامپ اعلام کرد که در صورت نیاز به اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی، اسرائیل نقش ایفا خواهد کرد: «درباره ایران، اگر نیاز به اقدام نظامی باشد، اقدام نظامی میکنیم. اسرائیل هم حتما نقش مهمی ایفا خواهد کرد، رهبر این اقدام خواهد بود.»
او گفت: «البته کسی ما را رهبری و هدایت نمیکند، ما هرچه بخواهیم انجام میدهیم.»
علیرغم تهدیدها، ترامپ گفت که تمایل به دستیابی به توافق دارد و مردم ایران را محترم میداند: «من میخواهم وضع ایران خوب باشد. تنها مساله این است که آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند. میدانید، مردم ایران فوقالعادهاند و بسیار باهوش هستند. آنها مردم باهوشی هستند اما در وضعیت دشوار و تحت حکومت بدی قرار دارند و آنها میفهمند و به نظرم رهبری جمهوری اسلامی ایران هم میفهمد. من خواسته زیادی ندارم. فقط میگویم که آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند.»
۱۰ آوریل ۲۰۲۵، ترامپ در بیانیهای اعلام کرد: «ایران نباید اراده ما را آزمایش کند. صلح از طریق قدرت بازگشته است و ما هرگز اجازه نخواهیم داد ایران، جهان را با سلاح هستهای تهدید کند.»
مواضع ترامپ در قبال برنامه و توافق هستهای ایران طی ۱۰ سال گذشته، در اصول بنیادین مانند مخالفت با دستیابی تهران به سلاح هستهای، ثابت مانده اما تحت تاثیر موقعیت سیاسی، تحولات منطقهای و رقابتهای انتخاباتی، تغییراتی تاکتیکی نیز داشته است.
او از تهدید به «بمباران بیسابقه» تا ابراز «احترام به مردم ایران» و دعوت به مذاکره، تمام ابزارهای گفتمانی خود را برای اعمال فشار و ساختن یک «توافق بهتر» به کار گرفته است اما اکنون پرسش این است: آیا توافقی جدید در راه است یا فشار حداکثری ترامپ این بار به تقابل حداکثری منجر خواهد شد؟
پس از مخالفت مجلس با تغییر ساعت رسمی کشور در نیمه اول سال بهدلیل «وارداتی بودن»، اکنون در پی ارسال یک لایحه دوفوریتی به مجلس، مصطفی رجبی مشهدی مدیرعامل شرکت توانیر میگوید چنین تغییری باعث صرفهجویی در مصرف برق بهاندازه نیروگاه اتمی بوشهر صرفهجویی میشود.
رجبی مشهدی، جمعه ۲۲ فروردین، گفت که در صورت تغییر ساعت رسمی کشور، «برآورد شده که حدود یک درصد و یا بیشتر از آن در اوج بار شبانه تاثیرگذار است.»
مجلس شورای اسلامی در اواخر سال ۱۴۰۱ تصمیم گرفت اختیار دولت در زمینه تغییر رسمی ساعت کشور را در اختیار بگیرد و قانون تغییر ساعت را با توجیه «وارداتی» و «غیربومی» بودن لغو کرد.
این قانون از سال ۱۳۸۶ تصویب و اجرا شده بود.
مجلس در آن زمان، از «بر هم خوردن نظم خانوادهها، ساختارشکنی، عدم ارتباط آن با صرفهجویی اقتصادی، بر هم خوردگی ساعت زیستی بدن» و البته «انجام دقیق اعمال دینی» مانند «نماز» بهعنوان دلایل تصمیم خود برای عدم تغییر ساعت یاد کرد.
در پی آن، در دو سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ ساعت رسمی کشور در نیمه اول سال تغییر نکرد.
سال ۱۴۰۲، دولت طرح تغییر ساعت کار ادارات و مراکز دولتی را به مجلس ارائه کرد که با موافقت نمایندگان تصویب شد تا خدمات عمومی و دولتی از نیمه خرداد تا ۱۵ شهریور همان سال از ساعت شش صبح ارائه شود.
پس از سه هفته اعتراض کارمندان، سرانجام دولت از مصوبه خود در مورد تغییر ساعت کاری ادارات عقبنشینی کرد و سران قوا تصمیم به بازگشت ساعات کاری ادارات به حالت سابق گرفتند.
اما در جلسه چهارشنبه ۲۰ فروردین امسال هیئت دولت لایحه دو فوریتی واگذاری اختیار تعیین ساعت رسمی کشور به دولت تصویب شد تا هیئت وزیران بتواند در زمینه تغییر ساعت رسمی کشور تصمیمگیری کند.
مدیرعامل توانیر گفت: « در صورت تصویب این لایحه در مجلس، دولت میتواند متناسب با شرایط روز و نیازهای شبکه برق، درباره تغییر ساعت تصمیمگیری کند.»
رجبیمشهدی تاکید کرد: «ما در آستانه فصل گرم سال هستیم؛ فصلی که همواره با چالش تامین برق مواجهایم. هر اقدامی که بتواند فشار را از روی شبکه بردارد، برای ما ارزشمند است. در کنار توسعه نیروگاهها و مدیریت مصرف، سیاستهایی مانند تغییر ساعت نیز میتوانند بخشی از راهحل باشند.»
مدافعان تغییر ساعت رسمی در ایران میگویند که اگر ساعت رسمی کشور در فصلهای بهار و تابستان یک ساعت جلو کشیده شود، بخشی از فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی زودتر به پایان میرسد و تقاضا برای استفاده از وسایل برقی، روشنایی و سرمایش در ساعات اوجبار کاهش مییابد.
اواخر اسفندماه، محمود نجفی عرب، رییس اتاق بازرگانی تهران، با ارسال نامههایی به مسعود پزشکیان و محمدباقر قالیباف، با اشاره به بحران کمبود انرژی، خواستار اصلاح قانون و بازگشت اجرای تغییر ساعت رسمی کشور شد.
او حذف قانون تغییر ساعت را خلاف تجربههای جهانی و توصیههای کارشناسان خواند و گفت اجرای مجدد این قانون میتواند تا سقف سه درصد از مصرف کل، صرفهجویی ایجاد کند.
نتیجه کالبدشکافی پیکر جمشید شارمهد، فعال سیاسی جانباخته در زندان جمهوری اسلامی، جمعه ۲۲ فروردین در مراسم یادبود او، از سوی مقامهای قضایی آلمان قرائت شد. بر اساس این گزارش، چندین عضو داخلی بدن شارمهد پیش از انتقال پیکرش به آلمان، خارج شدهاند.
غزاله شارمهد، دختر جمشید شارمهد، پنجشنبه ۲۱ فروردین در گفتوگو با نشریه ولت ضمن انتقاد شدید از دولت آلمان اعلام کرد که برلین همکاریهای لازم را برای انتقال پیکر پدرش به آلمان نداشته است.
او همچنین تاکید کرد که دستگاه دیپلماسی آلمان به قدر کافی برای نجات جان پدر ربوده شده و زندانیاش در ایران تلاش نکرده است.
غزاله شارمهد ۱۹ بهمن ۱۴۰۳ در گفتوگو با ایراناینترنشنال تایید کرد که پیکر پدرش از ایران به آلمان منتقل شده است.
او همزمان برلین را متهم کرد که از جمهوری اسلامی «دستور میگیرد» و با انتقاد از سیاستهای دولت آلمان در قبال حکومت ایران گفت: «آلمان نوکر جمهوری اسلامی است و از تهران دستور میگیرد.»
جمشید شارمهد، شهروند ۶۹ ساله متولد ایران با تابعیت آلمانی، دو دهه ساکن آمریکا بود و ۱۱ مرداد ۱۳۹۹ در جریان سفری از آلمان به هند، پس از یک توقف سه روزه در امارات متحده عربی، به دست ماموران جمهوری اسلامی در دبی ربوده و به ایران منتقل شد.
خبرگزاری میزان هفتم آبان در گزارشی درباره شارمهد نوشت: «با حکم دادگاه صالح محکوم و در تاریخ هفت آبان ۱۴۰۳، ... به سزای اعمالش رسید.»
بیشتر بخوانید: اطلاعات مبهم درباره چگونگی مرگ شارمهد؛ غزاله شارمهد: به آلمان گفتهاند او مرد
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، ۲۴ بهمن با انتشار گزارشی درباره مرگ شارمهد در زندان جمهوری اسلامی، گفت که از زمان ربایش او در امارات متحده عربی تا زمان مرگش، حقوق اساسی این شهروند نقض شد.
ساتو گفت: «حق حیات، حق دادگاه منصفانه، حق آزادی بیان و حق محافظت در برابر بازداشت خودسرانه از جمله حقوق نقض شده شارمهد بود.»
غزاله شارمهد که ساکن کالیفرنیاست، ۱۹ بهمن به ایراناینترنشنال گفته بود برای احراز هویت نیاز به کالبدشکافی است و این کار هفته آینده انجام خواهد شد.
قرار بود که او پس از احراز هویت جسد پدرش، روند قضایی شکایت از جمهوری اسلامی را در آلمان آغاز کند.
خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج دانشجویی، ۱۷بهمن گزارش داده بود که جمهوری اسلامی پیکر جمشید شارمهد را در چارچوب «رویههای قضایی و دیپلماتیک» به آلمان تحویل داده است.
ارگان خبری وابسته به بسیج با اشاره به اینکه روند انتقال پیکر شارمهد به آلمان، در پاسخ به تقاضای خانواده او صورت گرفت، در گزارش خود نوشت او پیش از اجرای حکم اعدام در زندان درگذشت.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ آبان درباره انتقال پیکر شارمهد گفت که اگر درخواستی برای انتقال جسد او باشد، با توجه به قوانین داخلی ایران انجام خواهد شد.