ده‌ها هزار نفر در آلمان علیه راست افراطی تظاهرات کردند

ویدیوهای ارسالی به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد ایرانیان شنبه ۲۰ بهمن در شهر‌های آرهوس دانمارک، هامبورگ و فرانکفورت آلمان، بروکسل بلژیک،استکهلم سوئد و پاریس در این تجمع‌ها شرکت کردند.

جمعی از ایرانیان مقیم سوئد، در مرکز شهر استکهلم یک پرفورمنس اعتراضی برگزار کردند.

تجمع‌کنندگان در بروکسل نیز با تشکیل حلقه انسانی، سرود «ای ایران، ای مرز پرگهر» را هم‌خوانی کردند.

حاضران در تجمع فرانکفورت شعار «زن، زندگی، آزادی» سر دادند و عکس معترضان در خطر اعدام را به نمایش گذاشتند.

در هامبورگ نیز تجمع‌کنندگان عکس‌های معترضان کشته شده را به نمایش گذاشتند و درباره اعدام‌های گسترده در ایران اطلاع‌رسانی کردند.

در چهل و ششمین سالگرد انقلاب ۵۷، جمهوری اسلامی علاوه بر بحران‌های گسترده داخلی، با فشارهای فزاینده بین‌المللی نیز مواجه است.

در حالی که اعتراضات گسترده سراسری، به ویژه اعتراضات ۸۸، دی‌ماه ۹۶، آبان ۹۸ و خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» جمهوری اسلامی را در داخل کشور دچار بحران مشروعیت کرده است، ناتوانی مقام‌های حکومت در حل بحران‌های اقتصادی کشور نیز این بحران را تشدید کرده است.

از سوی دیگر، در پی حمله‌های گسترده اسرائیل به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی و نابودی بخش گسترده‌ای از توانایی‌های حماس و حزب‌الله و سقوط حکومت بشار اسد، نفوذ منطقه‌ای حکومت ایران به طرز غیرقابل جبرانی تضعیف شده است.

روی کار آمدن دولت ترامپ و از سرگیری کارزار فشار حداکثری واشینگتن از یک سو و نزدیک شدن مهلت فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های گسترده علیه تهران از سوی دیگر، جمهوری اسلامی را در تنگنای بیشتری قرار داده است.

در همین حال، تاکید علی خامنه‌ای و مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی بر مخالفت خود با مذاکره با آمریکا، چشم‌انداز حل‌وفصل بحران هسته‌ای تهران را با بن‌بست مواجه کرده و احتمال حمله نظامی به تاسیسات هسته‌ای و نظامی ایران را افزایش داده است.

نتانیاهو شنبه ۲۰ بهمن در مصاحبه با فاکس‌نیوز گفت: «مردم ایران بعد از اسرائیل بزرگ‌ترین حامیان آمریکا در خاورمیانه هستند. آنها برای روزی که بدون جمهوری اسلامی زندگی کنند، لحظه‌شماری می‌کنند.»

نتانیاهو با اشاره به پیام‌های ویدیویی خود به مردم ایران و واکنش گسترده آنها به این پیام‌ها گفت: «مردم ایران به شدت ناامید هستند، از جمهوری اسلامی متنفرند و می‌خواهند دنیای متفاوتی را ببینند.»

نتانیاهو درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی هشدار داد و گفت: «اگر جهان جلوی دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را بگیرد، نه‌تنها برای اسرائیل و همسایگانش، بلکه برای مردم ایران نیز امیدی تازه برای آزادی ایجاد خواهد شد.»

نتانیاهو با تاکید بر اهمیت روابط اسرائیل و آمریکا گفت اگر سیاست‌های دو کشور هم‌سو باشد، «امکانات بی‌پایانی» ایجاد خواهد شد.

هم‌زمان با شدت گرفتن نگرانی‌های جهانی از برنامه هسته‌ای تهران، روزنامه تلگراف شنبه ۲۰ بهمن به نقل از یک مقام آگاه ایرانی نوشت چندین فرمانده ارشد نظامی جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر، به‌ویژه پس از انتخاب دونالد ترامپ، تغییر موضع داده و در «مداخله‌ای بی‌سابقه» به‌طور جدی خواستار تولید بمب اتمی شده‌اند.

طبق این گزارش، فرماندهان ارشد نظامی جمهوری اسلامی در «مداخله‌ای بی‌سابقه» به رهبر جمهوری اسلامی گفته‌اند باید برای مقابله با «تهدیدهای موجودیتی» از سوی غرب، به سلاح هسته‌ای دست یابند.

این روزنامه به نقل از یک مقام جمهوری اسلامی از تهران نوشته است: «رهبر، مذاکره با آمریکایی‌ها و توسعه سلاح‌های هسته‌ای را ممنوع کرده است؛ دو چیزی که به نظر می‌رسد تنها راه بقای جمهوری اسلامی باشند. او نظام را به سمت فروپاشی سوق می‌دهد.»

نتانیاهو ۲۲ آذر در جدیدترین پیام ویدیویی خود خطاب به مردم ایران بار دیگر تاکید کرد آینده ایران بدون جمهوری اسلامی زودتر از آنچه مردم تصور می‌کنند، رقم خواهد خورد.

نخست‌وزیر اسرائیل در پیام خود با تاکید دوباره بر اینکه آینده بدون جمهوری اسلامی «خیلی زودتر از آنچه تصور می‌کنیم»، رخ خواهد داد، گفت: «زن، زندگی، آزادی. این آینده ایران است. این آینده صلح است.»

نتانیاهو با اشاره به هزینه بیش از ۳۰ میلیارد دلاری جمهوری اسلامی برای حمایت از اسد در سوریه افزود: «پس از تنها ۱۱ روز جنگ، رژیم او [اسد] فروپاشید.»

نتانیاهو یادآور شد «سرکوبگران شما» میلیاردها دلار برای حمایت از حماس در غزه خرج کردند، اما امروز حماس به «ویرانه» تبدیل شده است.

نتانیاهو در پیام پیشین خود در ۲۲ آبان نیز گفته بود جمهوری اسلامی به‌زودی سرنگون خواهد شد.

فرناندو آریاس رییس سازمان منع تسلیحات شیمیایی در پایان اولین سفر رسمی خود به دمشق پس از سقوط حکومت اسد، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «این سفر آغازی جدید است. پس از یازده سال ممانعت از سوی مقامات قبلی، مقام‌های موقت سوریه این فرصت را دارند فصل جدیدی را آغاز کنند و به طور قطع پرونده سلاح‌های شیمیایی سوریه را ببندند.»

رییس سازمان منع تسلیحات شیمیایی خواستار عمل سوریه به تعهداتش در چارچوب قوانین بین‌المللی شد و افزود دیدارهایی که با رهبران جدید سوریه در دمشق داشت، اولین گام برای پایان دادن به سال‌ها روابط تیره با دمشق بود.

او افزود که سفرش زمینه «تقویت پایبندی طولانی‌مدت سوریه، ثبات منطقه‌ای و کمک به صلح و امنیت بین‌المللی» را فراهم می‌کند.

از زمان به قدرت رسیدن ائتلافی از مخالفان مسلح بشار اسد در سوریه، مدیریت و سرنوشت زرادخانه‌ سلاح شیمیایی این کشور نگرانی‌های جدی را در سراسر جهان برانگیخته است.

رییس سازمان منع سلاح‌های شیمیایی در سفرش به دمشق، مورد استقبال احمد الشرع رییس‌جمهور موقت سوریه و اسعد الشیبانی وزیر خارجه این کشور قرار گرفت. وزارت اطلاعات سوریه عکس‌هایی از دست دادن این سه نفر را منتشر کرد.

سازمان منع سلاح‌های شیمیایی در ماه دسامبر ابراز نگرانی کرد که شواهد ارزشمند موجود در این پرونده ممکن است در پی حملات شدید اسرائیل به سایت‌های ارتش سوریه از بین رفته باشد.

اسرائیل گفت که اهدافش شامل تسلیحات شیمیایی است تا از افتادن آنها به دست «افراطی‌ها» جلوگیری کند.

در سال ۲۰۱۳، سوریه به سازمان منع سلاح‌های شیمیایی پیوست و موافقت کرد که ذخایر مواد شیمیایی سمی خود را تحت فشار روسیه و ایالات متحده تحویل دهد تا از حملات هوایی احتمالی ایالات متحده و متحدانش جلوگیری کند.

در جریان این توافق، ۱۳۰۰ تن از سلاح‌های شیمیایی و پیش‌سازهای سوریه توسط جامعه بین‌المللی منهدم شد.

این توافق پس از یک حمله مشکوک با استفاده از عامل اعصاب سارین که منجر به کشته شدن ۱۴۰۰ نفر در حومه دمشق شد، به دست آمد.

این حمله در بحبوحه جنگ داخلی سوریه اتفاق افتاد که در سال ۲۰۱۱ با سرکوب تظاهرات هواداران دموکراسی آغاز شد. این حمله به دولت سوریه نسبت داده شد اما دمشق هرگونه دخالت در آن را رد کرد و مخالفانش را مقصر دانست.

اگرچه باراک اوباما رییس‌جمهور وقت آمریکا اصرار داشت که استفاده از تسلیحات شیمیایی «خط قرمز» اوست، اما اوباما از انجام حملات تلافی‌جویانه خودداری کرد و ترجیح داد با روسیه در مورد انهدام زرادخانه شیمیایی سوریه تحت نظارت سازمان ملل به توافق برسد.

در مواجهه با انکار دولت بشار اسد، سازمان منع سلاح‌های شیمیایی در سال ۲۰۱۴ یک ماموریت تحقیقاتی تشکیل داد. این اقدام به انتشار ۲۱ گزارش منجر شد که ۷۴ مورد ادعایی استفاده از سلاح‌های شیمیایی در سوریه را پوشش می‌داد.

بازرسان به این نتیجه رسیدند که از چنین سلاح‌هایی در ۲۰ مورد استفاده شده یا احتمالا استفاده شده است.

بر اساس گزارش بارزسان، در ۱۴ مورد، ماده شیمیایی مورد استفاده کلر بوده است. در سه مورد سارین و در سه مورد دیگر از گاز خردل (ایپریت) استفاده شد.

در آوریل ۲۰۲۱، پس از اینکه یک تحقیق از حملات دیگری با گاز سمی از سوی سوریه خبر داد، این کشور از حق رای خود در سازمان منع سلاح‌های شیمیایی محروم شد.

بازرسان به این نتیجه رسیدند که ذخایر اعلام شده سوریه هرگز به طور دقیق وضعیت این کشور را بازگو نکرده است.

در نوامبر ۲۰۲۳، فرانسه در ارتباط با حمله‌های مرگبار شیمیایی حکم بازداشت بین‌المللی را برای بشار اسد، برادرش ماهر، که در آن زمان فرمانده لشکر چهارم، یگان زبده ارتش سوریه بود، و همچنین دو فرمانده ارتش به نام‌های غسان عباس و بسام الحسن که به دست‌داشتن در جنایات علیه بشریت متهم هستند، صادر کرد.

ارتش لبنان شنبه ۲۰ بهمن اعلام کرد که پیرو دستورات ژوزف عون، رییس‌جمهور لبنان، «فرماندهی ارتش به یگان‌های نظامی مستقر در مرزهای شمالی و شرقی دستور داد تا به منابع آتش پرتاب‌شده از خاک سوریه پاسخ دهند».

ارتش لبنان نامی از عوامل دخیل در تیراندازی از خاک سوریه به سمت لبنان ذکر نکرد.

خبرگزاری دولتی لبنان پیش‌تر از تیراندازی از سوی سوریه در منطقه مرزی هرمل در شمال شرقی لبنان و زخمی شدن هشت نفر خبر داده بود.

به گفته ریاست جمهوری لبنان، عون جمعه ۱۹ بهمن با احمد شرع، رییس‌جمهور موقت سوریه تماس گرفت و با او درباره «کنترل اوضاع در مرز لبنان و سوریه و جلوگیری از حملات به غیرنظامیان» گفت‌وگو کرد.

پنج‌شنبه، مقامات جدید در سوریه از آغاز عملیات امنیتی در منطقه مرزی حمص برای «بستن مسیرهای قاچاق اسلحه و کالا» خبر دادند.

به گفته دیده‌بان حقوق بشر سوریه، این عملیات سوریه همچنین «قاچاقچیان تحت تعقیب مواد مخدر و شخصیت‌های نزدیک به» حزب‌الله را هدف قرار می‌دهد.

سوریه پنج‌شنبه از «درگیری بین نیروهای امنیتی مرزی و تعدادی از افراد تحت تعقیب» خبر داد و افزود که قاچاقچیان دستگیر شده‌اند.

سوریه ۳۳۰ کیلومتر مرز مشترک با لبنان دارد. این مرز در چند نقطه مرزبندی رسمی ندارد و این امر زمینه را برای قاچاق مساعد می‌کند.

حزب‌الله در بخش وسیعی از مرزهای لبنان و سوریه نفوذ دارد و سال‌ها در کنار نیروهای اسد در جنگ سوریه علیه مخالفان اسد جنگید.

طبق این گزارش، فرماندهان ارشد نظامی جمهوری اسلامی در «مداخله‌ای بی‌سابقه» به رهبر جمهوری اسلامی گفته‌اند باید برای مقابله با «تهدیدهای موجودیتی» از سوی غرب، به سلاح هسته‌ای دست یابند.

این روزنامه به نقل از یک مقام جمهوری اسلامی از تهران نوشته است: «رهبر، مذاکره با آمریکایی‌ها و توسعه سلاح‌های هسته‌ای را ممنوع کرده است؛ دو چیزی که به نظر می‌رسد تنها راه بقای جمهوری اسلامی باشند. او نظام را به سمت فروپاشی سوق می‌دهد.»

این مقام جمهوری اسلامی ادامه داد: «تهدید موجودیتی که اکنون با آن روبرو هستیم، باعث شده چندین فرمانده ارشد – که قبلا بر پیروی از فتوای رهبر تاکید داشتند – اکنون برای ساخت یک سلاح هسته‌ای فشار بیاورند.»

مذاکره، پیش و پس از سخنرانی خامنه‌ای

پس از آنکه با اظهارات برخی مقامات دولت مسعود پزشکیان و حامیان اصلاح‌طلب دولت، زمزمه‌هایی درباره مذاکره با آمریکا مطرح شد، خامنه‌ای ۱۹ بهمن‌ماه، با ذکر تجربه توافق برجام به طور قاطع مذاکره با آمریکا را ممنوع کرد و گفت چنین مذاکراتی «هیچ تاثیری در حل مشکلات کشور ندارد» و «مذاکره کردن عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست.»

پزشکیان دی‌ماه ۱۴۰۳، در گفت‌وگو با یک شبکه آمریکایی، که به نوعی پیام غیر مستقیم تهران به دولت ترامپ در آستانه تحلیف او تعبیر شد، اعلام کرد آماده مذاکره با آمریکا است.

تا پیش از سخنرانی خامنه‌ای نیز مقامات دولت پزشکیان، با اشاره به عدم خواست تهران برای ساخت سلاح هسته‌ای به نوعی سیگنال مذاکره را ارسال می‌کردند.

حتی پس از صدور فرمان از سرگیری فشار حداکثری ترامپ، محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، نیز در واکنش به این دستور ترامپ گفت: «در زمینه سلاح هسته‌ای فتوا داریم که فعالیت غیر صلح آمیز هسته‌ای ممنوع است، خیال او راحت باشد.»

اشتیاق مقامات دولت پزشکیان تاحدی بود که علی لاریجانی که در سال‌ها اخیر، به جریان اصلاح‌طلب و اعتدالگرا نزدیک شده با بیان اینکه برنامه هسته‌ای قابل مذاکره است، با کنایه به مقامات دولتی گفت هنوز کسی پیشنهاد نداده، که آنها «پابرهنه» به صحنه دویدند.

منع صریح مذاکره با آمریکا از سوی خامنه‌ای چنان بود که مقامات دولت که پیشتر آماده مذاکره بودند، عقب نشینی کردند. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با اشاره به احیای سیاست فشار حداکثری دونالد ترامپ و احتمال آغاز مذاکرات گفت: «به‌لحاظ کارشناسی اصلا زمینه‌ای برای مذاکره عادلانه وجود ندارد مگر اینکه ملت ایران با مقاومت حداکثری خودشان در مقابل فشار حداکثری، تحریم‌کنندگان را ناامید کنند.»

ماجرای فتوا و «فقه پویای شیعه»

ماجرای فتوای خامنه‌ای به سال ۱۳۸۲ بر می‌گردد. در متن آن فتوا آمده است علاوه بر سلاح هسته‌ای سایر سلاح‌های کشتار جمعی تهدیدی علیه بشریت است و ما (جمهوری اسلامی) کاربرد این سلاح‌ها را «حرام می‌دانیم».

این فتوا سال ۱۳۸۹ زمانی که مناقشه جمهوری اسلامی و غرب بر سر برنامه هسته‌ای ایران به اوج خود رسیده بود، مورد استقبال رهبران غربی قرار گرفت. جان کری، وزیر امورخارجه سابق ایالات متحده، در آن زمان گفته بود او برای فتوا، احترام زیادی قائل است و آن را به عنوان یک نقطه شروع خوب در نظر می‌گیرد. او گفته بود خودش و باراک اوباما، رییس جمهوری پیشین آمریکا، قویا از صدور این فتوا از سوی خامنه‌ای استقبال می‌کنند.

همچنین در جریان مصاحبه‌هایی که مذاکره کنندگان جمهوری اسلامی داشتند، آنها بارها برای رفع اتهام تلاش جمهوری اسلامی برای استفاده نظامی از انرژی هسته‌ای از این فتوای خامنه‌ای یاد کرده بودند.

محمدجواد ظریف و همکارانش در کتابی شش جلدی به نام «راز سر به مهر» درباره مذاکرات اتمی، به صورت خاص به این فتوا و نقش آن در مذاکراتشان پرداختند.

با این وجود هربار عرصه بر جمهوری اسلامی تنگ شده، زمزمه تغییر این فتوا هم به گوش رسیده است. بهمن ماه سال ۱۳۹۹، زمانی که جمهوری اسلامی امید داشت با رفتن ترامپ از کاخ سفید، برجام را احیا کند، محمود علوی، وزیر اطلاعات دولت حسن روحانی در یک برنامه تلویزیونی، گفت: «مقام رهبری[علی خامنه‌ای] فتوا داده‌ است که سلاح هسته‌ای حرام است اما اگر گربه را در گوشه‌ای گیر بیندازند، ممکن است رفتارش با وقتی که گربه آزاد است فرق کند و اگر ایران را به آن سمت هل بدهند دیگر تقصیر ایران نیست.»

از ابتدای سال ۱۴۰۳ و در پی تشدید درگیری نظامی مستقیم جمهوری اسلامی و اسرائیل که در نتیجه آن دو کشور به خاک هم حمله نظامی کردند، دوباره موضوع تغییر فتوای خامنه‌ای و ساخت سلاح هسته‌ای مطرح شده است.

۲۰ اردیبهشت‌ماه، کمال خرازی، مشاور امور بین‌الملل رهبر جمهوری اسلامی، با اشاره به احتمال حمله نظامی اسرائیل به تاسیسات اتمی در ایران اعلام کرد در صورت تهدید موجودیت جمهوری اسلامی، حکومت ایران دکترین هسته‌ای خود را تغییر خواهد داد.

او همین موضوع را ۲۲ اردیبهشت نیز در جریان سخنرانی در همایش گفت‌وگوهای ایرانی-عربی در تهران تکرار کرد.

۱۸ مهرماه، رسانه‌های داخلی خبر دادند ۳۹ نماینده مجلس شورای اسلامی در نامه‌ای خواستار تغییر فتوای خامنه‌ای درباره ممنوعیت سلاح هسته‌ای شدند.

پس از آن، ۲۴ مهرماه، علی‌اصغر نخعی‌راد، نماینده مشهد با تاکید بر تغییر دکترین اتمی جمهوری اسلامی گفت «شرایط امروز کشور متفاوت شده است و مورد تهدید هسته‌ای قرار گرفتیم. فقه شیعه پویاست و زمان و مکان در صدور فتوا موثر است.» او افزود شورای عالی امنیت از خامنه‌ای بخواهد تغییر در صنعت اتمی را بپذیرد.

بحران در جمهوری اسلامی، از تامین سیب‌زمینی تا خاموشی

با وجود اینکه سخنرانی خامنه‌ای در انتهای هفته و آغاز تعطیلات در تهران انجام شد، پس از آن قیمت دلار به طرز چشم‌گیری افزایش یافت، تا جایی که گزارش‌هایی از تهران، دلار ۹۰ هزار تومانی را تایید کردند.

زنجیره بحران انرژی در ایران فعال شده است، نیروگاه‌ها در تابستان ۱۴۰۳، توانایی تامین برق کشور را نداشتند و در زمستان، به دلیل ناتوانی شبکه تولید و انتقال گاز، دولت به طور مداوم استان‌های کشور را تعطیل اعلام می‌کند؛ کمبود انرژی که در ادبیات مقامات دولتی، «ناترازی» تعبیر می‌شود.

از سوی دیگر، هم اکنون بیش از پنج سال است که قیمت بنزین در ایران با وجود افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، ثابت مانده است. از زمان آغاز رهبری خامنه‌ای در سال ۱۳۶۸ تاکنون، به طور متوسط هر دو سال یک‌بار قیمت بنزین افزایش داشته است.

دولت و مجلس در شرایطی که برای تامین منابع بودجه با دشواری روبرو هستند، درصدد افزایش قیمت آن در نوروز ۱۴۰۴ هستند. موضوعی که عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور دولت حسن روحانی با یادآوری وقایع آبان خونین ۹۸، درباره آن به دولت پزشکیان هشدار داده و با اشاره به انباشت نارضایتی در جامعه ابراز نگرانی کرده است. او که یکی از عوامل کشتار آبان خونین ۱۳۹۸ در پی افزایش قیمت بنزین است، شرایط فعلی را «خیلی نگران‌کننده‌تر» از آبان ۹۸ توصیف کرد.

حسن روحانی، رییس‌جمهور پیشین ایران هم، در آخرین نشست دوره‌ای با وزرای دولت خود، هشدارهایی درباره مواجهه با دونالد ترامپ و خطرات ناشی از تصمیم‌گیری‌های اشتباه مطرح کرده است. او تاکید کرده است که جمهوری اسلامی در وضعیت حساسی قرار دارد و تنها یک خطا می‌تواند همه چیز را از بین ببرد.