وزارت کشور دولت ترامپ جمعه پنجم بهمن در بیانیهای از تغییر رسمی نام خلیج مکزیک به «خلیج آمریکا» خبر داد. دولت ترامپ همچنین نام کوه دنالی، بلندترین کوه آمریکای شمالی را که به اسمی بومی نامگذاری شده بود، به «مککینلی»، رییسجمهوری پیشین آمریکا، تغییر داد.
فیصل علی ابراهیم، وزیر اقتصاد عربستان سعودی، جمعه پنجم بهمن در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس، در واکنش به سخنان دونالد ترامپ مبنی بر کاهش قیمت نفت گفت که ریاض بر ثبات بلندمدت بازار نفت تاکید دارد تا اطمینان حاصل کند که عرضه کافی برای تقاضای رو به رشد وجود دارد.
ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در یک سخنرانی ویدیویی در نشست داووس، از عربستان سعودی و اعضای اوپک خواست که قیمت نفت را کاهش داده و با این اقدام خود، به پایان دادن جنگ در اوکراین کمک کنند.
او گفته است به زودی با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، درباره توافقی برای پایان دادن به جنگ اوکراین گفتوگو خواهد کرد.
به دنبال اظهارات ترامپ، قیمت نفت کاهش یافت.
رییسجمهوری آمریکا گفت که ریاض قصد دارد ۶۰۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایهگذاری کند اما او از محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی خواهد خواست که این مبلغ را به یک تریلیون دلار افزایش دهد.
فیصل علی ابراهیم در پاسخ به این اظهارات ترامپ گفت: «مطرح شدن رقم یک تریلیون دلار از سوی ترامپ، بازتابی از روابط قوی دو کشور است.»
او همزمان تاکید کرد رقم ۶۰۰ میلیارد دلار، شامل سرمایهگذاری و همچنین خرید بخشهای دولتی و خصوصی است.
درخواست برای اتحاد اروپا در مقابل چالشهای اقتصادی همزمان با ریاستجمهوری ترامپ
کریستین لاگارد، رییس بانک مرکزی اروپا، در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس ابراز امیدواری کرد که «هدف کاهش تورم اروپا در سال ۲۰۲۵» محقق شود.
او از رهبران اروپایی خواست تا برای مقابله با چالشهای اقتصادی پیش روی اروپا و جهان همزمان با ریاستجمهوری ترامپ، دست به دست هم دهند.
ترامپ پیش از آغاز به کار رسمی خود تهدید کرده بود اگر اروپا نفت و گاز بیشتری از آمریکا نخرد، تعرفه واردات محصولات آنها افزایش خواهد یافت.
او در سخنرانی ویدیویی در داووس نیز اروپا را به «برخورد ناعادلانه با آمریکا در روابط تجاری» متهم کرد.
لری فینک، مدیرعامل شرکت بلک راک نیز در نشست داووس گفت که «بدبینی نسبت به اروپا هرگز به این اندازه عمیق نبوده» اما: «معتقدم اکنون زمان آن است که دوباره روی اروپا سرمایهگذاری کنیم.»
او همزمان تاکید کرد که اروپا «نیاز به اتحاد بانکی و اتحاد در بازارهای سرمایه» دارد.
از بلکراک به عنوان «بزرگترین بانک سایه جهان» نام برده میشود.
سیستم بانکداری سایه، اصطلاحی است برای واسطههای مالی غیربانکی که خدماتی مشابه بانکهای سنتی اما خارج از مقررات عادی بانکی ارائه میدهند.
در نشست داووس امسال محمدجواد ظریف، معاون راهبردی مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم جمهوری اسلامی حضور داشت و در سخنرانی خود نگرانیهای بینالمللی درباره تلاش جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هستهای، حمایت تهران از گروههای شبهنظامی منطقه و نقض گسترده حقوق بشر در ایران را رد کرد.
حضور ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، نگاهها را در داووس به منازعه مسکو و کییف معطوف کرد.
این اولین حضور زلنسکی به عنوان رییسجمهوری در مجمع جهانی اقتصاد بود.
او در سالهای گذشته از طریق ارتباط ویدیویی در این مجمع شرکت کرده بود.
جنگ حماس و اسرائیل در داووس
مناقشه حماس و اسرائیل از دیگر موضوعات مهم مطرح شده و مورد گفتوگو در مجمع جهانی اقتصاد (داووس) بود.
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، طرح «دو دولت، دو ملت» را تنها راهحل مناقشه اسرائیل و فلسطین دانست و گفت برای برقراری ثبات در منطقه، اسرائیل باید به تعهدی الزامآور و زمانبندی شده برای اجرایی شدن طرح «دو دولت، دو ملت» تن دهد.
از سوی دیگر اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، پنجشنبه ۲۸ دی در سخنرانی خود در داووس سوئیس، خواستار تشکیل یک «ائتلاف بسیار قوی» برای مقابله با جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن در منطقه شد.
پس از خروج آمریکا از سازمان بهداشت جهانی، تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیر کل این سازمان، در نامهای به کارکنان از ضرورت صرفهجویی در هزینهها و اولویتبندی اقدامات خبر داد.
خبرگزاری رویترز جمعه پنجم بهمن خبر داد که یکی از سخنگویان سازمان بهداشت جهانی این موضوع را تایید کرده اما توضیح بیشتری نداد.
برگزاری همه جلسات به صورت مجازی، محدود کردن جایگزینی تجهیزات فنآوری اطلاعات و تعلیق تعمیرات دفتر، از جمله مواردی هستند که برای صرفهجویی در هزینهها پیشبینی شده است.
آمریکا بزرگترین حامی مالی سازمان بهداشت جهانی است و حدود ۱۸ درصد از بودجه آن را تامین میکند.
بودجه دو ساله این سازمان در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ حدود ۶/۸ میلیارد دلار بود.
ایالات متحده در دو سال قبل از آن ۱/۲۸ میلیارد دلار به سازمان بهداشت جهانی کمک کرده بود. پس از آن، آلمان با ۸۵۶ میلیون دلار و بنیاد بیل گیتس با ۸۳۰ میلیون دلار، در رتبه دوم و سوم بیشترین کمککنندگان قرار گرفتند.
یکی از فرمانهای اجرایی امضا شده از سوی ترامپ در روز اول ریاستجمهوری او، خروج از سازمان بهداشت جهانی بود.
ترامپ در سال ۲۰۲۰ میلادی و اواخر دولت قبلی خود، فرآیند خروج یکساله آمریکا از سازمان بهداشت جهانی را آغاز کرد اما شش ماه بعد، جو بایدن با رسیدن به مسند ریاستجمهوری، این تصمیم را لغو کرد.
استدلال ترامپ این است که سازمان بهداشت جهانی نتوانسته است چین را در مورد مسئولیت شیوع سریع کووید-۱۹ پاسخگو کند.
او بارها سازمان بهداشت جهانی را «عروسک خیمهشببازی پکن» توصیف کرده و وعده داده است کمکهای مالی آمریکا را به طرحهای بهداشتی داخلی هدایت کند.
بر اساس دستور ترامپ، علاوه بر توقف کمک مالی به سازمان بهداشت جهانی، کارکنانی که با ماموریت دولت آمریکا برای این سازمان کار میکنند از این سازمان خارج خواهند شد.
کشورهای دیگر از خروج آمریکا از سازمان بهداشت جهانی انتقاد کردهاند. به گفته برخی کارشناسان، چنین تصمیمی منجر به افزایش نفوذ چین بر حوزه سلامت جهان خواهد شد.
لارنس گوستین، استاد دانشگاه جورجتاون واشینگتن و از مدیران سازمان بهداشت جهانی پیش از این هشدار داده بود که با این تصمیم، آمریکا نفوذ و اعتبار خود را در حوزه بهداشت جهان از دست خواهد داد و چین، این خلأ را پر خواهد کرد.
منتقدان همچنین هشدار میدهند که خروج آمریکا از سازمان بهداشت جهانی میتواند روند نظارت بینالمللی بر بیماریها و سیستمهای واکنش اضطراری را تضعیف کند.
وبسایت اکسیوس به نقل از دیپلماتهای اروپایی خبر داد که جمهوری اسلامی خواستار ارسال پیام به آمریکا در مورد تمایل به مذاکرات برای یک توافق جدید و متفاوت با برجام شده است.
بر اساس این گزارش اکسیوس که پنجشنبه چهارم بهمن منتشر شد، دیپلماتهای جمهوری اسلامی ۱۰ روز پیش در دیداری با دیپلماتهای ارشد آلمان، بریتانیا، فرانسه و اتحادیه اروپا در ژنو، به صراحت اعلام کردهاند خواستار آغاز مذاکرات برای یک توافق هستهای جدید هستند که میتواند متفاوت از برجام باشد.
دیپلماتهای ارشد جمهوری اسلامی و سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان، همراه با هماهنگکننده ارشد اتحادیه اروپا، جمعه نهم آذر در نشستی در ژنو سوئیس دیدار کردند.
خبرگزاری رویترز گزارش کرد که این مذاکرات در خصوص برخی مسائل مورد مناقشه، از جمله برنامه هستهای حکومت ایران، با «پیشرفتی اندک» همراه بوده است.
به نوشته اکسیوس، ایرانیها در این مذاکرات از دیپلماتهای اروپایی خواستهاند پیام برای مذاکره را به واشینگتن منتقل کنند و تاکید کردهاند منتظر طرح یا پیشنهاد جدید آمریکا هستند.
بر اساس این گزارش، پاسخ دیپلماتهای اروپایی این بوده که این موضوع به ایران بستگی دارد که پیشنهادی شامل امتیازات بیشتر درباره موضوع هستهای روی میز بگذارد
در هفتههای گذشته، گزارشهایی از تلاشهای جمهوری اسلامی برای یافتن میانجی به منظور مذاکره مستقیم با آمریکا منتشر شده است.
پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، افراد و مقامهای نزدیک او از احتمال بازگشت سیاست فشار حداکثری واشینگتن علیه تهران سخن گفتهاند و احتمال حمله نظامی به سایتهای اتمی جمهوری اسلامی مطرح شده است.
ترامپ پنجشنبه چهارم بهمن، در پاسخ به سوالی درباره حمایت آمریکا از اسرائیل در حمله به سایتهای هستهای جمهوری اسلامی گفت: «واضح است که به این سوال پاسخ نمیدهم. باید دید چه پیش میآید. در روزهای آینده با افراد مختلفی دیدار خواهم کرد. امیدوارم این مساله بدون نیاز به اقداماتی از این دست حل شود. این واقعا خوب خواهد بود.»
ترامپ پیش از این در گفتوگو با مجله تایم احتمال حمله نظامی به ایران را رد نکرد.
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پنجشنبه یکم آذر، قطعنامهای را علیه برنامه اتمی جمهوری اسلامی تصویب کرد که بر همکاری نکردن تهران در شفافسازی برنامه هستهای خود تاکید داشت.
این قطعنامه که با حمایت کشورهای اروپایی به تصویب رسید، گامی در همگرایی مجدد اروپا و آمریکا علیه تهران به شمار میرود.
احمد الشرع، رهبر گروه حاکم بر سوریه، در مصاحبه با شبکه آخبر ترکیه گفت که با خروج حزبالله لبنان و نیروهای جمهوری اسلامی از سوریه، دیگر بهانهای برای حضور نظامی اسرائیل در خاک این کشور وجود ندارد.
الشرع شامگاه پنجشنبه چهارم بهمن تاکید کرد حکومت جدید سوریه اشغال سرزمینهای این کشور را نمیپذیرد و قصدی برای درگیری با کشورهای دیگر ندارد.
او گفت: «ما از جنگ بیرون آمدهایم و برای بازسازی کشورمان تلاش میکنیم.»
بلافاصله پس از سقوط دولت بشار اسد، نیروهای زمینی اسرائیل برای نخستین بار طی ۵۰ سال اخیر با عبور از منطقه غیرنظامی در مرز، وارد خاک سوریه شدند و مواضع تخلیه شده ارتش اسد را تصرف کردند.
ارتش اسرائیل همچنین ۴۰۰ کیلومتر مربع از منطقه حائل در بلندیهای جولان را به کنترل خود درآورده است.
سوریه در دوران حکومت اسد، پلی به منظور ارسال تسلیحات از ایران برای حزبالله لبنان بود.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، گفته است که با سقوط اسد، این گروه مسیر تامین منابع نظامی خود را از طریق سوریه از دست داد.
پنجشنبه ۲۰ دی، روزنامه اسرائیل هیوم گزارش داد مقامهای ارشد دولتی و امنیتی اسرائیل از زمان سقوط دولت اسد، مذاکراتی پنهانی درباره آینده سوریه داشتهاند که در آن «بررسی پیشنهاد تقسیم این کشور به بخشهای مجزای اداری در یک نشست بینالمللی» مطرح شده است.
الشرع چندین بار فدرالیسم در سوریه را غیرقابل قبول خوانده و تاکید کرده است «امکان تجزیه کشور» وجود ندارد و کردها بخشی جداییناپذیر از ترکیب سوریه هستند.
سوریه و تحریمهای آمریکا
الشرع ابراز امیدواری کرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، تحریمها علیه سوریه را لغو کند.
او وعده داد که قانون اساسی جدید تصویب و در یک دوره چهار یا پنج ساله انتخابات برگزار شود.
مقامهای بلندپایه حکومت جدید سوریه پیش از این تحریمهای آمریکا را «مانعی در مسیر بازسازی» این کشور دانسته و خواستار لغو آنها شدهاند.
آمریکا پیشتر اعلام کرده بود در ازای ارائه هر گونه اطلاعاتی که بتواند به دستگیری الشرع بینجامد که تا پیش از به قدرت رسیدن با نام محمد الجولانی شناخته میشد، تا ۱۰ میلیون دلار پاداش میدهد اما باربارا لیف، دستیار وزیر امور خارجه وقت ایالات متحده، جمعه ۳۰ آذر در سفر به دمشق از لغو این جایزه خبر داد.
الشرع: هرگز حمایت ترکیه را فراموش نمیکنیم
ترامپ، ۲۶ آذر گفته بود کلید تحولات آینده سوریه در دستان آنکارا قرار دارد.
ترکیه حامی جدی نیروهای مخالف اسد بود که توانستند دمشق را تصرف کنند و اولین کشوری بود که وزیر خارجه خود را برای دیدار با مقامات حکومت جدید به سوریه فرستاد.
از سوی دیگر، آنکارا اعضای کرد نیروهای دموکراتیک سوریه را وابسته به حزب کارگران کردستان (پکک) میداند، بر عقبنشینی آنها از سوریه تاکید دارد و بارها از تلاش برای «ریشهکن کردن آنان» خبر داده است. آنکارا پکک را به عنوان «یک گروه تروریستی» شناسایی کرده است.
الشرع در مصاحبه خود با تلویزیون نزدیک به دولت اردوغان، گفت که حکومت جدید سوریه اجازه فعالیت به پکک را نخواهد داد.
او تاکید کرد: «ما هرگز حمایت ترکیه را فراموش نمیکنیم.»
گفتوگوی وزیران خارجه جمهوری اسلامی و ترکیه درباره سوریه
همزمان با مصاحبه الشرع، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، پنجشنبه شب در یک تماس تلفنی درباره روابط دوجانبه و تحولات سوریه گفتوگو کردند.
عراقچی در این گفتوگو خواستار «شکلگیری یک دولت فراگیر با مشارکت همه جریانهای سیاسی، قومی و دینی» در سوریه شد و از انتشار اخباری از «اقدامات خودسرانه گروههای مسلح علیه مردم عادی و غیرنظامیان در مناطق شیعیان و علویان» ابراز نگرانی کرد.
وزارت دفاع سوریه پنجشنبه ششم دی با اشاره به حمله نیروهای وفادار حکومت اسد به ماموران پلیس در طرطوس، بر تعیین مهلت چهار روزه به منظور تسلیم و خلع سلاح این افراد تاکید کرد.
این وزارتخانه از عملیات برای تعقیب بازماندگان حکومت اسد نیز خبر داد.
علاوه بر حمص، مناطق ساحلی سوریه از جمله طرطوس، محل اصلی زندگی اقلیت علوی این کشور است که حامی حکومت اسد بودند.
از سر گرفته شدن پرواز ترکیش ایرلاین به دمشق پس از ۱۳ سال
روز پنجشنبه شرکت هواپیمایی ترکیش ایرلاینز پس از ۱۳ سال، اولین پرواز خود را به فرودگاه بینالمللی دمشق انجام داد.
ترکیش ایرلاینز پیش از این خبر داده بود حکومت سوریه اعلام کرده است شهروندان تمامی کشورها اجازه ورود به دمشق را دارند اما شهروندان ایرانی و خبرنگاران باید مجوز دریافت کنند.
ورود شهروندان اسرائیلی به سوریه نیز کماکان ممنوع است.
همزمان با انتشار گزارشها درباره سفر استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه به عربستان سعودی برای مذاکره درباره عادیسازی روابط با اسرائیل، وزیر خارجه عربستان به بیروت سفر و با رییسجمهوری لبنان دیدار کرد.
سفر فیصل بن فرحان به بیروت، نخستین دیدار یک مقام بلندپایه سعودی از لبنان در حدود ۱۵ سال گذشته است.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام عربستان سعودی خبر داد که فرحان، جمعه پنجم دی از بیروت به دمشق، پایتخت سوریه سفر خواهد کرد.
فرحان سال گذشته به دمشق سفر و با بشار اسد، رییس حکومت سوریه دیدار کرده بود. بعد از این دیدار، عربستان سعودی پس از ۱۲ سال از اسد برای شرکت در نشست اتحادیه عرب در ریاض دعوت کرد.
فرحان پنجشنبه چهارم دی وارد بیروت شد و با ژوزف عون، رییسجمهوری و نواف سلام، نخستوزیر جدید لبنان دیدار کرد.
او با نبیه بری، رییس پارلمان لبنان نیز دیدار و گفتوگو کرد.
وزیر خارجه عربستان سعودی پیش از سفر به بیروت، انتخاب عون به عنوان رییسجمهوری لبنان را «یک گام بسیار مثبت» خواند و خواستار اصلاحات واقعی در این کشور شد.
عون نیز اعلام کرد عربستان سعودی مقصد نخستین سفر خارجی او خواهد بود.
لبنان به دلیل حملات اسرائیل به جنوب این کشور و همچنین بحران مالی از سال ۲۰۱۹، به میلیاردها دلار برای بازسازی و اصلاحات اقتصادی نیاز دارد و امیدوار به سرمایهگذاری کشورهای عربی است.
رسانهها با اشاره به سفر وزیر خارجه عربستان سعودی به بیروت یادآوری کردند که نفوذ جمهوری اسلامی در لبنان در حال کاهش است.
پنجشنبه ۲۰ دی و پس از دو سال خالی ماندن پست ریاستجمهوری در لبنان، پارلمان این کشور ژوزف عون، فرمانده ارتش و چهره مورد حمایت آمریکا را به این سمت انتخاب کرد.
پنج روز بعد نیز نواف سلام با وجود مخالفت نمایندگان گروه حزبالله تحت حمایت جمهوری اسلامی و متحدش، جنبش امل، توانست حمایت اکثریت نمایندگان پارلمان لبنان را به دست آورد و نخستوزیر این کشور شود.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، اولین مقام خارجی بود که پس از انتخاب رییسجمهوری و نخستوزیر جدید لبنان، به این کشور سفر کرد.
سفر نماینده ویژه ترامپ به ریاض با هدف عادیسازی روابط با اسرائیل
سفر وزیر خارجه عربستان سعودی به بیروت پس از آغاز روند آتشبس در غزه انجام شد.
همزمان رسانههای اسرائیل خبر دادند استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در خاورمیانه، این هفته از عربستان سعودی و هفته آینده از اسرائیل بازدید خواهد کرد.
بر اساس گزارشها، یکی از موضوعات مورد مذاکره ویتکاف در عربستان سعودی، عادیسازی روابط این کشور با اسرائیل است که پس از آغاز جنگ در غزه، مذاکرات مربوط به آن متوقف شد.
از سوی دیگر والاستریت ژورنال در فروردین ماه به نقل از مقامهای آمریکا و عربستان سعودی گزارش داده بود کاخ سفید به دنبال یک توافق دیپلماتیک در ماههای آینده است که در جریان آن از اسرائیل میخواهد در ازای عادیسازی روابطش با عربستان سعودی، متعهد شود که کشور مستقل فلسطین را به رسمیت بشناسد.
هدف سفر ویتکاف به اسرائیل گفتوگو درباره مرحله دوم توافق آزادی گروگانها و آتشبس در غزه ذکر شده که مرحله اول آن از یکشنبه گذشته اجرا شد.
پیشتر روزنامه فایننشال تایمز و وبسایت آکسیوس در گزارشهای جداگانهای اعلام کردند که ویتکاف مسئول رسیدگی به پرونده اتمی ایران است اما ترامپ این گزارشها را رد کرد.