بازداشت خانواده‌های دادخواه، هنرمندان و ده‌ها شهروند دیگر در سالگرد خیزش انقلابی

عفو بین‌الملل در گزارشی در ۳۰ مرداد ماه از تخریب مزار دست‌کم ۲۲ تن از قربانیان اعتراضات سال گذشته از ۱۷ شهر ایران خبر داد.

تخریب سنگ مزارها از شکستن شیشه، تا پاک کردن نمادهای جنبش زن، زندگی، آزادی و هر نماد آزادی‌خواهانه، شکستن و خط انداختن سنگ صورت کشته‌شدگان، تخریب گل‌کاری‌ها و درخت‌های اطراف سنگ مزارها، پاشیدن قیر و نوشتن شعارهایی در حمایت از حکومت، دیوار کشیدن و نصب دوربین‌های امنیتی، پاک کردن کلمه شهید از مزار کشته شدگان، تهدید به با خاک یکسان کردن و دزدیدن استخوان‌های کشته شدگان و دفن آن‌ها در جایی دور از دسترس خانواده بوده است. تخریبی که البته کودک و نوجوان و بزرگسال هم ندارد.

تصویر مشترک سنگ مزار تعدادی از معترضان، تفنگی است که به کبوتری شلیک می‌کند و صدها کبوتر از بال‌های او به پرواز در می‌آیند و در کنار آن زن، زندگی، آزادی حک شده است:از جواد حیدری، مهندس ۴۰ساله کشته شده در قزوین گرفته تا عرفان رضایی نوایی، معترض ۲۱ساله کشته شده در آمل و ابولفضل آدینه‌زاده نوجوان ۱۷ساله کشته شده در مشهد و همچنین برخی دیگر از کشته شدگان.

100%

بعد از نصب سنگ مزار جواد حیدری، ماموران امنیتی فشار زیادی بر خانواده آن‌ها می‌آوردند تا سنگ مزار را تعویض کنند. خانواده  در مقابل این فشار مقاومت کرد و بهایش را با زندان و بازداشت‌های متعدد داد.

فاطمه حیدری، خواهر او، درباره این فشارها شانزدهم فروردین ماه در حساب توییترش نوشت: «صمد حکمیان، بازپرس شعبه پنج دادسرای قزوین، پس از بازداشت خانواده‌ام به پدرم گفته یا سنگ را بردار یا می‌اندازمت زندان. بعد از مقاومت پدر، پیرمرد هفتادساله و برادرانش بازداشت می‌شوند.»

گلی حسینی، مادر ابوالفضل آدینه‌زاده، نوجوان ۱۷ساله‌ای که در اعتراضات مشهد با شلیک نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شد، ۱۸ خرداد، در صفحه اینستاگرام خود از تخریب بخشی از مزار فرزندش خبر داد و نوشت: «درست ۹ روز مانده به تولد پسرم جاویدنام ابوالفضل آدینه‌زاده، شیشه مزار پسرم و گوی سنگ مزار پسرم رو شکستند. هفته گذشته در بیدادگاه جمهوری اسلامی حضور پیدا کرده بودیم و یکی از مواردی که بازگو کردند این بود که چرا شعار «زن، زندگی آزادی» و «مرد، میهن، آبادی» را روی مزار نوشته‌اید، ما هم گفتیم هیچ‌گونه عنوان مجرمانه‌ای ندارد و قانونی نمی‌توانید برای سنگ مزارش به ما فشار بیاورید، اما حالا می‌بینیم که شکستند چون حقیرند. بشکنید ما دوباره می‌سازیم، نه یک بار بلکه هزاران بار.»

فشار برخانواده مهسا ژینا امینی هم تنها بازداشت، احضار و دادگاهی کردن نبوده، روز ۳۱ اردیبهشت، اشکان امینی برادر مهسا با انتشار یک استوری از شکسته شدن شیشه سنگ مزار خواهرش خبر داده و گفته بود این دومین باری است که به سنگ مزار مهسا ژینا امینی خسارت وارد می‌شود. او نوشته بود: «شیشه سنگ مزارت هم اذیشون میکنه، هزار بار بشکن، ما باز درستش می‌کنیم، ببینیم کی خسته میشه.»

اشکان امینی، دوم خردادماه در صفحه اینستاگرام نوشت: «دو روز پس از شکستن شیشه بزرگ سنگ مزار ژینا، نیروهای امنیتی شیشه‌های کناره و بالا و تاج سنگ مزار او را نیز شکستند. مژگان افتخاری مادر مهسا امینی استوری پسرش را در صفحه اینستاگرام خود بازنشر کرد و نوشت: «با این کارها کمبود و کوچکی خود را نشان می‌دهند.»

زهرا سعیدیان جو ۱۹ خردادماه با انتشار ویدیویی در صفحه اینستاگرامش گفت افراد ناشناس شبانه و مخفیانه سنگ مزار برادرم را تخریب کردند. کلمه شهید را از روی سنگ مزار او حذف کردند. او نوشت: «با مخدوش کردن سنگ مزار برادرم تنها به ما نشان دادید که نباید سکوت پیشه کنیم. میلاد سعیدیان جو جوان ۲۶ساله‌ای بود که ۲۵ آبان ماه در جریان اعتراضات مردمی در ایذه به ضرب گلوله ماموران امنیتی کشته شد.»

در اردیبهشت‌ماه، ویدیوهایی از تخریب سنگ مزار زانیار ابوبکری بیرون آمد. واژه شهید را از کنار نامش حذف کردند. زانیار جوانی ۲۰ساله بود که سه ماه پس از جشن عقدش، روز پنجم آبان با تیراندازی ماموران حکومتی در مهاباد، کشته شد. ماموران در اقدامی مشابه عنوان شهید را از قبر آزاد حسین‌پور جوان کشته شده در مهاباد پاک کردند.

بیش از هفتاد کودک و نوجوان در جریان اعتراضات زن، زندگی، آزادی کشته شدند. از هستی نارویی هفت‌ساله که چند روز قبل از رفتن به کلاس اول دبستان با شلیک پوکه گاز اشک‌آور در نماز جمعه خونین زاهدان کشته شد تا کیان نه‌ساله و کودکان و نوجوانان کرد و امیرعلی موسی کاظمی دوساله.

100%

ماه‌منیر مولایی‌راد، مادر کیان پیرفلک، کودکی که با شلیک نیروهای حکومتی در شامگاه ۲۵ آبان ماه گذشته در ایذه کشته شد، هفدهم فروردین ماه‌ در اینستاگرامی که بعد از کشته شدن پسرعمویش و حصر خانگی از دسترس خارج شده، نوشت که شبانه اقدام به نوشتن شعارهایی در حمایت از خامنه‌ای بر سر مزار فرزندش کرده‌اند. او گفت:

«کودک معصومم از نامت می‌ترسند، حتی از سنگ قبرت هم می‌ترسند.»

سی خردادماه مادر امیرعلی موسی کاظمی کودک دو ساله‌ای که دوازده اسفند سال گذشته با اصابت گلوله مأمورین حکومتی به خودروی آن‌ها کشته شد با انتشار پستی در اینستاگرامش از شکستن شیشه سنگ مزار فرزندش خبر داد. نسیم باقری نوشت: «دیدم شیشه مزار پسرم را شکستند. دو تا آجر هم کنارش برایمان یادگاری گذاشتند.»

بیست و دوم تیرماه تصایری از تخریب سنگ مزار کاروان قادر شکری، نوجوان کشته‌شده در اعتراضات پیرانشهر منتشر شد. کاروان قادر شکری تنها ۲۷ روز پس از تولد ۱۵ سالگی‌اش در اعتراضات پیرانشهر کشته شد.

دیوارکشی در اطراف مزار کشته‌شدگان

۳۰ شهریور سال گذشته اعتراضات در مقابل فرمانداری آمل در جریان بود. زن جوان و معترضی در حال فیل گرفتن از اعتراضات، فریاد می‌زد: «نترسید، نترسید» اما او مهلت نیافت که جمله‌اش را کامل کند. او با شلیک اسلحه یک مامور سپاه از داخل فرمانداری به سرش کشته شد. او مرگ خود و جمله ناتمامش را فیلم گرفت. جمله‌ای که ادامه‌اش ما همه با هم هستیم بود. اما او دیگر در میان ما نیست. او غزاله چلابی، ورزشکار و کوهنورد سی و سه ساله، اهل آمل بود. غزاله پیش از قتلش، دوبار فرم اهدای اعضای بدن در صورت مرگ مغزی را پرکرده بود. خانواده‌اش اعلام کردند می‌خواهند اعضای بدن او را اهدا کنند اما ماموران اجازه ندادند و گفتند با این کار او اسطوره می‌شود. روبه روی مزارش دیوار بلندی کشیدند و دوربین‌های مداربسته نصب کردند، تا مانع حضور مردم شوند. در روز تولدش تمام خیابان‌های اطراف مزار او را با موانع بتنی بستند. فاطمه مجتبایی، مادرش در واکنش به تمام این محدودیت‌ها در ایسنتاگرامش نوشت: «اگر دور مزار دخترم دیوار برلین هم بکشید باز مردم می‌آیند. غزاله در قلب و عمق جان مردم شهرم، وطنم و تمام دنیا جا گرفته و کسی نمی‌تواند او را از ذهن مردم پاک کند.»

۳۱ مرداد ماموران امنیتی در اطراف آرامستان موقوفه الجواد نوشهر دیوار کشیدند، جایی که مزار کشته شده‌هایی مانند حنانه کیا، حسین علی کیا و محمدرضا بالی لاشک در آن قرار دارد. معصومه آذری مادر حنانه که از ششم شهریور در بازداشت است، در آن روز با انتشار پستی در اینستاگرام از دیوار کشی حکومت دور مزار دخترش خبر داد و گفته بود شما بویی از انسانیت نبرده‌اید. حنانه کیا، ۲۳ ساله، ۳۰ شهریور در نوشهر به ضرب گلوله کشته شد. او را به عروس ایران می‌شناسند زیرا قبل از قتلش عقد کرده بود.

خط انداختن و شکستن تصویر معترضان و آتش زدن قبر

لیلا مهدوی، مادر سیاوش محمودی، دوم مرداد با انتشار ویدیوی تخریب سنگ مزار پسرش در حساب اینستاگرامش نوشت: «خراب کردن سنگ مزار، یکی از کثیف‌ترین کارهاست که جمهوری کثیف اسلامی انجام می‌دهد. امروز وقتی سر مزار فرزندم رفتم و دیدم صورت سیاوش خط انداختی به حماقت و نادان بودن‌تان خندیدم… و به بزرگمرد بودن و نامدار بودن فرزندم افتخار کردم.»

سیاوش محمودی، جوان ۱۷ ساله‌ای بود که در ۳۰ شهریور در محله‌ی نازی‌آباد با شلیک نیروهای حکومتی به پشت سرش کشته شد. تنها تخریب سنگ مزار نبود. دوم شهریور، ماموران امنیتی به خانه او حمله کردند و بعد از تفتیش خانه برخی از لوازم شخصی از جمله تلفن همراه او را توقیف کردند. او چهارم شهریور برای دادخواهی خون فرزند نوجوانش به دادسرای اوین احضار شد.

هفدهم مردادماه ژیلا زهرا خاکپور مادر علی سیدی، با انتشار تصاویری از تخریب مزار پسرش نوشته بود: «الان از سنگ مزارت چی می‌خوان؟ علی سیدی تنها یک ماه از ۲۵ سالگی‌اش در چهارم آبان با شلیک نیروهای امنیتی از فاصله نزدیک در پرند کشته شد.»

100%

خواهر بهنام لایق‌پور، یکی دیگر از کشته‌شدگان خیزش سراسری، سیزدهم آبان از تخریب مزار برادرش خبر داد. او در پستی اینستاگرامی با نشان دادن پوکه‌های برجای مانده از تیراندازی ماموران در محدوده مزار و محل برگزاری مراسم چهلم برادرش گفت: «دیروز در مراسم چهلم بهنام ماموران با تیراندازی به ما اجازه برگزاری مراسم را نمیداند. ماموران سنگ مزار بهنام را شکستند و ما تکه‌های آن را در باغ پیدا کردیم. ما نمیگذاریم خون بهنام پایمان شود. بهنام لایق‌پور معترضی بود که ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ در سبزه‌میدان رشت به ضرب گلوله ماموران امنیتی جان باخت. او اولین کشته اعتراضات در شهر رشت بود.

محمد هاشمی پسر عموی مجید هاشمی روز ۱۸ خرداد در توییتر خود نوشت: «نیروهای امنیتی خانواده مجید کاظمی را تهدید کردند که حق ندارند در روز تولد مجید بر سر مزار وی بروند. نیروهای امنیتی یک شب قبل از تولد او به قبرستان رفتند و مزار او را آتش زدند. به خانواده مجید کاظمی اجازه نصب سنگ مزار بر مزار پسرش را نمی‌دهند. خانواده روی مزار او گل کاشتند و روز بعد نیروهای امنیتی گل‌ها را با خاک یکسان کردند.»

مجید کاظمی، «صالح میرهاشمی» و «سعید یعقوبی»، سه متهم پرونده موسوم به «خانه اصفهان»، بدون دسترسی به دادرسی عادلانه و با وجود مخالفت‌های عمومی، اعتراض وکلا، حقوقدانان و نهادهای حقوق‌بشری ۲۹در اردیبهشت اعدام شدند. خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضاییه یک روز قبل از اجرای حکم اعدام آن‌ها، از توقف آن خبر داده بود. به خانواده‌های آن‌ها اجازه برگزاری مراسم ختم داده نشد و پیکر آن‌ها، بدون حضور خانواده در قبرستان‌های دورافتاده توسط نیروهای امنیتی به خاک سپرده شد.

تهدید به محو کردن سنگ مزارها

100%

بیست و سوم مردادماه، امیر شهیدی‌نژاد پدر مهرشاد شهیدی نژاد در صفحه اینستاگرامش نوشت: «دادستانی اراک به او گفته تا کنون با خانواده شما راه آمده‌ایم و مزار پسر ضد انقلابت را خراب نکردیم. اگر به جمع کردن مردم در قرستان ادامه دهی، نشانی از مزار پسرت باقی نمی‌گذاریم.» او همچنین از تخریب سی درخت کهنسال در اطراف مزار پسرش خبر داده بود. مهرشاد شهیدی، سرآشپز و دانشجوی بیست‌ساله در چلهم مهسا با ضربات باتوم در خیابان ملک کوچه رضوان در اراک کشته شد.

شرمین حبیبی، همسر فریدون محمود، ۳۲ ساله، پدر یک پسر که با شلیک مستقیم بیش از ۲۰۰ گلوله ساچمه‌ای و دو گلوله جنگی توسط نیروهای پلیس ضدشورش در ۲۸ شهریور در سقز کشته شد، درباره تهدیدهای نیروهای امنیتی گفته بود: «وقتی فریدون را دفن کردیم هنوز خون از بدنش می‌آمد. نیروهای امنیتی چندین بار مرا تهدید کردند که اگر به صحبت ادامه بدهم، جسد شوهرم را بیرون آورده و در جایی که خدا هم نمی‌داند دفن می‌کنند و تا آخرعمرم حتی نمی‌توانم مزارش را پیدا کنم و سر مزارش بروم.»

خانواده سپهر اعظمی نیز خبر دادند درختی که خانواده محمدمهدی کرمی بر مزار سپهر کاشته بودند، شکسته شده است. سپهر اعظمی در وقایع چهلم حدیث نجفی در کرج با شلیک گلوله کشته شد و محمدمهدی کرمی، نیز در ارتباط با اعتراض‌های همین روز با اعترافات اجباری و بدون دسترسی به وکیل و محاکمه منصفانه در ۱۷ خردادماه اعدام شد.

100%

قبر یلدا آقافضلی دیگر کشته اعتراضات تاکنون پنج بار تخریب شده است. او معترض ۱۹ ساله‌ای بود که روز چهارم آبان با خشونت شدید نیروهای امنیتی در خیابان انقلاب دستگیر شد، درباره نحوه دستگیری‌اش گفته بود: «چهل مامور به سمتش حمله کرده‌اند، یکی از آن‌ها نزدیک بوده او را با موتور زیر بگیرد. بعد او را روی زمین کشیده‌اند و چنان دست‌هایش را با دستبند بسته‌اند که رگ‌هایش را حس نمی‌کرد.» او در ۱۵ آبان از زندان قرچک آزاد شد و در پیامی صوتی به دوستانش گفت که با وجود فشارهای بازجویانش، هرگز ابراز پشیمانی نکرده. او گفته بود که در زمان بازداشتش در زندان به شدت مورد ضرب و شتم شدید قرار گرفته است. یلدا هنگام آزادی از زندان و در اغلب ویدیوها و عکس‌هایش هفت پیروزی را نشان می‌داد. پنج روز پس از آزادی، یک شب خوابیده و بیدار نشده است. روی سنگ قبرش هفت پیروزی را حک کرده بودند. هفتی که سه بار توسط نیروهای امنیتی پاک شد و بعد به تخریب صورتش اقدام کردند. پدرش در واکنش به تخریب‌ها گفت این حقارت آن‌ها و بزرگی یلدا را نشان می‌دهد. بر روی سنگ قبرش نوشته‌اند: «هیچ وقت زنجیر را باور نکرد.»

راهپیمایی‌های روز شنبه ۲۵ شهریور از جمله در تورنتو، مونترآل، اتاوا، کلگری، ونکوور، ویکتوریا و ادمونتون برگزار شد.

وزیر خارجه کانادا که در یک راهپیمایی در مونترآل ایرانیان را همراهی کرد، در توییتی از «حمایت بی‌دریغ» این کشور برای «جنبش زنان در ایران» سخن گفت.

ملانی جولی گفت: «به تحریم بالاترین مقام‌های رژیم ایران ادامه خواهیم داد و تلاش خواهیم کرد این رژیم را به عنوان آنچه هست به رسمیت بشناسیم: رژیمی که رعب و وحشت ایجاد می‌کند.»

جنا سادز، وزیر امور خانواده، کودکان و توسعه اجتماعی‌، و همچنین، مارک میلر، وزیر مهاجرت ،پناهندگی و شهروندی کانادا‌، هم به تجمع ایرانیان در اتاوا پیوسته و در آنجا سخنرانی کردند.

سادز با زنان و دخترانی که «قدرتمندانه» در مقابل جمهوری اسلامی و «بی‌اعتنایی وحشیانه‌اش به حقوق بشر» مقاومت می‌کنند ابراز همدردی کرد و خطاب به ایرانیان گفت: «در سالروز این جنبش و قتل وحشیانه مهسا امینی با شما می‌مانیم.»

وزیر امور خانواده کانادا گفت حقوق زنان حقوق بشر است و افزود اتاوا هر چه در توان داشته باشد برای پاسخگو کردن حکومت ایران به کار خواهد گرفت.

میلر نیز در سخنان خود قتل مهسا امینی را «اقدامی شرم‌آور به دست رژیمی ننگین» خواند و گفت این دولت‌های دیگر نبودند که این جنبش را آغاز کردند بلکه زنان ایران بودند که در مقابل حکومت به پا خواستند. وزیر مهاجرت کانادا سخنان خود را با شعار «زن زندگی آزادی» به پایان رساند.

عصر روز شنبه مهدی رمضانی، معاون سیاسی-امنیتی استاندار کردستان خبر شلیک ماموران امنیتی را به یک شهروند در سقز تایید کرد.

رمضانی مدعی شد که او «پس از ورود به منطقه ممنوعه برابر مقررات از سوی ماموران مورد اصابت گلوله قرار گرفته و زخمی شده است».

پیش‌تر سازمان حقوق بشری هه‌نگاو هویت این شهروند را «فردین جعفری» اعلام کرده و گفته بود او در مسیر سقز به بانه و نزدیکی آرامستان آیچی از سوی نیروهای سرکوب‌گر از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفته است.

بر اساس گزارش این مجموعه حقوق بشری، جعفری به بیمارستان «شفا» منتقل و وضعیت جسمانی او وخیم گزارش شده است.

از صبح شنبه چندین شهروند نیز عمدتا در شهرهای کُردنشین ایران بازداشت شده‌اند. علی احمدی و دیار احمدی در روستای آرانان از توابع سنندج، آرمان سهرابی، اهل دیواندره، جبار محمودی، اهل جوانرود و محمد مرادی‌نژاد، اهل کامیاران، از جمله دستگیرشدگان روز شنبه بودند.

سعید فتحی‌پور، فعال سیاسی و از زندانیان اعتراضات آبان ۹۸ در فسا و محمد معینی، وبلاگ‌نویس هم امروز بازداشت شدند.

فضای امنیتی و شلیک به شهروندان

علاوه بر بازداشت‌ها، نیروهای حکومتی از بامداد شنبه به بسیاری از شهرهای ایران اعزام شده و فضایی نظامی و امنیتی بر کشور حاکم کردند.

بر اساس ویدیوهای رسیده به ایران‌اینترنشنال، نیروهای امنیتی جاده بانه به سقز را مسدود کردند و در سقز نیز هلی‌کوپترهای نظامی در آسمان شهر و از جمله بر فراز آرامستان آیچی، محل دفن مهسا امینی به پرواز درآمدند.

گزارش‌ها و ویدیوها همچنین حاکی از استقرار نیروهای یگان ویژه در شهرهای تاکستان، گرگان، اردبیل،‌ کرج، شیراز، تبریز، مشهد، مهاباد، شهر ری، تهران، سنندج، همدان، اهواز، اصفهان، رشت، نجف‌آباد و ... بودند.

ویدیوهای رسیده حاکی از شلیک به مردم معترض در کرمانشاه و حمله به معترضان در صادقیه تهران در شامگاه شنبه است.

این ویدیوها به صدا درآمدن بوق خودروها به نشانه اعتراض در شامگاه شنبه ۲۵ شهریور در خیابان‌های رشت، کرج سنندج و کرمان را نیز نشان می‌دهند.

تجمعات پراکنده‌ای در چند شهر از جمله تهران، کرج و رشت شکل گرفت که با برخورد خشن نیروهای امنیتی مواجه شد.

شهروندان در زاهدان برای برگزاری تجمع اعتراضی به خیابان آمده و شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنه‌ای» سردادند.

ویدیوهای دریافتی نشانگر این بود که حکومت بر تن افرادی در رده سنی نوجوانان لباس نظامی کرده و با دادن تجهیزات نظامی، آن‌ها را در میان ماموران سرکوبگر در تهران قرار داده است.

بر اساس تصاویر و گزارش‌های رسیده به ایران اینترنشنال، شهروندان از خانه‌های خود در بسیاری از مناطق تهران از جمله تهرانپارس، اکباتان، شهر زیبا، گیشا، سعادت‌آباد، ستارخان، پونک، بلوار کشاورز، ولیعصر، نیاوران، پونک و تهرانسر شعارهای شبانه علیه جمهوری اسلامی و علی خامنه‌ای سردادند.

گزارش‌ها همچنین حاکی از حضور گسترده نیروهای امنیتی در پارک دانشجوی تهران و بازداشت برخی افراد و انتقال آنان به ون مستقر در محل بوده است.

از ظهر شنبه گزارش‌هایی نیز درباره حمله ماموران حکومتی به مردم رهگذر و عابران و بازداشت برخی از آنان در میدان آزادی، خیابان انقلاب و مقابل دانشگاه تهران و میدان انقلاب منتشر شدند.

آتش‌سوزی در زندان زنان قرچک

بعد از ظهر شنبه گزارش‌هایی از وقوع حریق در زندان زنان قرچک همزمان با سالگرد کشته شدن مهسا ژینا امینی در رسانه‌های اجتماعی منتشر شد.

آتنا دائمی، فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی سابق در شبکه‌های اجتماعی خبر داده که «زندان زنان قرچک، دچار آتش‌سوزی گسترده شده و گارد ویژه و ماموران امنیتی، به زندان رفته‌اند.»

گزارش‌های رسیده به ایران اینترنشنال نیز حاکی از وقوع حریق در زندان قرچک و ضرب و شتم زندانیان به دست نیروهای گارد بوده است.

بعد از آن، خبرگزاری ایرنا ضمن تایید خبر آتش‌سوزی در زندان زنان قرچک اعلام کرد که «حریق این زندان مهار شده» و علت آن «آتش‌زدن تخت و البسه توسط زندانیان بند اعدامی‌ها در اعتراض به مدیریت زندان» بوده است.

قوه قضاییه جمهوری اسلامی در مورد آتش‌سوزی در زنان قرچک گفت این حریق «بسیار جزئی» بوده و در کمتر از ۱۰ دقیقه مهار شده و هیچ آسیب جانی و مالی نداشته است.

آتش‌سوزی شدیدی در زندان اوین در ۲۳ مهر ۱۴۰۱ و در جریان خیزش انقلابی رخ داد و در پی آن معترضان در نگرانی از وضعیت زندانیان با وجود حمله‌های نیروهای امنیتی به سمت این زندان به راه افتادند و محله‌های اطراف زندان صحنه خیزش ضد حکومتی شد.

سه شاهد عینی در زندان اوین، بعد از این حریق به ایران اینترنشنال گفتند که آتش‌سوزی زندان اوین کار خود جمهوری اسلامی است و تعداد زندانیانی که در این اتفاق کشته‌ شده‌اند، بیش از آمار رسمی است. بر اساس گزارش‌ها، دستکم هشت نفر در این واقعه کشته شدند.

بنا بر گزارش‌های رسیده به ایران اینترنشنال، نیروهای امنیتی و لباس شخصی از هفته گذشته در سطح شهرک حضور یافتند و در برخی مناطق آن پست‌های ایست-بازرسی برپا کردند. نیروهای موتور سوار نیز در مقابل مگامال اکباتان٬ بیمارستان صارم و برخی نقاط دیگر مستقر شدند.

اهالی اکباتان با وجود این جو شدید امنیتی در شامگاه ۲۵ شهریور و هم‌زمان با سالگرد کشته شدن مهسا ژینا امینی نه فقط با شعار از پنجره‌ها پیام خشم خود را رساندند بلکه در محوطه این شهرک تجمع اعتراضی شکل دادند.

ساکنین اکباتان از یک هفته مانده به سالگرد کشته شدن مهسا ژینا امینی، سردادن شعارهای شبانه از پنجره‌ها را از سر گرفته بودند و ساعت ۹ هر شب شعارهایی چون «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر خمینی»، «مرگ بر حکومت بچه‌کش» و «فقر، فساد، گرانی، می‌ریم تا سرنگونی» در محوطه این شهرک ۴۵ هزار نفری که بیشتر ساکنان آن از طبقه متوسط‌ند طنین انداز شد.

تارا، دختری بیست و پنج ساله که ساکن اکباتان است، به ایران اینترنشنال گفت که در طی اعتراضات سال گذشته هر شب صدای شعارها در فضای بین بلوک‌ها می‌پیچید و نیروهای امنیتی را به هراس می‌انداخت، طوری که در چندین مورد آنها پنجره‌ها را با گلوله‌های ساچمه‌ای و جنگی هدف قرار دادند که از شعار دادن‌ها جلوگیری کنند به گفته او «این کارشون کارساز نبود و هر شب برمی‌گشتیم و خوابشون رو باز برآشفته می‌کردیم.»

اشکان، جوان اکباتانی که صفحه‌های پرطرفدار این شهرک را در شبکه‌های اجتماعی اینستاگرام، توییتر و تلگرام اداره می‌کند، می‌گوید شهرک اکباتان از محله‌های دیگر تهران در اعتراضات فعال‌تر بود «به خاطر این که محیطش خیلی خودمونی‌تر بود» و این که به دلیل ساختار پرپیچ و خم بلوک‌ها و محوطه‌های سبز، سرکوب جوانان معترض برای نیروهای حکومتی دشوارتر بود. او اضافه می‌کند که در حال حاضر ایست-بازرسی‌ها و گشت‌های لباس شخصی برپا شده‌اند و نیروهای آنان در حال شناسایی بهتر محیط شهرک‌اند.

شهرک اکباتان با وسعت پنج کیلومتر مربع، سی و سه بلوک و بیش از پانزده هزار آپارتمان دارد. فضای زیر بلوک‌ها و ستون‌های بتنی آنها غالباً پوشیده از شعارهای انقلابی و ضد حکومتی است. مدیریت بلوک‌ها دائما شعارها را با رنگ می‌پوشانند، اما جوانان اسپری به دست دوباره آنها را با شعار پر می‌کنند.

هشت جوان اکباتانی – نوید نجاران، میلاد آرمون، علیرضا برمرز پورناک، امیرمحمد خوش اقبال، علیرضا کفایی، مهدی ایمانی، مهدی حسینی و حسین نعمتی -- که در طی اعتراضات سال گذشته متهم شده بودند یک بسیجی به نام آرمان علی وردی را در یکی از تجمعات داخل شهرک کشته‌اند، هنوز در زندان به سر می‌برند. اشکان می‌گوید آنان را به تازگی از زندان رجایی شهر در کرج به زندان قزل‌حصار که آن هم در اطراف کرج قرار دارد، انتقال داده‌اند. قزل حصار نه تنها بزرگ‌ترین زندان ایران، بلکه از بزرگترین زندان‌های خاورمیانه به شمار می‌رود.

به گفته اشکان، آخرین خبر از وضعیت این جوانان عوض شدن محل زندانی‌بودن آنها بود.  او می‌گوید: «همچنان منتظر دادگاهیم. وضعیت روحی-روانی بچه‌ها خیلی خرابه.»

در این گفت‌وگو که از طریق چت انجام شد، اشکان همچنین گفت که ماهیت اعتراض‌های سال گذشته به نظر او از ابتدا براندازی بود و هنوز هم هست و اضافه می‌کند که اگر «تفرقه ایرانی‌های خارج‌نشین نبود، خیلی جلوتر بودیم.»

به گفته اشکان، با وجود سرکوب شدید معترضان در سال گذشته، امکان مشارکت مردم در اعتراضات آینده از میان نرفته است. او اضافه می‌کند: «من این مسیر رو طولانی می‌بینم، هرچند همه چیز می‌تونه تو یک لحظه اتفاق بیفته.»

اشکان می‌گوید دیدن فیلم درگیری مجید رضا رهنورد با بسیجیان در مشهد از تاثیرگذارترین اتفاقات سال گذشته برای او بوده است.

رهنورد نخستین نفر از میان هفت نفری بود که حکومت در ارتباط با اعتراضات در روز ۲۱ آذر سال گذشته با حکم دادگاه انقلاب مشهد، پس از شکنجه‌های شدید و بدون داشتن حق دفاع از خود در دادگاه، اعدام کرد. او به کشتن دو بسیجی و زخمی کردن چهار بسیجی دیگر متهم شده بود.

تجمعات جهانی با توجه به تفاوت ساعات قاره‌ها، از صبح روز شنبه به وقت ایران در کشورهایی مانند استرالیا و نیوزیلند آغاز شد و در ساعات بعدی در کشورهایی مانند نروژ، اسپانیا، بلژیک، فنلاند، هلند، ژاپن، بریتانیا، اتریش، کره جنوبی، دانمارک، آلمان، ایتالیا، فرانسه و سوئد ادامه پیدا کرد.

برپایی این تجمع‌ها در شرایطی است که در آستانه سالگرد قتل مهسا ژینا امینی، شماری از کشورها به سرکوب‌های سیستماتیک در ایران واکنش نشان دادند و آمریکا و بریتانیا تحریم‌های جدیدی علیه مقام‌ها و نهادهای دخیل در سرکوب معترضان ایرانی وضع کردند.

جو بایدن، رییس‌جمهوری آمریکا، جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و تعدادی از مقام‌های سیاسی جهان نیز با انتشار بیانیه‌هایی مقاومت مردم ایران را ستودند.

نروژ؛ اسلو

ایرانیان ساکن نروژ در اسلو، پایتخت این کشور تجمع کرده و شعارهایی علیه جمهوری اسلامی سر دادند.

اسپانیا؛ بارسلونا، مادرید

بارسلونای اسپانیا یکی از شهرهای اروپایی است که روز شنبه شاهد حضور گروه‌هایی از ایرانیان معترض به جمهوری اسلامی بود.

در مادرید هم شماری از ایرانیان تجمع کرده و گروهی از آنان مقابل موزه ملکه سوفیا پرفورمنس هنری اجرا کردند.

سوئیس؛ ژنو

ایرانیان مقیم سوئیس در حالی دست به برگزاری راهپیمایی در ژنو زدند که شهردار این شهر نیز به سخنرانی در تجمع آنان پرداخت.

بریتانیا؛ لندن، نیوکاسل

ایرانیان مقیم لندن راهپیمایی اعتراضی برگزار کرده و شعارهایی با خواست «سرنگونی جمهوری اسلامی» سر دادند.

تجمع‌کنندگان قرار است به سمت دفتر نخست‌وزیری بریتانیا حرکت کنند.

گروهی دیگر از ایرانیان نیز در میدان ترافلگار لندن تجمع کردند و قرار است چهره‌های سیاسی نیز آنجا سخنرانی کنند.

ویدیوهای رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهند ایرانیان در شهر نیوکاسل بریتانیا نیز تجمع کرده و شعارهایی چون «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود» سر دادند.

بلژیک؛ بروکسل

بروکسل، پایتخت بلژیک یکی دیگر از شهرهایی است که ایرانیان در آن و مقابل مقر اتحادیه اروپا، دست به برگزاری تجمعی هماهنگ با سایر نقاط جهان زدند.

هلند؛ لاهه، خرونینیگن

ایرانیان مقیم هلند در شهرهای لاهه و خرونینیگن در حمایت از خیزش «زن، زندگی، آزادی» تجمع کردند و خواهان محکومیت جهانی مقام‌های جمهوری اسلامی شدند.

قرار است دریا صفایی، نماینده ایرانی‌تبار پارلمان بلژیک نیز در این تجمع سخنرانی کند.

فنلاند؛ هلسینکی

در هلسینکی پایتخت فنلاند نیز گروهی از ایرانیان تجمع کرده و نام «مهسا امینی» را فریاد زدند.

اتریش؛ وین

بر اساس ویدیوهای رسیده به ایران‌اینترنشنال، شماری از ایرانیان مقیم شهر وین اتریش در سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی، تجمع اعتراضی برگزار کرده و شعارهایی چون «مرگ بر جمهوری اسلامی» سر دادند.

سوئد؛ استکهلم، گوتنبرگ، مالمو

گروهی از ایرانیان گوتنبرگ سوئد در سالگرد خیزش انقلابی مردم ایران، پرفورمنس هنری اجرا و تصاویر جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان را نمایش دادند.

در شهر مالمو نیز تجمع‌کنندگان با سر دادن فریادهای «زن، زندگی، آزادی» و «مهسا امینی» راهپیمایی اعتراضی برگزار کردند.

شماری از ایرانیان ساکن استکهلم، پایتخت کشور سوئد هم تجمع کرده و عکس کشته‌شدگان خیزش انقلابی را برای زنده‌ نگاه داشتن یاد آن‌ها نمایش دادند.

تعدادی از هنرمندان هم طوماری ۱۳ متری از اخبار خیزش انقلابی مردم ایران را به نمایش گذاشتند که حاضران در تجمع، در حاشیه آن مطالبی در همراهی با خیزش انقلابی مردم نوشتند.

قرار است طومارهای مشابهی نیز در بیش از ۱۰ شهر جهان به نمایش در بیاید.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده همچنین قرار است چهار تجمع متفاوت به مناسبت سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی در این شهر برگزار شود.

آلمان؛ برلین، هامبورگ، هانوفر، هایدلبرگ، فرانکفورت

در شهرهای برلین و هامبورگ گروه‌هایی از ایرانیان تجمع کرده و با نمایش عکس زندانیان سیاسی و کشته‌شدگان خیزش انقلابی و سر دادن شعار «زن، زندگی، آزادی» اعتراض خود را به جمهوری اسلامی نشان دادند.

هانا نویمن، نماینده آلمان در اتحادیه اروپا و چند تن دیگر از نمایندگان پارلمان این کشور نیز قرار است در جمع ایرانیان برلین حاضر شده و سخنرانی کنند.

در فرانکفورت آلمان گروهی از ایرانیان مقابل کنسول‌گری جمهوری اسلامی در این شهر تجمع کردند و شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنه‌ای، لعنت بر خمینی» و «خس و خاشاک تویی، دشمن این خاک تویی» سر دادند.

در هایدلبرگ نیز ایرانیان مقیم تجمع اعتراضی برگزار کرده‌ و شعارهایی چون «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند.

ایرانیان مقیم شهر هانوفر این کشور هم، روز ۲۵ شهریور تجمع اعتراضی برگزار کرده و نام مهسا را فریاد زده و شعار «زن زندگی آزادی» را سر دادند.

هم‌زمان با این تجمع، صفحه رسمی اینستاگرام اولاف شولتس، صدراعظم آلمان شعار «زن، زندگی، آزادی» را به زبان آلمانی منتشر کرد.

دانمارک؛ کپنهاگ

ایرانیان ساکن دانمارک روز شنبه تجمعی اعتراضی در شهر کپنهاگ برگزار کردند.

کره‌جنوبی؛ سئول

شماری از ایرانیان ساکن کره جنوبی مقابل سفارت جمهوری اسلامی در سئول دست به تجمع اعتراضی زدند.

تجمع‌کنندگان شعارهایی مانند «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر حکومت بچه‌کش» و «مرگ بر جمهوری اسلامی» سر دادند.

فرانسه؛ پاریس

مراسم بازگشایی پارکی در منطقه دهم پاریس با نام «مهسا امینی» همزمان با تجمع ایرانیان برای یادبود و گرامیداشت او و خیزش انقلابی پیش از ظهر شنبه برگزار شد.

پارک ويلمن پاريس با حضور ان هیدالگو، شهردار پاريس و جمعی از شخصيت‌های فرهنگی سياسی، به پارک مهسا ژینا امینی تغییر نام داد.

حاضران در این مراسم شعارهایی مانند «زن،‌ زندگی، آزادی» سر دادند.

ایتالیا؛ بولونیا، رم

ویدیوهای رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان از حضور گسترده ایرانیان در تجمع اعتراضی شهر رم ایتالیا دارد.

معترضان روز شنبه در این تجمع ترانه‌های «برای» و «سرود زن» را هم‌خوانی کردند.

بیش از ۲۰ انجمن و سازمان حقوق بشری در بولونیای ایتالیا هم‌زمان با سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی تجمع برگزار کردند.

در این تجمع که با حضور ایرانیان و ایتالیایی‌ها برگزار شد، تجمع‌کنندگان به زبان ایتالیایی شعار «الان و همیشه؛ مقاومت» سر دادند.

قرار است ایرانیان ساکن ایتالیا بعدازظهر شنبه مقابل کنسولگری جمهوری اسلامی در شهر میلان نیز تجمع کنند.

نیوزیلند؛ اوکلند، کرایست‌چرچ و ...

ایرانیان مقیم نیوزیلند روز شنبه در اعتراض به جمهوری اسلامی در شهرهای اوکلند و کرایست‌چرچ تجمع برگزار کردند و پلاکاردهایی با نام و عکس کشته‌شدگان خیزش انقلابی را به نمایش گذاشتند.

در اوکلند تجمع‌کنندگان ترانه‌های اعتراضی مختلفی از جمله ترانه «روسری‌تو در بیار» مهدی یراحی را پخش کردند.

هم‌زمان با تجمع‌های این کشور، گلريز قهرمان، نماينده ايرانى‌تبار پارلمان نيوزيلند در پیامی ویدیویی، یاد مهسا ژینا امینی و سایر کشته‌شده‌های خیزش انقلابی ایران را گرامی داشت و از همه کشورهای جهان خواست در کنار معترضان آزادی‌خواه ایران ایستاده و جمهوری اسلامی را برای جنایت‌هایش پاسخگو کنند.

استرالیا؛ ملبورن، پرت، آدلاید، بریزبن، سیدنی و ...

ایرانیان مقیم استرالیا در چند شهر از جمله سیدنی، بریزبن، پرت، ملبورن و آدلاید تجمع کردند.

بر اساس گزارش‌ها،‌ ایرانیان ساکن ملبورن پس از تجمع در میدان مرکزی این شهر، به سمت پارلمان ایالتی راهپیمایی کردند.

در شهر پرت، تظاهراتی با سر دادن شعارهای اعتراضی علیه جمهوری اسلامی در خیابان‌های این شهر شکل گرفت.

ویدیوهای منتشر شده از شهر آدلاید استرالیا نشان می‌دهند تجمع‌کنندگان نام «مهسا امینی» را فریاد می‌زنند.

پنی وانگ، وزير امور خارجه استراليا نیز روز شنبه ويديويى از صحبت‌هاى خود در مجلس سناى استراليا منتشر کرد که در آن می‌گوید: «جمهورى اسلامى باید مسوولیت اقدام‌های خود را بپذیرد و به صدای مردم خود گوش دهد. زن، زندگی، آزادی!»

ژاپن؛ توکیو

در ژاپن نیز شماری از ایرانیان مقیم توکیو امروز مقابل سفارت جمهوری اسلامی در این شهر تجمع کردند.

در هفته‌های گذشته فراخوان‌های متعددی برای تجمع اعتراضی ایرانیان در سراسر جهان منتشر شده است. از جمله انجمن خانواده‌های جان‌باختگان هواپیمای اوکراینی که فراخوانی برای تجمع هماهنگ در ۷۰ شهر جهان منتشر کرد و نوشت: «نامش را فریاد کن! نامشان را فریاد کن! نام آن‌ها که ایستاده‌اند. نام دختران و پسران شجاع ایران را. نام آن‌ها که به خاک افتادند. نام آن‌ها که گفتند نه. نام آن‌ها که در زندان‌اند. نام آن‌ها که می‌جنگند.»

این انجمن با تاکید بر اینکه «این مبارزه تا سقوط دیکتاتور ادامه دارد» نوشت: «شنبه، ۲۵ شهریور برابر با ۱۶ سپتامبر به خیابان‌های جهان می‌آییم تا صدای ایران باشیم. ما نه فراموش می‌کنیم و نه می‌بخشیم.»

همچنین ایرانیان خارج کشور فراخوانی با عنوان «اتحاد بزرگ فراجناحی در سراسر جهان» برای برگزاری تجمع‌های هماهنگ در ۵۰ شهر جهان در سالگرد قتل مهسا ژینا امینی منتشر کردند.

فراخوان‌های جداگانه‌ای نیز از سوی احزاب، تشکل‌ها و نهادهای کُرد و دیگر فعالان مدنی و سیاسی برای تجمع اعتراضی در روز ۲۵ شهریور منتشر شده بود.

مهسا ژینا امینی دختر ۲۲ ساله اهل سقز بود که ۲۲ شهریور در جریان سفر خانوادگی به تهران از سوی گشت ارشاد بازداشت شد، به کما رفت و سه روز بعد در روز ۲۵ شهریور جان خود را از دست داد.

از زمان قتل حکومتی او و با اعلام خبر جان باختنش، تجمع‌های اعتراضی مردم در مقابل بیمارستان کسری تهران و روز بعدش در سقز، هنگام دفن مهسا آغاز شد و خیزش انقلابی ایرانیان را رقم زد.

با وجود تلاش حکومت برای سرکوب معترضان با بازداشت‌های گسترده، کشتار، اعدام و مجروح کردن صدها شهروند اعتراضات در ایران ادامه یافت و در سالروز قتل حکومتی مهسا منجر به شکل‌گیری موج دیگری از تجمع‌های اعتراضی در شهرهای مختلف جهان شد.