جنازه الکساندر ساببوتین، مدیر ارشد سابق شرکت لوک اویل روسیه، روز یکشنبه در یک خانه واقع در شمال شرقی مسکو پیدا شد. او جدیدترین فرد از چندین الیگارش روسی است که از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، به طرز مشکوکی جانشان را از دست دادهاند
همزمان با برگزاری یک رژه نظامی در مسکو با حضور ولادیمیر پوتین رییسجمهور روسیه، مقامهای اوکراین اعلام کردند نیروهای روسیه به کارخانه آزوفاستال در شهر محاصره شده ماریوپل حمله کردند و حملات موشکی به نقاط دیگر اوکراین را نیز افزایش دادند.
رژه نظامی مسکو روز دوشنبه ۱۹ اردیبهشت به مناسبت سالگرد پیروزی اتحاد جماهیر شوروی بر آلمان نازی در جنگ جهانی دوم برگزار شد.
پوتین در سخنرانی خود در این مراسم، این پیروزی را گرامی داشت اما نگفت که تهاجم روسیه به اوکراین که اکنون یازده هفته به طول انجامیده، چه زمان یا چگونه پایان مییابد.
مجتمع آزوفاستال شامل مجموعه وسیعی از ساختمانها و تونلهای زیرزمینی، آخرین پناهگاه سربازان اوکراینی در بندر محاصره شده ماریوپل است که تصرف آن به روسیه اجازه میدهد، شبهجزیره کریمه را که پیشتر به خاک خود الحاق کرده به مناطق تحت کنترل جداییطلبان تحت حمایت مسکو در شرق اوکراین متصل و ارتباط اوکراین را با دریای آزوف قطع کند.
پوتین پیشتر درباره حملات روسیه به ماریوپل اعلام پیروزی کرده، اما هنوز نتوانسته کنترل کامل کارخانه آزوفاستال را به دست آورد.
این در حالی است که با گذشت هفتاد و پنج روز از تهاجم روسیه به اوکراین، این جنگ جان بسیاری از روسها را گرفته و اقتصاد روسیه را نیز منزوی کرده و این کشور هنوز نتوانسته شهر بزرگی از اوکراین را نیز به تصرف درآورد.
پوتین پیشتر به وزیر دفاع روسیه گفته برای جلوگیری از تلفات روسها به کارخانه آزوفاستال حمله نکند، اما وزارت دفاع اوکراین روز دوشنبه اعلام کرد نیروهای روسیه با حمایت تانکها و توپخانه در حال «عملیات یورش» است.
مسکو اتهامهای پیشین اوکراین در مورد یورش به این مجتمع را که غیرنظامیان نیز در آن پناه گرفتهاند، رد کرده است.
مقامهای اوکراینی همچنین اعلام کردهاند نبرهای سنگینی در شرق این کشور در جریان است. چهار موشک که از شبهجزیره کریمه شلیک شده بود، به منطقه اودسا در جنوب غربی اوکراین نیز اصابت کرد و فرماندار میکولائیف در جنوب غرب اوکراین نیز گفت حملات شب گذشته به این شهر بسیار سنگین بود.
ولودیمیر زلنسکی رییسجمهور اوکراین نیز کشته شدن شصت غیرنظامی در بمباران روز شنبه روسیه به مدرسهای در شرق اوکراین را تایید کرد.
درست پیش از رژه نیروهای نظامی و عبور تانکها از میدان سرخ مسکو، شبکههای تلویزیونی ماهوارهای روسیه هک شد و پیامهایی در محکومیت جنگ اوکراین از این شبکهها پخش شد.
بر اساس گزارش رویترز، یکی از این پیامها این بود: «تلویزیون و مقامها دروغ میگویند. نه به جنگ.»
حمله روسیه به اوکراین تاکنون منجر به ویران شدن روستاها، شهرکها و شهرهای اوکراین شده و نزدیک به شش میلیون اوکراینی را از خانههای خود فراری و آواره کرده است.
پوتین در سخنرانی خود در مسکو گفت «عملیات نظامی ویژه» (عبارتی که مقامهای روسیه برای تهاجم این کشور به اوکراین به کار میبرند) اقدامی کاملا دفاعی و اجتنابناپذیر در برابر طرحهایی برای تهاجم ناتو به سرزمینهایی بود که به گفته پوتین، از نظر تاریخی متعلق به روسیه است.
اما مشاور ازشد رییسجمهور اوکراین پس از این اظهارات پوتین گفت که کشورهای ناتو قرار نبود به روسیه حمله کنند و اوکراین نیز برنامهای برای حمله به کریمه نداشت.
با وجود تغییرجهت دادن روسیه از «عملیات ویژه نظامی» در اوکراین به متمرکز شدن این کشور بر منطقه دونباس در شرق اوکراین، به نظر نمیرسد که این جنگ رو به پایان باشد.
طرفین نبرد تلفات زیادی دادهاند. کییف میتواند ملت خودش را برای جنگیدن فرابخواند، اما توانایی مسکو برای ادامه جنگ روسیه در اوکراین، به حمایت مردم روسیه از این نبرد بستگی دارد.
کرملین کودکان و جوانان روسیه را بخشی اساسی از تلاش مسکو در این راستا میداند. دولت روسیه سلسلهکارزارهای «آموزش میهنپرستی» به راه انداخته که با آنها جوانان روسیه را تشویق میکند جنگ اوکراین را ادامه جنگ جهانی دوم ببینند و بین خودشان و سربازان روسی که در اوکراین میجنگند، احساس پیوستگی کنند.
هدف قرار دادن جوانان با چنین پروپاگاندایی در روسیه تازگی ندارد. هنگامی که بلشویکها در سال ۱۹۱۷ در روسیه به قدرت رسیدند، برای آموزش نسل بعد برای جنگ، آموزش میهنپرستینظامی تدارک دیدند. طی دوره قدرت لئونید ایلیچ برژنف، از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۲، تمرکز اتحادیه جماهیر شوروی به غلبه بر آلمان نازی معطوف شد که روسیه از آن با نام «جنگ کبیر میهنی» نام میبرد.
جنبه روانی چنین آموزشی در دوره جنگ سرد بسیار قدرتمند بود. برای افزایش سرسپردگی کودکان، داستانهای قهرمانانه درباره فداکاری در دوران جنگ کبیر میهنی، در قالب فعالیتهایی در گروههای کمسنوسالتر و یا آموزش بهشکل رسمیتر ارائه میشد و به این طریق به جوانان پیامی روشن القا میشد؛ آن پیام این بود که آنان مسئولیت داشتند تا یاد و خاطره پیروزی والدینشان و پدربزرگ و مادربزرگهایشان را گرامی بدارند.
از زمان فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی، حفظ یاد و خاطره جنگ کبیر میهنی در روسیه پررنگتر هم شده است. نه تنها مسئولیت حفظ نسخه روایی دولت روسیه از این پیروزی به دوش جوانان افتاده، بلکه از آنها خواسته میشود که هوشیار باشند و تلاش دیگر کشورها برای «تحریف» و «کوچک انگاشتن» نقش تاریخی روسیه در جهان را تقبیح کنند.
خاطره «جنگ کبیر میهنی» همچنین در مرکزیت استدلال مسکو برای توجیه جنگی که در اوکراین به راه انداخته، وجود دارد. ادعای بیپایهواساس روسیه درباره اینکه این کشور مجبور شده برای مقابله با احساسات نازیگرایانه روبهرشد در اوکراین با این کشور وارد جنگ شود حالا در تاروپود پیامی تنیده شده که به خورد مردم و جوانان روسیه داده میشود.
یک جنبه از کارزار اخیر روسیه ابتکار «قدرت در حقیقت است» بوده است. افتتاحیه این ابتکار در مسکو با شرکت تمامی دانشآموزان از سراسر روسیه، از جمله جنبش جوانان ارتش که در سال ۲۰۱۵ تشکیل شد، برگزار شد.
سرگی کراوستوف، وزیر آموزش روسیه طی برگزاری مراسم گفت که موقعیتی همچون موقعیت در اوکراین، دیگر هرگز برای روسیه رخ نخواهد داد چرا این کشور جوانان فوقالعادهای دارد که به روسیه، معلمانشان و پیروزیهایشان باور دارند. او سپس با تشکر از دانشآموزان گفت از موضعی که آنان اختیار کردهاند که در آن بهصراحت از باورهایشان سخن میگویند و تاریخ را تحریف نمیکنند، قدردانی میکند.
بخش دیگر این کارزار استفاده از خاطره هولوکاست، قتلعام یهودیان در جنگ جهانی دوم، برای معطوف کردن توجه جوانان به جنایات آلمان نازی و ربط دادن آن به جنگ اوکراین است. اخیرا نمایشگاهی هم در این باره در مسکو بر پا شده بود.
روز برگزاری نمایشگاه در ۱۹ آوریل، همچنین بهعنوان «روز اقدام متحد» در روسیه نامگذاری شده که بزرگداشت یادوخاطره نسلکشی مردم جماهیر شوروی بهدست نازیها و همدستان آنهاست. این برنامه شامل برگزاری کنسرت، نمایشگاه، راهپیمایی و اجرا در مدارس و دانشگاهها در سراسر روسیه بود.
نسل Z
در مدارس سراسر روسیه، معلمان به دنبال یافتن راههای متناسب با سن برای مرتبط کردن کودکان و جوانان با جنگجویان روس در اوکرایناند. به کودکان تکالیفی مانند نقاشی و رنگآمیزی تصویری از حرف Z داده میشود و یا ایستادن بهشکلی که این حرف به تصویر درآید. حرف Z به نماد جنگ روسیه در اوکراین تبدیل شده و برخی هم این حرف را در حمایت از جنگ روسیه در اوکراین به سینه سنجاق میکنند.
کودکان در سنین بالاتر به سربازانی که در اوکراین میجنگند، بهویژه سربازانی که از شهر و مناطق خودشان اعزام شدهاند نامه مینویسند و برای آنها بستههای کمکی آماده میکنند. به برخی مدارس میزهایی فرستاده شده که تصاویر و زندگینامه سربازان شاخص روس بر روی آنها درج شده است تا یادآوری زنده از تاریخ «غرورآمیز» قهرمانی ارتش روسیه باشد که جوانان را دعوت به پیوستن به آن میکند.
چنین تلاشهایی برایرساندن پیامهایی بهدقت طراحیشده درباره جنگ روسیه در اوکراین به کودکان جوانان به چند کار دولت روسیه میآید و منافعی کوتاهمدت برای این کشور در بر دارد که پرورش یک رویکرد مثبت به خدمت سربازی برای پسران نوجوانی که در آینده نوبتشان میرسد از جمله این منافع است و با توجه به میزان تلفات ارتش روسیه در اوکراین، استخدام در ارتش بخشی مهم از تلاش روسیه در رابطه با جنگ به شمار میرود.
اقدامات دولت روسیه در رساندن پیامهای اینچنینی، همچنین بزرگسالان بیشتری در روسیه را با روایت کرملین از این جنگ همسو میکند. ممکن است برخی معلمان واقعا حامی جنگ باشند، اما بیشتر آنان با انجام دادن چنین کارهایی تنها میخواهند بگویند که کارشان را به خوبی انجام میدهند و احتمالا به دولت نشان دهند شهروندان سرسپردهای هستند. پیامدها برای آنانی که چنین چیزی را رد کنند میتواند بسیار جدی باشد. شواهدی وجود دارد که برخی شاگردان اظهارنظرات غیر از این معلمانشان را گزارش دادهاند.
همزمان با دستگیری دو مهاجمی که پنجشنبه گذشته در حمله به عابران شهر العاد سه غیرنظامی را با ضربات تبر کشته بودند، پلیس اسرائیل اعلام کرد که یک فلسطینی مسلح به چاقو یکشنبه شب در کرانه باختری پس از نفوذ به شهرک تکوا و حمله به یک نظامی اسرائیلی به ضرب گلوله کشته شد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که یکشنبه شب یک فلسطینی پس از نفوذ به شهرک تکوا در ورودی خانه یک افسر امنیتی اسرائیل هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
وزارت بهداشت تشکیلات خودگردان فلسطین هویت فلسطینی کشته شده را معتصم محمد طالب عطاالله ۱۷ ساله و اهل روستای کوچکی در مجاورت شهرک تکوا معرفی کرد.
به نوشته رسانههای اسرائیلی، حماس این فرد را یکی از اعضای خود معرفی کرده است اما عنوان کرده که به طور مستقیم به او دستور حمله نداده بود.
همزمان ارتش اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد که نیروهای امنیتی پس از وقوع حمله با چاقو در شهرک تکوا به سرعت به این محل اعزام شدند و در حال جستجوی همدستان دیگر این فرد در منطقه هستند.
مقامهای اسرائیلی گفتند که تلاش چهار نفر دیگر برای نفوذ به شهرک تکوا را خنثی کردهاند. این شهر در کرانه باختری قرار دارد.
پس از درگیری در ورودی منزل این افسر امنیتی، آژیرهای خطر در شهرک تکوا به صدا درآمد و به ساکنان این شهرک گفته شد که در خانه بمانند.
مقامهای اسرائیلی گفتند که حمله در شهرک تکوا پس از آن رخ داد که یک نیروی پلیس در نزدیکی بخش تاریخی اورشلیم، دروازه دمشق، مورد حمله یک فرد مسلح به چاقو قرار گرفت و زخمی شد.
به نوشته جروزالم پست این نیروی پلیس پس از اصابت ضربات چاقو به بیمارستان منتقل شده است و فرد مهاجم با شلیک نیروهای امنیتی از پا درآمد.
از سوی دیگر ارتش اسرائیل از بازداشت دو فلسطینی خبر داد که پنجشنبه شب گذشته با حمله به عابران در شهر العاد، سه شهروند اسرائیلی با تبر به قتل رساندند و چند نفر را نیز مجروح کردند.
به گفته مقامهای امنیتی اسرائیل، این دو فرد مهاجم به عابران شهر العاد از ساکنان روستایی در نزدیکی شهر جنین، در کرانه باختری بودند، و روز یکشنبه در جنگلی در نزدیکی العاد دستگیر شدند.
در پی موجی از حملات مرگبار در چند هفته گذشته بیش از ۲۰ اسرائیلی کشته شدهاند و تنشها میان فلطسینیها با پلیس اسرائیل در بیتالمقدس شرقی نیز در چند هفته گذشته بالا گرفته است.
ارتش اسرائیل از هفته گذشته نیروهای خود را در کرانه باختری تقویت کرده است تا موج خشونتبار چند هفته اخیر، بدون حملات بیشتر پایان یابد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، از کشته شدن دستکم ۶۰ غیرنظامی در پی بمباران ساختمان یک مدرسه بهدست نیروهای روسیه خبر داد. کشته شدگان مردم ساکنان روستای بیلوهوریوکا در منطقه لوهانسک، در شرق اوکراین، بودند که در زیر زمین ساختمان این مدرسه پناه گرفته بودند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد با ابراز انزجار از بمباران این مدرسه گفت که در جنگ، غیرنظامیان گزافترین بها را میپردازند.
بنا بر اعلام مقامهای محلی پیش از بمباران، حدود ۹۰ تن از مردم روستا در زیرزمین مدرسه پناه گرفته بودند؛ نیروهای امدادونجات ۳۰ تن از آنها را نجات دادند و دو جسد نیز از زیر آوار پیدا شد.
فرماندار لوهانسک نیز اعلام کرد که تمام افراد مدفون شده در زیر آوار، جان باختهاند ولی آمار دقیق کشتهشدگان پس از پاکسازی آوار اعلام میشود.
فروریختن ساختمان مدرسه در اثر بمباران موجب آتشسوزی شد و اطفای حریق سه ساعت طول کشید.
روستای بیلوهوریوکا نزدیک شهر سورودونتسک است که تحتتسلط دولت اوکراین قرار دارد.
روز شنبه درگیری شدیدی در این منطقه میان نیروهای روس و اوکراینی گزارش شده بود.
سران کشورهای گروه ۷، هفت کشور صنعتی جهان، در پایان نشست مجازی با حضور ولودیمیر زلنسکی، با صدور بیانیهای با اعلام ادامه حمایتهای دفاعی، اقتصادی و بشردوستانه از اوکراین، بر تعهد خود بر افزایش فشار بر مسکو و توقف و قطع تدریجی نفت از روسیه تاکید کردند.
سران گروه هفت روز یکشنبه در آستانه سالگرد شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم و روز پیروزی در اروپا، به نشان حمایت از اوکراین نشست مجازی برگزار کردند که در آن ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، نیز سخنرانی کرد.
زلنسکی در این نشست گفت که امروز نیز چون جنگ جهانی دوم همه چیز در میدان جنگ مشخص میشود و سلاح در صدر درخواستهای اوکراین برای دفاع از خود در مقابل حمله روسیه قرار دارد.
رییسجمهوری اوکراین افزود که هدف نهایی اوکراین تضمین خروج کامل نیروهای روسیه از سراسر اوکراین و اطمینان از توانایی این کشور برای دفاع از خود در آینده است.
او از اعضای گروه هفت برای حمایتهایشان قدردانی کرد و اضافه کرد که اوکراین روی شرکای بین المللی خود برای دریافت کمکهای لازم حساب کرده است.
بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا، پس از نشست مجازی سران گروه هفت در توییتی نوشت: رهبران گروه هفت توافق کردند که جهان باید به هر شکل ممکن فشار اقتصادی بر ولادیمیر پوتین را تشدید کند.
سران کشورهای گروه هفت پس از نشست با زلنسکی در بیانیهای مشترک اعلام کردند که بر تعهد خود در مورد توقف و ممنوعیت تدریجی خرید نفت از روسیه تاکید کرده و گفتند: ما متعهد میشویم که وابستگی خود به انرژی روسیه را به تدریج از جمله با توقف و ممنوعیت واردات نفت روسیه قطع کنیم و اطمینان حاصل خواهیم کرد که این کار را به موقع و منظم انجام دهیم.
در این بیانیه، کشورهای گروه هفت، کشورهای گروه هفت شامل ایالات متحده، بریتانیا، کانادا، آلمان، فرانسه، ایتالیا و ژاپن تاکید کردند که قطع خرید و واردات نفت از روسیه «به شریان اصلی اقتصاد پوتین ضربه میزند» و او را از درآمدی که برای تامین مالی جنگش نیاز دارد، محروم میکند.
سران گروه هفت در بخشی از بیانیه خود با اشاره به درسهای جنگ جهانی دوم و بر اتحاد و عزم خود در جلوگیری از پیروزی پوتین در جنگ علیه اوکراین تاکید کردند.
آنها افزودند: «ما مدیون یاد و خاطره همه کسانی هستیم که برای آزادی در جنگ جهانی دوم جنگیدند و امروز برای مردم اوکراین، اروپا و جامعه جهانی به مبارزه برای آزادی ادامه میدهیم.»
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، نیز در نشست مجازی سران گروه هفت با زلنسکی ضمن تاکید بر حمایت ایالات متحده از اوکراین، از اقدامات گستردهتری از جمله تحریمهایی در حوزه انرژی و ارائه خدمات علیه روسیه خبر داد.
یک مقام ارشد دولت آمریکا نیز همزمان از تحریم شماری از مدیران ارشد بانک گازپروم، بازوی مالی شرکت گازپروم روسیه، خبر داد.
به گفته این مقام ارشد دولت بایدن، علاوه بر این تحریمها، ایالات متحده ارائه خدمات حسابداری، مشاوره مدیریت و بازاریابی و ارائه هر نوع خدماتی که برای راهاندازی مشاغل چند ملیتی یا راههای بالقوه برای دور زدن تحریمها و پنهان کردن درآمدهای روسیه را نیز ممنوع کرده است.
این مقام ارشد دولت آمریکا افزود که هیچ صادراتی برای پوتین مهمتر از نفت نیست و نفت شریان اصلی اقتصاد اوست و در حال حاضر اتحادیه اروپا نیز در آستانه پیوستن به ایالات متحده، کانادا و بریتانیا در قطع این تجارت پوتین و ممنوعیت خرید نفت از روسیه است.
دولت آمریکا همچنین روز یکشنبه اعلام کرد که چند شبکه تلویزیونی روسیه را که به طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت کنترل دولت پوتین قرار دارند از جمله کانال یک روسیه، ایستگاه تلویزیونی روسیه-۱ و شرکت سهامی پخش انتیوی روسیه را تحریم کرده است.
همزمان فومیو کیشیدا، نخستوزیر ژاپن، نیز گفت که این کشور واردات نفت خام را از روسیه «به احتمال زیاد» ممنوع خواهد کرد و افزود: هرچند چنین تصمیمی با توجه به «وابستگی شدید ژاپن به واردات انرژی» تصمیم دشواری است.